Hà Nội dự kiến hỗ trợ kinh phí xây dựng, thực hiện hương ước cho thôn, tổ dân phố

Hỗ trợ kinh phí xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước

Trong hệ thống quản lý xã hội tại Việt Nam, hương ước và quy ước của cộng đồng dân cư giữ vai trò là “pháp luật mềm” vô cùng quan trọng, giúp duy trì trật tự, bảo vệ môi trường, gắn kết tình làng nghĩa xóm và phát huy tinh thần dân chủ ở cơ sở. Nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, Luật Thủ đô cùng Nghị định số 61/2023/NĐ-CP của Chính phủ, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã hoàn thiện Tờ trình và dự thảo Nghị quyết trình Hội đồng nhân dân Thành phố xem xét, ban hành quy định về mức chi hỗ trợ kinh phí phục vụ công tác này.

Việc ban hành nghị quyết quy định mức chi hỗ trợ kinh phí xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư trên địa bàn thành phố Hà Nội đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc củng cố hệ thống pháp luật mềm tại cơ sở. Sự phát triển nhanh chóng của quá trình đô thị hóa cũng như việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã trong giai đoạn hiện nay đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chuẩn hóa và nâng cao chất lượng đời sống văn hóa ở các khu dân cư. Nghị quyết này ra đời nhằm cụ thể hóa các quy định của trung ương, tạo hành lang pháp lý vững chắc và nguồn lực tài chính thiết thực để các thôn, tổ dân phố thực hiện hiệu quả công tác tự quản.

Cơ sở pháp lý và thực tiễn của chính sách hỗ trợ kinh phí

Quá trình xây dựng và triển khai hương ước, quy ước trên địa bàn Thủ đô thời gian qua đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận với toàn bộ 2.793 thôn, tổ dân phố và 100% các đơn vị này đã hoàn thành việc ban hành hương ước, quy ước. Những bản quy chuẩn cộng đồng này đóng vai trò thiết thực trong việc giữ gìn trật tự an toàn xã hội, bảo vệ môi trường và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy đội ngũ cán bộ cơ sở gặp không ít khó khăn do khối lượng công việc lớn nhưng thiếu nguồn kinh phí chuyên biệt.

Sự hỗ trợ trước đây chủ yếu mang tính tự phát hoặc dựa vào đóng góp hạn chế của Nhân dân khiến hoạt động đôi khi còn mang tính hình thức. Bên cạnh đó, việc mở rộng quy mô thôn, tổ dân phố sau sáp nhập đòi hỏi hệ thống pháp luật mềm phải được rà soát và điều chỉnh thực chất hơn để bao quát đặc điểm văn hóa đa dạng của từng khu vực. Việc UBND thành phố Hà Nội trình HĐND Thành phố ban hành nghị quyết căn cứ vào Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở cùng Nghị định số sáu mươi mốt của Chính phủ là hoàn toàn đúng thẩm quyền và đáp ứng yêu cầu khách quan của thực tiễn.

Các mức hỗ trợ kinh phí cụ thể cho từng nội dung nhiệm vụ

Về phạm vi và đối tượng áp dụng, Nghị quyết quy định cụ thể mức hỗ trợ từ ngân sách địa phương dành cho các thôn, tổ dân phố cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến công tác xây dựng mới, thay thế, sửa đổi, bổ sung và tổ chức thực hiện hương ước, quy ước trên địa bàn Hà Nội. Mức hỗ trợ tài chính được chia thành ba định mức trần cụ thể. Thứ nhất, đối với công tác xây dựng mới hoặc thay thế hương ước, quy ước, mức hỗ trợ tối đa là 5.000.000 đồng cho một thôn hoặc tổ dân phố trong một lần thực hiện. Nguồn kinh phí này nhằm phục vụ các hoạt động biên soạn, chỉnh lý dự thảo, sao in phiếu lấy ý kiến gửi hộ gia đình, tổ chức họp Tổ soạn thảo và hội nghị cộng đồng dân cư.

