Hoạt động hội

Kiến tạo giá trị di sản Hội Gióng trong đời sống đương đại

Thụy Phương • 10/09/2025 19:36

Sáng 10/9, tại trụ sở Hội Liên hiệp VHNT Hà Nội, Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội đã tổ chức tọa đàm “Kiến tạo giá trị di sản Hội Gióng - từ truyền thống đến thực hành đương đại” với sự tham gia của đông đảo hội viên trong hội.

Tại tọa đàm, với phần trình bày công phu, tâm huyết TS. Ngô Thị Hồng Giang – giảng viên Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp đã tập trung làm rõ nội dung về kiến tạo giá trị di sản Hội Gióng qua các khía cạnh: Truyện kể - truyền thuyết; Di tích; Lễ hội, tín ngưỡng và biểu tượng.

Phần trình bày của TS. Ngô Thị Hồng Giang – giảng viên Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp đã tập trung làm rõ nội dung về kiến tạo giá trị di sản Hội Gióng.

Đề cập tới truyền thuyết về Thanh Gióng qua những ghi chép và truyện kể, TS. Ngô Thị Hồng Giang đi sâu phân tích ở cả hai chiều kích thời gian và không gian. Ở chiều thời gian, TS. Ngô Thị Hồng Giang khẳng định từ thế kỷ XIII đến nay, truyền thuyết Thánh Gióng được ghi chép, bổ sung và phát triển qua nhiều hình thức, từ những chuyện kể dân gian đến các tác phẩm thành văn. Đặc biệt, truyền thuyết Thánh Gióng đã được các nhà nghiên cứu nghiên cứu sâu rộng ở nhiều khía cạnh từ chuyên khảo, sưu tập, tuyển chọn… Mỗi giai đoạn lịch sử đều để lại dấu ấn riêng, góp phần hoàn thiện hình tượng người anh hùng làng Gióng. Ở chiều không gian, truyền thuyết gắn liền với các địa danh trong châu thổ Bắc Bộ với 3 đỉnh tam giác vùng Trung Châu là nơi lưu giữ ký ức về sự ra đời, rèn luyện, chiến đấu và hóa thần của Thánh Gióng.

Quang cảnh tọa đàm.

TS Ngô Thị Hồng Giang cũng điểm lại một loạt các di tích thờ Thánh Gióng trong các kiến trúc tín ngưỡng dân gian đình, đền, miếu ở khắp vùng văn hóa châu thổ phía Bắc. TS khẳng định: “Truyền thuyết Thánh Gióng là tích để nhiều nơi mở hội và đi cùng với lễ hội là những tín ngưỡng, biểu tượng ánh xạ các đặc điểm đời sống xã hội, ước mong của các thời kỳ. Có thể kể đến một số tín ngưỡng ẩn chứa trong lễ hội Thánh Gióng như: Tín ngưỡng thờ các hiện tượng tự nhiên; Tín ngưỡng thờ đá; Tín ngưỡng thờ mặt trời gắn với lễ cầu được mùa; Tín ngưỡng phồn thực; Tín ngưỡng thờ tổ nghề; Tín ngưỡng thờ Tứ bất tử”.

Theo TS Ngô Thị Hồng Giang, lễ hội Thánh Gióng là một di sản độc đáo chứa đựng nhiều giá trị văn hóa của người Việt. Với những giá trị văn hóa nhiều mặt, Hội Gióng đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào năm 2010. Từ trước và sau khi được công nhận, Hội Gióng luôn là một di sản được cộng đồng kiến tạo, vận động theo không gian thời gian. Hội Gióng là một phần sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng, lễ hội, phong tục không thể thiếu của cư dân vùng châu thổ Bắc Bộ và tiến dần vào Bắc Trung Bộ.

Với xu hướng phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản được quan tâm thì việc tiếp tục phát huy và kiến tạo di sản Hội Gióng là một nhiệm vụ trọng tâm của cộng đồng nơi chứa đựng di sản và của toàn xã hội. Hiện nay, Hội Gióng đã nhanh chóng trở thành sản phẩm công nghiệp văn hóa trong loại hình du lịch văn hóa, gắn với chuyên nghiệp hóa và kinh tế hóa di sản.

Gần đây nhất (năm 2025), sau 15 năm được UNESCO vinh danh, Hội Gióng đền Phù Đổng diễn ra nhiều hoạt động: lễ dâng hương, thể thao, văn nghệ, múa rối nước, giải vật, thi nấu cơm, trò chơi dân gian, biểu diễn truyền thống… Đồng thời khai trương Tuần lễ văn hóa du lịch, giới thiệu sản phẩm, ẩm thực, chợ quê, gian hàng OCOP; đẩy mạnh xúc tiến du lịch. Lễ hội còn được tư liệu hóa, cập nhật thông tin trên App Gia Lâm bằng tiếng Việt và tiếng Anh, đồng thời lắp đặt bảng giới thiệu kèm mã QR tại các điểm di tích và lễ hội để phục vụ người dân và du khách.

