Lá mướp có vị ngọt, chua, mát, tính hà n, có tác dụng thanh nhiệt, trừ đửm, chỉ khái, giải độc, chỉ huyết. Dùng trị ho cấp tính và mạn tính, nhiửu đửm, đửm dính máu. Hằng ngà y dùng 10 - 15g, sắc uống; hoặc lấy lá tươi, rửa sạch, thêm chút muối ăn, giã nát, vắt lấy nước uống, trị viêm họng, họng sưng đau. Còn có tác dụng trừ phù thũng, trị mụn nhọt sưng đử. Có thể lấy lá bánh tẻ, rửa sạch, giã nát, đắp lên mụn nhọt hoặc lên vết thương để tiêu viêm, tiêu sưng.
Các bộ phận của cây mướp là những vị thuốc trị bệnh. |
Quả mướp có vị ngọt, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, hóa đà m, lương huyết, giải độc. Dùng quả non, khi quả ra được khoảng 20 ngà y, hái vử thái mửng, sao và ng, sắc uống có tác dụng trừ đửm, trị ho, hen, khó thở.
Rễ mướp có vị ngọt, tính bình, có tác dụng thông kinh, hoạt lạc, thanh nhiệt giải độc, tiêu viêm, thanh trừ nội nhiệt, nhuận trà ng, trị phế ung, viêm mũi, viêm xoang, ho, đau nửa đầu, viêm tuyến vú. Ngà y 15-30g dưới dạng sao và ng, sắc uống ngà y 1 thang, chia 2 lần. Uống nhiửu ngà y tới khi các triệu chứng thuyên giảm.
Thân cây mướp có vị ngọt, tính bình, có tác dụng hoạt huyết thông lạc, thanh nhiệt giải độc. Sau khi thu hái, đem phơi khô, cắt thà nh từng đoạn 3-5cm, sao và ng, nghiửn thà nh bột mịn uống với nước sôi để nguội, ngà y 2-3 lần, mỗi lần 8-12g, có tác dụng thông mũi, trị bệnh viêm mũi mạn tính, viêm cuốn mũi.
Gốc cây mướp, sau khi rửa sạch, cạo bử lớp vử bên ngoà i, thái nhử, sao và ng, sắc uống có tác dụng tiêu viêm. Trị viêm xoang, viêm mũi, mũi ngứa, chảy nước mũi, nước mũi có mùi hôi, tanh.
Xơ mướp có vị ngọt tính bình, có tác dụng thông kinh, hoạt lạc, thanh nhiệt, hóa đà m, lợi thủy, tiêu thũng. Có thể lấy những quả mướp chín, già , khô trên già n; hoặc hái các quả mướp già , phơi khô hoặc sấy khô, bóc bử vử, bử hạt. Khi cần nhiửu xơ mướp, có thể, sau khi thu hái các quả mướp già , bó lại thà nh bó, ngâm xuống nước và i ngà y cho thịt mướp rữa ra, sau đó rửa sạch xơ, rồi đem phơi khô, sấy khô. Lấy xơ nà y, cắt thà nh từng đoạn 1 - 2cm, sao và ng, nghiửn thà nh bột mịn, uống ngà y 2 - 3 lần, mỗi lần 8 - 10g, để thông kinh, hoạt lạc, trừ phong thấp, lợi tiểu, giải độc.
Dùng trong các trường hợp đau tức sườn ngực, đau cơ. Xơ mướp đem sao đen, sao tới khi toà n bộ phía ngoà i có mà u đen, bên trong vẫn còn mà u và ng, tán thà nh bột mịn, uống với nước ấm, ngà y 2 - 3 lần, mỗi lần 4 - 8g, có tác dụng cầm máu, giảm đau. Dùng trị trĩ ra máu, đại tiện ra máu, xuất huyết tử cung... Ngoà i ra để thúc sởi chóng mọc, dùng xơ mướp 20g; kinh giới, bạch chỉ, kim ngân, mỗi thứ 12g; cử mần trầu 8g; cam thảo 4g. Sắc uống, ngà y 1 thang chia 2 lần.