Thứ hai, đối với công tác sửa đổi, bổ sung hương ước, quy ước, mức hỗ trợ tối đa là 3.000.000 đồng cho một thôn hoặc tổ dân phố cho mỗi lần có phát sinh công việc thực tế, dùng để chi trả cho việc rà soát nội dung, in ấn dự thảo, tổ chức lấy ý kiến và hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận.

Thứ ba, đối với công tác tổ chức thực hiện hương ước, quy ước hằng năm, mức hỗ trợ tối đa là 10.000.000 đồng cho một thôn hoặc tổ dân phố trong một năm. Khoản kinh phí này phục vụ các hoạt động tuyên truyền, sao in tài liệu, niêm yết công khai, tổ chức họp đánh giá định kỳ và khen thưởng các cá nhân, tập thể tiêu biểu.

Dự kiến nguồn lực thực hiện nghị quyết hỗ trợ hương ước, quy ước

Việc quản lý và phân bổ nguồn kinh phí hỗ trợ được thắt chặt bằng các nguyên tắc minh bạch và nghiêm ngặt. Kinh phí thực hiện do ngân sách địa phương bảo đảm theo phân cấp hiện hành. Các mức chi nêu trên đều là mức trần tối đa, không chi tự động hay cào bằng mà phải căn cứ vào nhiệm vụ thực tế, kế hoạch, dự toán và hồ sơ chứng từ hợp lệ. Nghị quyết khẳng định khoản kinh phí này mang tính chất hỗ trợ một phần chi phí và tuyệt đối không thay thế trách nhiệm tự bảo đảm kinh phí của cộng đồng dân cư. Đồng thời, Nhà nước nghiêm cấm việc hỗ trợ trùng lặp từ nhiều nguồn ngân sách cho cùng một nội dung nhiệm vụ, cũng như không cho phép dùng tiền hỗ trợ để đặt ra các khoản phạt hay chi trả vượt định mức tiêu chuẩn.

Xét về phương diện dự kiến nguồn lực, nếu tính theo kịch bản tối đa cho toàn bộ 2.793 thôn, tổ dân phố trên địa bàn thành phố, nhu cầu kinh phí cho công tác thực hiện hằng năm ước tính khoảng 27,93 tỷ đồng. Nhu cầu cho công tác xây dựng mới hoặc thay thế ước tính tối đa 13,96 tỷ đồng và công tác sửa đổi, bổ sung ước tính tối đa 8,37 tỷ đồng. Tuy nhiên, đây chỉ là các con số khái toán kịch bản tối đa; dự toán thực tế sẽ dựa trên nhu cầu phát sinh thực tế được UBND cấp xã tổng hợp và cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Về mặt tổ chức thực hiện, HĐND thành phố giao UBND Thành phố Hà Nội chịu trách nhiệm triển khai, hướng dẫn, kiểm tra và thực hiện công tác thanh tra, giải trình theo quy định của Luật Thủ đô. Thường trực HĐND, các Ban, các Tổ đại biểu và đại biểu HĐND Thành phố chịu trách nhiệm giám sát thi hành. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội được mời phối hợp tuyên truyền và tham gia giám sát cộng đồng.

Dự thảo Nghị quyết dự kiến sẽ được Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội Khóa XVII xem xét và thông qua tại kỳ họp cuối năm 2026. Sau khi được thông qua và chính thức có hiệu lực, Nghị quyết hứa hẹn sẽ tạo nền tảng pháp lý và tài chính vững chắc, góp phần nâng cao chất lượng quản lý xã hội ở cơ sở, thúc đẩy phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, góp phần định hình hình ảnh Thủ đô Hà Nội ngày càng văn minh, thanh lịch và hiện đại.

Góp ý Dự thảo Nghị quyết của HĐND Thành phố về Quy định mức chi hỗ trợ kinh phí xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư trên địa bàn thành phố Hà Nội tại đây./.