Gặp gỡ và giới thiệu thơ - văn Phạm Thị Hồng Thu

Phát biểu tại buổi sinh hoạt chuyên đề, nhà thơ Nguyễn Thị Mai - Ủy viên Ban Chấp hành, Trưởng Ban Công tác Nhà văn nữ, Hội Nhà văn Hà Nội cho biết, việc tổ chức các chuyên đề giới thiệu, tìm hiểu sáng tác của hội viên là cơ hội để những người cầm bút gặp gỡ, trao đổi và cùng nhìn nhận sâu hơn về hành trình sáng tác của mỗi tác giả. Với chuyên đề lần này, Phạm Thị Hồng Thu được giới thiệu không chỉ qua những tác phẩm đã công bố mà còn qua góc nhìn của các đồng nghiệp, những người có quá trình theo dõi và đồng hành với sáng tác của bà.

Một trong những nội dung được các tham luận tập trung làm rõ là mối liên hệ giữa người nhà giáo và người cầm bút trong Phạm Thị Hồng Thu. Nhiều năm đứng lớp, gần gũi với học trò đã tạo nên một mạch cảm hứng đặc biệt trong sáng tác của bà, nhất là ở mảng thơ dành cho thiếu nhi.

Trong tham luận về "Truyện cổ nước Việt", nhà văn Phạm Đình Ân đánh giá cao công sức của Phạm Thị Hồng Thu khi lựa chọn, sàng lọc và chuyển thể một khối lượng lớn truyện cổ, truyền thuyết, sự tích dân gian Việt Nam sang thơ lục bát. Tác phẩm gồm 54 bài thơ với gần 2.000 dòng lục bát, được tác giả kỳ công đọc lại, chọn lọc chi tiết, xây dựng bố cục rồi chuyển thành thơ. Theo ông, đây là một lao động đáng kể bởi việc chuyển những câu chuyện vốn quen thuộc trong văn xuôi dân gian sang một hình thức thơ gần gũi với trẻ em đòi hỏi sự thuần thục về thể lục bát cũng như khả năng tiết chế, lựa chọn chi tiết.

Qua các tham luận trong buổi sinh hoạt chuyên đề, các nhà nghiên cứu, nhà văn đưa ra những nhận xét, đánh giá về sáng tác của Phạm Thị Hồng Thu, góp thêm một cách tiếp cận đối với thế giới nghệ thuật cũng như quá trình sáng tác của tác giả. Các ý kiến và tham luận lần lượt mở rộng những góc nhìn về thơ và văn của Phạm Thị Hồng Thu. Mỗi tham luận tiếp cận từ một phương diện riêng, song cùng góp phần phác họa chân dung một người viết qua hành trình sáng tác, những trăn trở với văn chương và dấu ấn để lại trong đời sống văn học.

Đáng chú ý, trong cách làm của tác giả là đưa những câu chuyện ấy về gần với nhịp đọc của trẻ nhỏ bằng thể lục bát có âm hưởng lời kể, lời ru một cách tự nhiên. Những câu chuyện về nguồn cội, nhân vật lịch sử, phong tục, thiên nhiên hay đời sống được kể lại bằng ngôn ngữ dễ đọc, dễ nhớ, qua đó khơi gợi ở độc giả nhỏ tuổi sự tò mò về lịch sử và văn hóa dân tộc.

Nhà văn, dịch giả Kiều Bích Hậu nhận định: "Qua thể thơ 1-2-3, tác giả Nguyễn Thị Hồng Thu đã đi vào những góc khuất của đời sống hôn nhân, nhưng từ đau đớn và cay đắng, thơ của bà không dừng lại ở than thân mà hướng đến nghị lực và khát vọng tìm lại chính mình." Việc tác phẩm được xuất bản song ngữ và phát hành quốc tế năm 2026 cũng mở thêm một hướng đi cho tiếng thơ Hồng Thu, từ những câu chuyện rất riêng của người phụ nữ Việt Nam tìm đến sự đồng cảm rộng hơn ở không gian văn chương quốc tế.

Không chỉ thơ, Phạm Thị Hồng Thu tiếp tục mở rộng sang văn xuôi với "Con đường cổ tích" - tập ký đầu tay gồm 35 bài, ghi lại những chuyến đi qua nhiều vùng đất, từ Hà Nội đến Mũi Cà Mau, từ Yên Tử đến những địa danh gắn với lịch sử, chiến tranh và ký ức dân tộc. Đáng chú ý, bước sang văn xuôi, tác giả vẫn giữ được “con mắt của nhà thơ”. Cảnh vật không chỉ được ghi chép mà còn được cảm nhận qua ký ức và liên tưởng; địa danh không chỉ là nơi chốn mà trở thành điểm khởi đầu cho những suy ngẫm về con người, lịch sử và sự sống.

Có thể thấy, tác giả đi qua nhiều thể loại và hình thức biểu đạt nhưng vẫn giữ một mạch cảm xúc tương đối nhất quán: hướng con người về phía cái đẹp, tình yêu, lòng nhân ái và những giá trị văn hóa bền vững. Như nhà thơ Nguyễn Thị Thiện nhận xét: "Phạm Thị Hồng Thu có sự gặp gỡ của “ba con đường”: nhà giáo gieo chữ vào tâm hồn học trò, nhà thơ gieo cảm xúc vào lòng người đọc, người viết văn xuôi gieo một cách nhìn giàu văn hóa và nhân bản qua những chuyến đi."

Những tham luận tại buổi sinh hoạt chuyên đề góp phần nhận diện rõ hơn một cây bút đang tìm kiếm tiếng nói riêng bằng nhiều con đường. Sự sáng tạo trong việc làm mới truyện cổ bằng lục bát, thử một thể thơ mới, hay đi sâu vào tiếng nói của nữ giới,... Sức viết của tác giả không chỉ thể hiện ở việc số lượng đầu sách mà còn thể hiện ý thức làm mới mình trong sáng tác.

Phát biểu tổng kết chuyên đề, nhà văn Đặng Việt Thủy ghi nhận những ý kiến, đánh giá chuyên môn tâm huyết đến từ các nhà văn, nhà lý luận phê bình văn học tại buổi sinh hoạt. Ông khẳng định: "Buổi tọa đàm không chỉ làm nên sức sáng tạo bền bỉ tâm hồn văn chương của tác giả Phạm Thị Hồng Thu mà còn là minh chứng cho dòng chảy văn học sôi nổi, nghĩa tình của văn nghệ sĩ thủ đô." Đây không chỉ là dịp giới thiệu một tác giả, một tác phẩm mà còn là không gian để các hội viên trao đổi nghề nghiệp, chia sẻ những suy nghĩ về văn chương và thêm gắn kết trong hoạt động của Hội Nhà văn Hà Nội.

Khép lại chương trình, tác giả Phạm Thị Hồng Thu bảy tỏ niềm xúc động trước sự quan tâm và những tình cảm mà các nhà văn, hội viên dành cho mình qua buổi sinh hoạt chuyên đề. Những nhận xét, đánh giá từ các đồng nghiệp là dịp để bà nhìn lại hành trình viết của chính mình, từ đó thêm trân trọng con đường văn chương đã lựa chọn.