Lan tỏa giá trị múa cổ truyền Hà Nội

Phát biểu khai mạc chương trình, Đại tá, NSND Nguyễn Ngọc Anh - Chủ tịch Hội Nghệ sĩ múa Hà Nội nhấn mạnh vai trò của múa cổ truyền trong việc lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của Thăng Long - Hà Nội. Theo ông, mảnh đất nghìn năm văn hiến không chỉ lưu giữ những dấu ấn hào hùng, những di tích cổ kính, những lễ hội truyền thống đặc sắc mà còn là nơi hội tụ và kết tinh nhiều giá trị nghệ thuật dân gian độc đáo.

Trong đó, kho tàng văn hóa múa cổ truyền giữ một vị trí đặc biệt, phản ánh đời sống tinh thần, tín ngưỡng, phong tục tập quán và tâm hồn của người dân đất Kinh kỳ qua bao thế hệ. Từ các điệu múa nghi lễ, múa hội làng đến múa chúc tụng, múa trong sinh hoạt cộng đồng, mỗi động tác, nhịp phách, sắc màu trang phục đều chứa đựng những câu chuyện về lịch sử, văn hóa và bản sắc của vùng đất Kinh kỳ.

Chủ tịch Hội Nghệ sĩ múa Hà Nội khẳng định, bảo tồn di sản không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ những gì cha ông ta để lại. Điều quan trọng hơn là phải làm cho di sản tiếp tục hiển diện trong đời sống đương đại, được lưu truyền, được thực hành, được sáng tạo trên cơ sở tôn trọng những giá trị nguyên gốc và được công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ yêu mến, đón nhận.

“Chính vì vậy, chương trình biểu diễn hôm nay không chỉ là dịp để chúng ta thưởng thức những giá trị nghệ thuật đặc sắc của múa cổ truyền Thăng Long - Hà Nội, mà còn là lời tri ân với các thế hệ nghệ nhân, nghệ sĩ đã bền bỉ gìn giữ, trao truyền di sản, đồng thời khơi dậy trách nhiệm của mỗi chúng ta trong việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc”, NSND Nguyễn Ngọc Anh nhấn mạnh.

Chương trình giới thiệu nhiều tiết mục múa cổ truyền đặc sắc, gắn với đời sống văn hóa, tín ngưỡng, phong tục và sinh hoạt cộng đồng của mảnh đất Thăng Long - Hà Nội. Tham gia biểu diễn có Đoàn múa HT Media thuộc Chi hội Nghệ sĩ múa Việt Nam tại thành phố Hà Nội, Câu lạc bộ Ca trù thôn Lỗ Khê, Đội múa Phong tục tập quán bản Dao và các câu lạc bộ, đội biểu diễn đến từ làng Triều Khúc, Hà Nội.

Mở đầu chương trình là tiết mục múa “Vui hội xuân”, do Vũ Huệ biên đạo, Nguyễn Thành Nam phụ trách âm nhạc, với phần biểu diễn của Đoàn múa HT Media thuộc Chi hội Nghệ sĩ múa Việt Nam TP. Hà Nội. Tác phẩm tái hiện không khí lễ hội Thăng Long rộn ràng tiếng trống và sắc màu dân gian, gợi lên tinh thần vui tươi, gắn kết cộng đồng. Qua những vũ điệu truyền thống, tác phẩm thể hiện sức sống của nghệ thuật dân tộc trong dòng chảy thời gian.

Tiếp đó, tiết mục múa hát “Dâng đăng” do Câu lạc bộ Ca trù thôn Lỗ Khê, xã Thư Lâm, Hà Nội biểu diễn, giới thiệu một hình thức diễn xướng dân gian truyền thống gắn với nghệ thuật ca trù. Tiết mục thể hiện lòng thành kính với thánh thần, tổ nghề và ước nguyện mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, nhân dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Sự kết hợp giữa lời hát, đàn đáy, phách, trống chầu và các điệu múa cổ cho thấy mối liên hệ mật thiết giữa nghệ thuật trình diễn với tín ngưỡng và sinh hoạt hội làng.

