Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Lễ kỷ niệm cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam”

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; đồng chí Nông Đức Mạnh, nguyên Tổng Bí thư; đồng chí Nguyễn Sinh Hùng, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Quốc hội; đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư tham dự Lễ kỷ niệm.

Cùng dự Lễ kỷ niệm còn có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, nguyên Ủy viên Ban Bí thư; Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng; lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương và thành phố Hà Nội qua các thời kỳ; đại diện các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế; đại diện các cơ quan di sản, các dòng họ khoa bảng, nhà khoa học, nhà nghiên cứu, thế hệ nhà giáo, các cơ sở giáo dục và các thủ khoa xuất sắc; cùng đại diện các tầng lớp Nhân dân.

Trình bày Diễn văn kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám – Quốc học Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ thành kính tri ân các bậc tiền nhân khai mở đạo học, các thế hệ nhà giáo bền bỉ thắp sáng tri thức cùng những người đã đem tài trí phụng sự đất nước.

Kế thừa mạch nguồn dân tộc, trách nhiệm hôm nay là mở rộng cánh cửa học tập cho mọi người dân, đồng thời tạo môi trường rộng mở để người có tài, có đức thỏa sức cống hiến vì cuộc sống ấm no và hạnh phúc của Nhân dân. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, tầm nhìn vượt thời gian của các bậc tiền nhân từ ngàn năm trước khi lập Quốc Tử Giám đến nay vẫn còn nguyên giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc. Muốn đất nước trường tồn, tự chủ và vươn tầm thế giới, cội gốc muôn đời vẫn là vun bồi sự học, nuôi dưỡng hiền tài được giao trọng trách, và trước hết là lòng cống hiến.

“Sức mạnh của dân tộc không chỉ đo bằng quy mô kinh tế hay tiềm lực quốc phòng, mà trước hết phải được định hình bởi chiều sâu văn hóa, trí tuệ, bản lĩnh và phẩm giá con người cùng khát vọng vươn lên” – Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, khi trí tuệ nhân tạo có thể đưa ra câu trả lời chỉ trong vài giây, giá trị của nhà trường không còn dừng ở việc truyền thụ tri thức sẵn có, mà nằm ở chỗ rèn luyện cho người học có khả năng tư duy độc lập, có nhân cách tốt và khát vọng vươn lên với định hướng trí tuệ nhân tạo ngày càng phát triển. Mỗi cá nhân càng phải học nhiều hơn để làm chủ bản thân, đó chính là cốt lõi của thực học. Học phải đi đôi với hành, biết dùng kiến thức để giải quyết công việc và dám chịu trách nhiệm về kết quả. Trong một thế giới mà nghề nghiệp biến đổi từng ngày, cơ hội học tập, học suốt đời phải trở thành một quyền lợi rộng mở cho tất cả mọi người.

Năng lực tự chủ của một dân tộc được vun đắp từ những con người biết tiếp thu, tinh hoa tri thức của nhân loại, biết làm chủ công nghệ hiện đại và tự tìm ra lời giải cho những bài toán thực tiễn của Việt Nam. Tài năng cá nhân không chỉ tỏa sáng trong các công trình khoa học lớn mà còn bộc lộ qua những sáng kiến cải tiến của người lao động, hay một giải pháp tháo gỡ việc khó ở cấp cơ sở. Vì vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc phát hiện và bồi dưỡng nhân tài phải được tiến hành từ sớm thông qua chính những trải nghiệm, đánh giá và thử thách trong thực tế.

“Trọng dụng nhân tài không chỉ dừng ở lời nói mà phải bắt đầu từ những nhiệm vụ cụ thể mà đất nước, Nhân dân đang cần. Một khi đã tin cậy giao việc phải kiên quyết giao quyền, phải đảm bảo nguồn lực và đánh giá công bằng, phản chính hiệu quả công việc và nhiệm vụ được giao. Chỉ khi người có năng lực được trọng dụng và có đủ điều kiện để theo đuổi đến cùng mục tiêu, thì sức chủ động, sáng tạo của người lao động mới phát huy cao độ, trở thành nguồn năng lượng bứt phá đưa đất nước vươn mình” - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.

Để tiếp nối những giá trị trường tồn của Quốc Tử Giám, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị cần tập trung thực hiện ba nhiệm vụ trọng tâm mang tính chiến lược. Thứ nhất, bảo tồn di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám và đưa tinh thần, sức sống của di sản hiện diện sinh động trong đời sống học đường. Mọi nỗ lực trùng tu tôn tạo phải đứng vững trên nền tảng nghiên cứu khoa học, nghiêm cẩn tôn trọng tuyệt đối tính nguyên tắc của hiện vật, nét kiến trúc cổ kính và không gian lịch sử thiêng liêng.

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Thủ đô Hà Nội phải phối hợp chặt chẽ với ngành văn hóa, giáo dục và các cơ quan nghiên cứu sớm hoàn thiện tài liệu, mở số hóa về di tích, ở đó mỗi tấm bia tiến sĩ đều có hình ảnh sắc nét, bản dịch chuẩn xác cùng với những chú giải sinh động giúp học sinh ở mọi miền, vùng xa xôi của tổ quốc đều có thể dễ dàng tra cứu, cảm nhận và tự hào về truyền thống hiếu học của quê hương mình. Xa hơn nữa, cần xác định các giá trị triết lý của di sản với lòng hiếu học, đạo đức liêm chính và tinh thần phụng sự trở thành phần quan trọng trong chương trình giáo dục công dân và lịch sử cho thế hệ trẻ.