Tại tọa đàm, các đại biểu đánh giá cao phần trình bày của TS. Ngô Thị Hồng Giang. Những trao đổi của PGS.TS Bùi Xuân Đính, PGS.TS Bùi Quang Thanh, GS. Trịnh Sinh… đã góp phần làm sáng tỏ thêm giá trị văn hóa – lịch sử đặc sắc của Hội Gióng. Nội dung thảo luận tập trung vào tính độc đáo, đặc trưng của lễ hội, các giải pháp phát huy giá trị di sản, đồng thời đặt ra vấn đề “kiến tạo mới” trong bảo tồn có ảnh hưởng đến bản sắc, tính thiêng của lễ hội hay không. Bên cạnh đó, tọa đàm cũng làm rõ vai trò của Thánh Gióng trong đời sống tinh thần người Việt, tính đặc thù của lễ hội như một “hội trận” hiếm có, cùng cách thức khai thác, trình diễn để biến di sản thành sản phẩm văn hóa phục vụ cộng đồng và du khách./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • PGS.TS, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ là Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam
    PGS.TS, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ đã được Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam bầu tham gia Ban Chấp hành Hội, Ban Thường vụ Hội và đảm nhiệm chức danh Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam nhiệm kỳ 2021- 2026.
  • Tọa đàm Nghệ thuật liên ngành: Kết nối thực hành sáng tạo với chiến lược đào tạo đương đại
    Chiều 16/11, tại trụ sở Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Thành phố Hà Nội, số 19 phố Hàng Buồm (Hà Nội), diễn ra Tọa đàm “Nghệ thuật liên ngành: Kết nối thực hành sáng tạo với chiến lược đào tạo đương đại”.
  • Khởi động Giải thưởng văn học nghệ thuật Thủ đô 2026
    Giải thưởng nhằm tôn vinh, quảng bá các tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật, thiết thực hướng tới kỷ niệm 1020 năm Thăng Long - Hà Nội. Các tác phẩm được xét giải thuộc mọi thể loại của 9 hội chuyên ngành, tập trung phản ánh truyền thống văn hiến và khát vọng cống hiến của con người Thủ đô. Điểm nhấn của sự kiện là liên hoan biểu diễn, trưng bày tác phẩm đạt giải dự kiến diễn ra vào cuối tháng 12/2026 tại Trung tâm nghệ thuật Âu Cơ.
  • Lan tỏa giá trị múa cổ truyền Hà Nội
    Tối 31/10, tại Không gian Biểu diễn Nghệ thuật, Ẩm thực đường phố phường Tây Hồ (thuộc Không gian Văn hóa sáng tạo Tây Hồ - phố đi bộ Trịnh Công Sơn, Hà Nội), Hội Nghệ sĩ múa Hà Nội tổ chức chương trình biểu diễn “Bảo tồn và phát huy nghệ thuật múa cổ truyền Thăng Long - Hà Nội năm 2026”. Đây là năm thứ 3 Hội triển khai Đề án “Sưu tầm, bảo tồn và phát huy nghệ thuật múa cổ truyền Thăng Long - Hà Nội” do UBND thành phố Hà Nội phê duyệt năm 2024.
  • Tiếp tục đổi mới, khơi dậy tinh thần sáng tạo của văn nghệ sĩ Thủ đô
    Sáu mươi năm xây dựng và phát triển, Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội đã trở thành mái nhà chung của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa Thủ đô và nền văn học, nghệ thuật nước nhà. Tại tọa đàm “Văn học, nghệ thuật Thủ đô - 60 năm xây dựng và phát triển” do Hội Liên hiệp VHNT Hà Nội tổ chức tại Hà Nội sáng 29/10, các ý kiến, tham luận đã làm rõ những dấu ấn sáng tạo, hành trình phát triển cùng những yêu cầu đặt ra trong thời gian tới của văn học nghệ thuật Thủ đô.
  • 60 năm Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội: Dấu ấn sau một chặng đường
    Cách đây 60 năm, Chi hội Văn nghệ Hà Nội - tiền thân của Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội được thành lập với khoảng 200 hội viên. Từ một tổ chức Chi hội hoạt động trong những lĩnh vực văn học nghệ thuật, Hội đã phát triển thành tổ chức chính trị - xã hội nghề nghiệp quy tụ hơn 4.500 văn nghệ sĩ, thuộc 9 hội chuyên ngành. Chặng đường ấy cũng phản ánh quá trình hình thành, trưởng thành của đội ngũ sáng tạo và đời sống văn học nghệ thuật Thủ đô.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến đa dạng của chị cho nền văn học đương đại nước nhà. Đặc biệt, ở mảng sáng tác dành cho thiếu nhi, chị đã trở thành người bạn đồng hành bền bỉ của tuổi thơ qua nhiều thế hệ.
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Các thủ khoa xuất sắc của Thủ đô là nguồn lực quý báu góp phần đưa đất nước phát triển
    Đó là phát biểu của đồng chí Nguyễn Văn Phong – Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội tại "Lễ tuyên dương thủ khoa xuất sắc tốt nghiệp các trường Đại học, Học viện trên địa bàn Thành phố năm 2026" do Thành ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tối ngày 18/11.
  • Phường Tây Hồ tuyên dương các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu năm 2026
    Ngày 19/11, UBND phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức Lễ tuyên dương, khen thưởng các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026). Đây là dịp tri ân những đóng góp của đội ngũ nhà giáo, đồng thời ghi nhận những thành tích nổi bật của ngành Giáo dục và Đào tạo phường trong thời gian qua.
Đừng bỏ lỡ
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
Kiến tạo giá trị di sản Hội Gióng trong đời sống đương đại
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO