Tôn vinh di sản, nghệ nhân và các công trình nghiên cứu tiêu biểu

Sự kiện không chỉ nhìn lại chặng đường nửa thế kỷ gìn giữ di sản, mà còn khẳng định vai trò của văn nghệ dân gian như một nền tảng văn hóa quan trọng trong tiến trình phát triển bền vững của đất nước.

Nửa thế kỷ sau ngày non sông liền một dải, văn hóa – văn nghệ dân gian Việt Nam vẫn bền bỉ tồn tại, phát triển và lan tỏa trong đời sống cộng đồng. Triển lãm thành tựu văn hóa, văn nghệ dân gian Việt Nam giai đoạn 1975–2025 là dịp để công chúng, giới nghiên cứu và những người thực hành văn hóa nhìn lại hành trình ấy – hành trình của ký ức cộng đồng, của tri thức dân gian và của bản sắc văn hóa dân tộc.

Không gian triển lãm tái hiện sinh động những thành quả sưu tầm, nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể của các dân tộc Việt Nam trong suốt 50 năm qua. Đó là những làn điệu dân ca, nghi lễ truyền thống, trò chơi dân gian, tri thức bản địa… được lưu giữ không chỉ bằng ký ức, mà bằng những công trình khoa học nghiêm túc, công phu.

Năm 2025 là một năm đặc biệt đối với hoạt động của Hội. Đây là năm bản lề giữa hai nhiệm kỳ, Đại hội Hội dự kiến tổ chức vào tháng 5 phải hoãn do chủ trương sắp xếp, tổ chức lại bộ máy hành chính và hệ thống hội đoàn. Bên cạnh đó, những thông tin xoay quanh việc sáp nhập các hội chuyên ngành và khó khăn về kinh phí đã tạo ra không ít tâm lý lo lắng trong hội viên, ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động sưu tầm, nghiên cứu.

Bên cạnh những kết quả tích cực, Ban Chấp hành Hội cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế cần khắc phục. Không ít công trình vẫn dừng ở mức mô tả, thiếu phân tích chiều sâu, chưa làm rõ những đặc trưng bản sắc và cơ sở lịch sử – xã hội – nhân học văn hóa của đối tượng nghiên cứu. Một số công trình trong trình bày thiếu mục lục, chưa tuân thủ quy chuẩn xuất bản...

Đặc biệt, có trường hợp công trình chất lượng khá nhưng không đúng chuyên ngành văn hóa, văn nghệ dân gian nên không thể trao giải theo quy chế; thậm chí cá biệt có công trình đã xuất bản từ nhiều năm trước nhưng vẫn gửi dự giải. Việc Hội đồng phát hiện, xử lý kịp thời cho thấy tinh thần nghiêm túc, minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động chuyên môn.

Trong khuôn khổ sự kiện, Lễ mừng thọ hội viên cao tuổi và phong tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian là điểm nhấn giàu ý nghĩa nhân văn. Đây là sự tri ân đối với những con người đã dành cả đời gìn giữ, truyền dạy và thực hành các giá trị văn hóa dân gian – những “báu vật nhân văn sống” của cộng đồng.

Kết hợp giữa triển lãm thành tựu, trao giải thưởng và tôn vinh nghệ nhân, sự kiện năm 2025 đã gửi đi một thông điệp rõ ràng: văn nghệ dân gian không chỉ là ký ức của quá khứ, mà là nguồn lực văn hóa cho phát triển bền vững trong hiện tại và tương lai.

Nửa thế kỷ sau ngày thống nhất đất nước, nhìn lại để tiếp nối, văn nghệ dân gian Việt Nam tiếp tục được khẳng định như một nền tảng tinh thần bền bỉ – nơi kết tinh bản sắc, tri thức và sức sống văn hóa của dân tộc trong dòng chảy phát triển hôm nay./.