Thứ hai, mở rộng bình đẳng cơ hội học tập, giải phóng sức sáng tạo cho nhà giáo và xây dựng văn hóa học tập suốt đời. Phải dành sự ưu tiên đặc biệt cho vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đảm bảo mọi trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và học sinh khuyết tật đều được học tập đến nơi đến chốn. Song hành với đó, các cấp quản lý giáo dục phải tiếp tục sắp xếp bộ máy, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính trong giáo dục, dành thêm không gian và thời gian để thầy cô tâm huyết với từng bài giảng, từng nghiên cứu, trọn vẹn với sứ mệnh truyền thụ kiến thức, trau dồi nhân cách và nuôi dưỡng ước mơ cho học trò.

Các trường đại học và các cơ sở nghề nghiệp cần chủ động hợp tác với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, tạo điều kiện để người học sớm đem kiến thức cọ xát, ứng dụng vào giải quyết những bài toán của thực tiễn. Đồng thời, cần khuyến khích tư duy đổi mới sáng tạo, biến nhà trường thành môi trường ươm mầm cho những ý tưởng xuất sắc và những tài năng.

Thứ ba, chủ động tìm kiếm, trọng dụng nhân tài ở tất cả các cấp, từ chính những bài toán cấp thiết của từng địa phương và của quốc gia, mở rộng cánh cửa chiêu hiền đãi sĩ từ muôn nơi, bao gồm cả cộng đồng tri thức người Việt ở nước ngoài và những người nước ngoài.

Người đứng đầu các cơ quan phải chịu trách nhiệm từ khâu phát hiện, tuyển chọn đến trao quyền và đảm bảo nguồn lực thực thi, dám giao việc khó, dám tin tưởng và có cơ chế bảo vệ những người năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung chính là chìa khóa để thu hút hiền tài. Thước đo duy nhất và chính xác nhất cho hiệu quả trọng dụng nhân tài chính là những kết quả cụ thể, là những vấn đề thực tiễn được giải quyết thành công vì sự phát triển bền vững của đất nước.

“

Thăng Long xưa là chốn hội tụ của sĩ phu khắp bốn phương, là nơi khí thiêng sông núi kết tinh thành trí tuệ đất nước. Hôm nay, trách nhiệm lịch sử của Thủ đô Hà Nội là bảo tồn nguyên vẹn những giá trị di sản của Văn Miếu - Quốc Tử Giám, khơi thông và tiếp nối mạch nguồn hào hùng của Quốc Tử Giám bằng không gian và môi trường học tập, làm việc cởi mở, năng động và sáng tạo, nơi những người trẻ từ bốn phương có cơ hội rèn luyện, nghiên cứu và phụng sự.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cấp ủy đảng triển khai quyết liệt Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Kết luận số 105-KL/TW ngày 15/10/2026 của Trung ương về những định hướng chiến lược thu hút và trọng dụng nhân tài; Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Đảng bộ, chính quyền Thủ đô phải tiên phong đi đầu trong việc chủ động đặt hàng chiến lược đối với các trường đại học, các viện nghiên cứu lớn nhằm giải quyết những bài toán thực tiễn vô cùng cấp thiết của Hà Nội hôm nay. Hãy mạnh dạn trao cơ hội, trao nhiệm vụ để các nhà khoa học trẻ được dấn thân và thực tiễn, biến những ý tưởng, những giải pháp sáng tạo thành sản phẩm phục vụ đời sống.

“Một Thủ đô phát triển không chỉ bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà trước hết phải bằng chiều sâu văn hóa và trí tuệ, khi những mô hình quản lý, những cách làm hay và hiệu quả của Hà Nội được đúc rút, nhân rộng để các địa phương trên cả nước cùng vận dụng. Khi ấy, Thủ đô Hà Nội mới thực sự xứng danh là trung tâm hội tụ, lan tỏa và kết tinh nguyên khí trí tuệ của cả dân tộc Việt Nam” - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.

Khép lại diễn văn niệm 950 năm Quốc Tử Giám – Quốc học Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh thêm: “Năm 2076, Quốc Tử Giám sẽ tròn 1.000 tuổi, chúng ta sẽ trao truyền cho các thế hệ mai sau không chỉ một di sản nghìn năm nguyên vẹn mà cả những giá trị tư tưởng, khát vọng, hiện tài và đạo học luôn tỏa sáng, trở thành nguồn lực tinh thần quý báu soi đường cho dân tộc Việt Nam tiến bước sánh vai cùng các cường quốc năm châu.

Muốn được như vậy, hãy giữ gìn trọn vẹn từng nét chữ trên bia đá và hơn hết, hãy chăm lo để mọi em mọi em nhỏ trên khắp các vùng miền tổ quốc, từ núi cao đến đảo xa đều được học hành đến nơi đến chốn, được đem tài trí cùng góp sức xây dựng quê hương, đất nước. Đó là sứ mệnh thiêng liêng của thế hệ chúng ta trên hành trình tiến về mốc son 1.000 Quốc Tử Giám”.

Ngay sau đó, chương trình nghệ thuật tại Lễ kỷ niệm diễn ra, khắc họa truyền thống đào tạo, bồi dưỡng nhân tài và khát vọng phát triển đất nước. Chương trình nghệ thuật gồm 2 chương, trong đó Chương I “Mạch nguồn đạo học” là điểm tựa lịch sử, khắc họa truyền thống tôn sư trọng đạo, khí tiết kẻ sĩ và sức mạnh hộ quốc an dân qua các mốc son từ khi vua Lý Nhân Tông ra chiếu thư xây dựng trường Quốc Tử Giám…

Chương II “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” nói về không gian hành động thời đại, gắn với tinh thần trọng dụng hiền tài, khởi nguồn từ sự tận tụy của người thầy, dòng chảy trao truyền sang thế hệ trẻ, và bùng nổ thành khát vọng cống hiến dựng xây đất nước./.