Dự án xây dựng cầu Thượng Cát: Hà Nội giải bài toán quy hoạch bền vững để vươn mình

1. Việc khởi công dự án đầu tư xây dựng cầu Thượng Cát và đường hai đầu cầu vừa qua của Hà Nội không chỉ là một dấu mốc về hạ tầng giao thông, mà còn là lời giải cho bài toán quy hoạch bền vững của Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới.

Dự án đầu tư xây dựng cầu Thượng Cát và đường hai đầu cầu qua địa bàn phường Thượng Cát (đầu phía Nam) và xã Thiên Lộc (đầu phía Bắc); tổng chiều dài là 5,22km, nhịp chính cầu dây văng có chiều dài L=780m; bề rộng cầu 35,0m bố trí 8 làn xe, có tổng mức đầu tư khoảng 7.303 tỷ đồng từ nguồn Ngân sách Thành phố. Với tổng mức đầu tư lớn như vậy, công trình được kỳ vọng sẽ trở thành “đòn bẩy” chiến lược, làm thay đổi diện mạo kinh tế - xã hội của cả một vùng rộng lớn của Thành phố Hà Nội.

Thực tế phản ánh, trong suốt chiều dài lịch sử phát triển của Thủ đô Hà Nội, những cây cầu bắc qua sông Hồng luôn đóng vai trò là những “mạch máu” điều tiết sự sống cho đô thị. Nếu như cầu Long Biên là chứng nhân lịch sử, cầu Nhật Tân là biểu tượng của sự hội nhập, thì dự án cầu Thượng Cát nói riêng và các cầu bắc qua sông Hồng như Tứ Liên, Hồng Hà, Trần Hưng Đạo… đã được khởi công xây dựng - chính là biểu tượng của sự kết nối tương lai.

Nằm trên trục đường Vành đai 3,5 – tuyến đường huyết mạch bao quanh khu vực phát triển trung tâm của Thành phố Hà Nội, cầu Thượng Cát kết nối quận Bắc Từ Liêm (cũ) với huyện Đông Anh (cũ). Thành phố Hà Nội xác định cầu Thượng Cát và đường hai đầu cầu là công trình giao thông quan trọng của Thủ đô, đồng thời là dự án đầu tư thuộc danh mục các dự án trọng điểm ưu tiên đầu tư trong Chương trình 03-CTr/TU ngày 17/3/2021 của Thành ủy Hà Nội (khóa XVII).

Trong bối cảnh áp lực giao thông tại các cầu Thăng Long, cầu Thanh Trì hay cầu Chương Dương đã thể hiện sự quá tải trong vài năm trở lại đây, việc hình thành cầu Thượng Cát là một nhu cầu cấp thiết, mang tính sống còn đối với hệ thống giao thông Thủ đô. Dự án này chắc chắn sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông (hạ tầng khung) theo quy hoạch, kết nối khu vực phía Bắc sông Hồng, góp phần hoàn chỉnh tuyến đường Vành đai 3,5.

Tại Thủ đô, tuyến Vành đai 3,5 được đánh giá là hành lang xương sống kết nối phía Bắc và phía Nam sông Hồng, đi qua nhiều xã, phường của Thành phố. Chính vì thế, khi cầu Thượng Cát hoàn thành sẽ tạo ra một dải kết nối xuyên suốt, cho phép các phương tiện vận tải lớn di chuyển từ phía Tây sang phía Bắc của Hà Nội mà không cần xuyên tâm qua các trục đường Khuất Duy Tiến, Phạm Văn Đồng... vốn thường xuyên bị ùn tắc.

Bên cạnh đó, cầu Thượng Cát đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tải cho cầu Thăng Long – cây cầu là cửa ngõ chính dẫn ra sân bay Nội Bài và các tỉnh phía Bắc. Việc có thêm một lựa chọn vượt sông với quy mô 8 làn xe tại cầu Thượng Cát sẽ giúp phân luồng giao thông từ xa, giảm thiểu rủi ro tai nạn và ùn tắc cục bộ, đồng thời kéo dài tuổi thọ cho các công trình cầu hiện hữu.

2. Địa bàn huyện Đông Anh (cũ) đã được xác định trở thành trung tâm tài dịch vụ, tài chính, công nghiệp công nghệ cao. Khi hạ tầng đi trước một bước, các quỹ đất trống tại khu vực này sẽ trở thành “đất vàng” cho các dự án đô thị thông minh.

Cầu Thượng Cát tạo ra sự hấp dẫn đối với các nhà đầu tư lớn, giúp hình thành các khu dân cư hiện đại, từ đó giãn dân từ khu vực lõi – nội đô ra ngoại thành. Bên cạnh đó, cầu Thượng Cát giúp rút ngắn quãng đường và thời gian vận chuyển hàng hóa từ các nhà máy tại các khu công nghiệp Bắc Thăng Long, Quang Minh đến các tỉnh, thành khác và ngược lại. Đây là yếu tố then chốt để giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Một điểm không thể không nhắc tới là giá trị thẩm mỹ của cầu Thượng Cát. Với kiến trúc dây văng hiện đại mang hình tượng “Cánh chim hòa bình”, cây cầu này được thiết kế để trở thành một “tác phẩm nghệ thuật” trên dòng sông Hồng, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên và các di tích lịch sử xung quanh.

Thiết kế cầu Thượng Cát đã được trao giải Nhất thi tuyển phương án kiến trúc công trình cầu Thượng Cát (Dự án đầu tư xây dựng cầu Thượng Cát và đường hai đầu cầu) được lấy từ những cánh chim trong câu tục ngữ “Đất lành chim đậu”, vừa hài hòa ẩn mình trong hệ sinh thái phong phú của sông Hồng, vừa mang tính biểu tượng toàn cầu. Hình tượng những cánh chim hòa bình nối tiếp nhau dẫn bước đoàn xe qua cầu trở thành một hình tượng lớn đại diện cho định hướng phát triển lâu dài của Hà Nội.

Việc chú trọng vào yếu tố kiến trúc cho thấy tư duy thẩm mỹ trong xây dựng hạ tầng của Hà Nội đã nâng lên một tầm cao mới. Cầu Thượng Cát, cầu Trần Hưng Đạo, cầu Tứ Liên (dự kiến hoàn thành năm 2027 – PV) cùng với cầu Nhật Tân hiện hữu sẽ tạo nên một dải kiến trúc vượt sông mang tầm quốc tế, là niềm tự hào của người dân Thủ đô và là điểm nhấn thu hút du khách khi đến với khu vực phía Bắc của “Thành phố Sáng tạo” – Thành phố Vì hòa bình.

Dự án xây dựng cầu Thượng Cát và đường dẫn hai đầu cầu đang được Thành phố Hà Nội triển khai với tinh thần, quyết tâm cao nhất và dự kiến hoàn thành vào năm 2027. Đây không chỉ là một công trình giao thông trọng điểm, mà là đáp án cho bài toán không gian phát triển của Thủ đô trong kỷ nguyên mới, nhất là cụ thể hóa Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065 đã được Chính phủ phê duyệt.

Cầu Thượng Cát chắc chắn sẽ tạo động lực, nền tảng và khơi dậy những tiềm năng, lợi thế, đưa vùng đất phía Bắc sông Hồng nói riêng trở thành một cực tăng trưởng mới, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển của Thủ đô trong kỷ nguyên vươn mình. Và hơn nữa, cầu Thượng Cát không chỉ đơn thuần nối liền hai bờ của sông Hồng mà còn nhân lên niềm tin, hiện thực khát vọng vươn tầm của Thủ đô Hà Nội hiện đại, văn minh và giàu bản sắc./.