Công cụ mới lan tỏa giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Lễ ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan mới tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp với Đại sứ quán Pháp, Viện Pháp tại Việt Nam và Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội tổ chức, chào mừng kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026).

Tham dự buổi lễ có đồng chí Vũ Xuân Hùng – Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám; ông Phạm Xuân Tài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội; ông Hoàng Quốc Việt, Trưởng phòng Văn hóa – Văn nghệ, Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội; TS Lê Xuân Kiêu – Giám đốc Trung tâm hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám; PGS.TS.KTS Nguyễn Tuấn Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội; ông Eric Soulier – Tham tán hợp tác và hoạt động văn hóa (Đại sứ quán Pháp), Giám đốc Viện Pháp tại Việt Nam; bà Phạm Thanh Hường, Trưởng ban văn hóa, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội.

Buổi lễ ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan mới tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám còn có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, người dân và du khách tới tham quan Trường Đại học đầu tiên của Việt Nam.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Phạm Xuân Tài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội nhấn mạnh, Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một trong những di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu của Thủ đô, biểu tượng của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng nhân tài của dân tộc Việt Nam.

“Bảo tồn di sản gắn liền với việc giúp công chúng hiểu và trân trọng những giá trị ấy, vì vậy chúng tôi đánh giá cao việc ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan mới ngày hôm nay. Đây là những công cụ thiết thực giúp du khách định hướng, tham quan các công trình và hiểu rõ hơn về lịch sử kiến trúc cũng như những giá trị văn hóa, giáo dục của di tích” – ông Phạm Xuân Tài, khẳng định.

Bên cạnh đó, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết thêm, Văn Miếu - Quốc Tử Giám cũng gắn với lịch sử nghiên cứu di sản của các học giả Việt Nam và Pháp. Từ đầu thế kỷ XX, các nhà nghiên cứu và chuyên gia Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp đã quan tâm khảo sát, nghiên cứu và lưu giữ nhiều tư liệu về các di tích lịch sử văn hóa của Hà Nội, trong đó có Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Những tư liệu này đến nay vẫn còn nguyên giá trị đối với công tác nghiên cứu bảo tồn di sản. Hôm nay, sự hợp tác ấy tiếp tục được nối dài bằng những hoạt động cụ thể, gắn nghiên cứu khoa học với ứng dụng thực tiễn.

“

Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám cũng là dịp để chúng ta hướng tới dấu mốc 1000 năm vào năm 2076. Tôi mong rằng những sáng kiến hôm nay sẽ tiếp tục được phát triển, góp phần gìn giữ và lan tỏa các giá trị Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho thế hệ mai sau.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Xuân Tài.

Ông Phạm Xuân Tài đặc biệt đánh giá cao sự tham gia của Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội. Sơ đồ và các công cụ hướng dẫn tham quan được thiết kế bởi đội ngũ kiến trúc sư, tiến sĩ được đào tạo tại Pháp, hiện là giảng viên của nhà trường. Đây là minh chứng sinh động cho hiệu quả hợp tác giáo dục và khoa học Việt - Pháp, khi những kiến thức và kinh nghiệm được tiếp thu từ quá trình đào tạo quốc tế được vận dụng vào việc phát huy các giá trị di sản tại Thủ đô.

“Tôi xin trân trọng cảm ơn Đại sứ quán Pháp và Viện Pháp tại Việt Nam đã quan tâm, hợp tác và đồng hành cùng dự án. Cảm ơn Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, đặc biệt đội ngũ giảng viên, kiến trúc sư, tiến sĩ được đào tạo tại Pháp đã dành tâm huyết và chuyên môn tham gia thiết kế sơ đồ và tờ gấp hướng dẫn tham quan. Đồng thời biểu dương những nỗ lực, đóng góp trách nhiệm của tập thể lãnh đạo và cán bộ Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong quá trình thực hiện công việc này” – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Xuân Tài nhấn mạnh thêm.

Việc ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan hôm nay cũng mở ra những hướng phát triển tiếp theo. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội hoan nghênh những định hướng xây dựng nền tảng dữ liệu số đa ngôn ngữ về Văn Miếu - Quốc Tử Giám, kết hợp với nguồn tư liệu lịch sử, với bản đồ tương tác, mã QR và công cụ thuyết minh hiện đại.

Cùng đó, việc phát triển các hành trình khám phá di sản kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với mạng lưới Văn Miếu, Văn Chỉ và các làng khoa bảng trên cả nước sẽ góp phần lan tỏa truyền thống hiếu học và lịch sử giáo dục Việt Nam. Đây là những định hướng phù hợp với mục tiêu của Hà Nội trong việc kết hợp giữa bảo tồn di sản, giáo dục và chuyển đổi số với phát triển du lịch văn hóa bền vững.

Đổi mới công cụ hướng dẫn tham quan và khám phá di sản

Với diện tích hơn 54.000m² và nhiều lớp không gian lịch sử, Văn Miếu - Quốc Tử Giám đặt ra nhu cầu xây dựng những công cụ hướng dẫn trực quan, giúp du khách định hướng và hiểu rõ hơn về giá trị của từng hạng mục trong di tích.

Sơ đồ tổng thể mới giới thiệu cấu trúc không gian, vị trí các công trình và những điểm tham quan chính, giúp du khách chủ động lựa chọn lộ trình khám phá. Tờ gấp cung cấp thông tin ngắn gọn về lịch sử hình thành, kiến trúc, các nhân vật lịch sử và những giá trị văn hóa, giáo dục tiêu biểu của Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Sự kết hợp giữa bản đồ, hình ảnh và nội dung thuyết minh góp phần nâng cao chất lượng giới thiệu di sản, mang đến cho du khách trải nghiệm tham quan thuận tiện và sâu sắc hơn.

Ban tổ chức nhấn mạnh thêm, việc ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan Văn Miếu – Quốc Tử Giám là bước khởi đầu trong định hướng hợp tác lâu dài nhằm nghiên cứu, giới thiệu và phát huy giá trị di sản Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Thời gian tới, hợp tác Việt - Pháp sẽ tiếp tục được đẩy mạnh thông qua các hoạt động nghiên cứu, sưu tầm, số hóa và xây dựng nền tảng tư liệu số đa ngôn ngữ.

Nền tảng này hướng tới việc tập hợp, hệ thống hóa các nguồn tư liệu lịch sử, văn bia, hoành phi, câu đối, sắc phong và tài liệu lưu trữ liên quan đến Văn Miếu – Quốc Tử Giám, lịch sử giáo dục và khoa cử Nho học Việt Nam, trong đó chú trọng khai thác các nguồn tư liệu bằng tiếng Pháp, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận di sản và thúc đẩy hợp tác Việt - Pháp. Nền tảng này hướng tới kết hợp tư liệu khoa học với bản đồ tương tác, mã QR và các công cụ thuyết minh số, phục vụ đồng thời nghiên cứu chuyên sâu, giáo dục di sản và nhu cầu tìm hiểu của công chúng.

Song song với đó là định hướng xây dựng các hành trình khám phá di sản theo chủ đề, trước hết trong khuôn viên Văn Miếu - Quốc Tử Giám, sau đó mở rộng kết nối với mạng lưới Văn Miếu, Văn chỉ và các làng khoa bảng tiêu biểu trên cả nước./.