Ý nghĩa chiến lược của việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam

Trải qua tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước vĩ đại, nền văn hóa Việt Nam được hình thành, bồi đắp và không ngừng phát triển, kết tinh sinh động những giá trị nhân văn cao đẹp nhất của dân tộc, hun đúc nên tâm hồn, khí phách, bản lĩnh và cốt cách con người Việt Nam.

Văn hóa không chỉ là nơi lưu giữ vẹn nguyên ký ức lịch sử, bản sắc và truyền thống dân tộc, mà còn giữ vai trò là nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là nguồn sức mạnh nội sinh quan trọng để củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng vươn mình, phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò, tầm vóc chiến lược của văn hóa đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng ta luôn đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam qua từng thời kỳ cách mạng. Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đã đặt nền móng lý luận và thực tiễn quan trọng cho sự nghiệp phát triển văn hóa trong thời kỳ đổi mới.

Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 9/6/2014 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI tiếp tục nhấn mạnh và nâng cao yêu cầu xây dựng, phát triển văn hóa và con người Việt Nam trước đòi hỏi của công cuộc phát triển bền vững đất nước. Đặc biệt, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã nâng tầm tư duy chiến lược, khẳng định mạnh mẽ vai trò của văn hóa, con người là nền tảng, là nguồn lực nội sinh quan trọng, là động lực to lớn, đồng thời đóng vai trò trụ cột và hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng, ngày 24/4/2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam; xác lập ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam. Đây là một quyết sách mang tính lịch sử, giàu giá trị nhân văn sâu sắc khi quy định người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương, miễn hoặc giảm phí, lệ phí dịch vụ tham quan tại các cơ sở văn hóa, thể thao công lập vào Ngày Văn hóa Việt Nam.

Dấu mốc này thể hiện sự quan tâm đặc biệt, toàn diện của Đảng và Nhà nước đối với sự nghiệp phát triển văn hóa, con người Việt Nam; đồng thời khẳng định quyết tâm đưa văn hóa thực sự thấm sâu vào mọi mặt đời sống, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh trường tồn và động lực đột phá cho sự phát triển toàn diện, bền vững của quốc gia.

Việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam nhằm tôn vinh, phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc; nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vị trí, vai trò của văn hóa, con người trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường sự gắn bó của cộng đồng người Việt Nam trong và ngoài nước với cội nguồn, quê hương, đất nước.

Đồng thời, thúc đẩy bảo tồn, kế thừa và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc gắn với đổi mới, sáng tạo; kiến tạo môi trường thuận lợi để Nhân dân chủ động tham gia sáng tạo, thực hành và thụ hưởng các giá trị văn hóa; cổ vũ, khuyến khích đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức và những người làm công tác văn hóa phát huy tài năng, tâm huyết, trách nhiệm.

Theo đó, Ngày Văn hóa Việt Nam được định hướng từng bước trở thành ngày hội văn hóa của toàn dân, nơi mỗi người dân vừa là chủ thể sáng tạo, gìn giữ, trao truyền, vừa là người thụ hưởng các giá trị văn hóa. Các hoạt động kỷ niệm phải được tổ chức đa dạng, thiết thực, có trọng tâm, phù hợp với đặc điểm văn hóa và điều kiện thực tiễn của từng địa phương, vùng miền, dân tộc, góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, hiện đại và hội nhập, không ngừng nâng cao sức mạnh mềm và vị thế đất nước trên trường quốc tế.

Bên cạnh đó, việc xác lập “Ngày Văn hóa Việt Nam” không chỉ bổ sung một ngày nghỉ, mà còn thể hiện rõ quan điểm văn hóa được đặt ngang tầm với kinh tế, chính trị và xã hội trong chiến lược phát triển đất nước. Đặc biệt, việc mở cửa miễn phí hoặc giảm phí các thiết chế văn hóa, thể thao công lập sẽ góp phần tạo điều kiện để đông đảo Nhân dân, nhất là người lao động, học sinh và người dân khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa được tham gia nhiều hơn vào các hoạt động văn hóa./.

Với vai trò Thủ đô của đất nước, hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, thành phố Hà Nội tổ chức nhiều hoạt động văn hóa nghệ thuật đặc sắc. Nổi bật là chương trình “Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội” diễn ra ngày 21 - 24/11/2026 tại không gian phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm; Tuần lễ hoạt động hưởng ứng “Ngày văn hóa Việt Nam” gắn với “Ngày hội đại đoàn kết toàn dân” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam; hoạt động hưởng ứng trên địa bàn 126 xã phường…

Điểm nhấn của Thủ đô Hà Nội chính là chủ trì, phối hợp với các Bộ, ban ngành Trung ương tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam với chủ đề “Văn hóa soi đường – Non sông hòa nhịp”, diễn ra lúc 20 giờ ngày 24/11/2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình, dự kiến thu hút khoảng 50.000 khán giả. Chương trình dự kiến kéo dài 120 phút, được truyền hình trực tiếp trên VTV1, kết hợp các tiết mục nghệ thuật đặc sắc và pháo hoa, lấy văn hóa Thăng Long - Hà Nội làm mạch kết nối.