Mang đậm bản sắc văn hóa cộng đồng người Dao là tiết mục múa “Hương hỏa” do Đội múa Phong tục tập quán bản Dao, xã Ba Vì, Hà Nội thể hiện. Điệu múa mang ý nghĩa mời gọi gia tiên, tiền tổ và các vị thần linh về dự lễ hội, chứng giám tấm lòng thành kính của con cháu.

Cùng với đó, tiết mục múa “Rùa” của đội múa tiếp tục chuyển tải thông điệp tri ân tổ tiên, các vị thần linh và gửi gắm ước vọng về cuộc sống bình yên, no ấm, mùa màng tươi tốt. Đây là hai tiết mục được nhóm nghiên cứu do NGƯT Nguyễn Thị Mai Hương chủ trì phối hợp với các thầy cúng, nghệ nhân chắt lọc từ những động tác múa trong lễ hội của đồng bào Dao Quần chẹt ở thôn Bản Dao. Lần đầu tiên được đưa lên sân khấu, các điệu múa vẫn bảo lưu những giá trị tâm linh và bản sắc văn hóa truyền thống của cộng đồng.

Từ làng Triều Khúc, xã Thanh Liệt, Hà Nội, các tiết mục múa “Sênh tiền” và “Trống bồng” mang đến những sắc thái biểu diễn đặc trưng. Múa Sênh tiền sử dụng nhạc cụ bộ gõ vừa để tạo nhịp, vừa làm đạo cụ, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa âm thanh và động tác. Điệu múa gắn với những ước vọng cầu mùa, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đồng thời là một hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng.

Trong khi đó, múa Trống bồng (còn gọi là “con đĩ đánh bồng”) gây ấn tượng bởi những động tác mềm mại, uyển chuyển, giàu tính biểu cảm. Đây là điệu múa cổ độc đáo của Hà Nội, có đặc điểm người biểu diễn là nam giới. Qua sự thể hiện của các nghệ nhân dân gian Câu lạc bộ Trống bồng làng Triều Khúc, tiết mục góp phần giới thiệu nét đặc sắc của nghệ thuật múa truyền thống trong không gian văn hóa làng cổ.

Một điểm nhấn khác của chương trình là tác phẩm “Nhịp múa Thăng Long, Hồn xẩm phố cổ”, sáng tác Lê Anh Thủy, biên đạo Vũ Huệ, do Đoàn múa HT Media biểu diễn. Trên nền giai điệu Xẩm Hà Thành mộc mạc, tác phẩm sử dụng ngôn ngữ múa giàu tính dân tộc để gợi nhắc nét văn hóa ứng xử và cốt cách người Hà Nội xưa. Sự kết hợp giữa chất liệu truyền thống và cách biểu đạt nghệ thuật đương đại tạo nên nhịp cầu kết nối di sản với đời sống hôm nay.

Gắn với nghệ thuật ca trù Lỗ Khê là tiết mục múa hát “Bỏ bộ” do Câu lạc bộ Ca trù thôn Lỗ Khê, xã Thư Lâm biểu diễn. Được các nghệ nhân sưu tầm, ghi chép và khôi phục, điệu múa sử dụng hình thể, cử chỉ và điệu bộ để diễn đạt lời ca, đồng thời tái hiện những hoạt động đời thường như mò cua bắt ốc, xe chỉ luồn kim, săn bắn. Tiết mục góp phần làm rõ sự gắn bó giữa múa, hát, âm nhạc và diễn xướng nghi lễ trong truyền thống ca trù địa phương.

Bên cạnh các điệu múa, chương trình còn có tiết mục hát văn “Hát mừng Hà Nội hôm nay” do Câu lạc bộ thôn Lỗ Khê biểu diễn. Khép lại chương trình là “Múa rồng và múa “Chạy cờ” do Đội quan viên làng Triều Khúc, xã Thanh Liệt, Hà Nội biểu diễn. Hình tượng rồng linh thiêng kết hợp với những lá cờ và động tác biểu diễn mạnh mẽ tạo nên không khí sôi nổi, hào hùng, gợi nhắc truyền thống lịch sử và tinh thần cộng đồng.

Thông qua các tiết mục phong phú về hình thức và nội dung, chương trình góp phần đưa nghệ thuật múa truyền thống đến gần hơn với công chúng, đồng thời khơi dậy tình yêu di sản và nâng cao ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa Thủ đô.