Hà Nội xưa - nay

Phố Châu Long - ký ức đẹp Hà Nội một thuở

Bảo Trâm • 11:43 11/04/2024

Trải qua bao thăng trầm cùng lịch sử, phố Châu Long (quận Ba Đình, Hà Nội) vẫn còn giữ lại vẻ đẹp của một Hà Nội xưa sâu lắng, sang trọng mà gần gũi, kiêu sa mà mộc mạc… trong ký ức của những người yêu biết bao nhiêu mảnh đất ngàn năm văn hiến này.

image-11-tbrh.jpg

“Em ơi! Hà Nội - phố!
Ta còn em mùi hoàng lan.
Ta còn em mùi hoa sữa.
Tiếng giày ai gõ nhịp đường khuya?
Cọt kẹt bước chân quen.
Thang gác thời gian
Mòn thân gỗ.
Ngôi sao lẻ lạc vào căn xép nhỏ...
”

Mỗi lần đi ngang qua những con phố cổ của Hà Nội, không hiểu sao trong tôi lại ngân nga lời thơ Phan Vũ. Những mái ngói phai màu cong cong trong chiều muộn, ô cửa xanh cũ kỹ, mùa thu hoa sữa nồng nàn, mùa đông lá bàng đỏ rực, mùa xuân hoa sưa trắng muốt, mùa hè tán sấu ve ran… Giữa cái ồn ào phố thị hiện đại, có một Hà Nội chầm chậm, mặc trầm, chạm vào ký ức khiến ta rưng rưng. Châu Long là một trong những con phố gợi cho người yêu Hà Nội nhiều hoài niệm đẹp như thế.

Con phố giàu ký ức

Phố Châu Long dài 477m, rộng 7m, bắt đầu từ phố Phó Đức Chính, cắt ngang qua phố Nguyễn Trường Tộ đến phố Quán Thánh, thuộc quận Ba Đình. Xưa, phố vốn được xây dựng trên nền đất của hai thôn Lạc Chính và Châu Yên thuộc tổng Yên Thành, huyện Vĩnh Thuận. So với bản đồ Hà Nội năm 1831, lúc bấy giờ Lạc Chính còn là 2 thôn: Ngũ Xã và tứ Chính, Châu Yên còn là hai thôn: Châu Long và Yên Canh, nay còn để lại dấu vết như đền Lạc Chính ở nhà số 15 thờ ông tổ nghề đúc đồng (Nguyễn Minh Không), đình làng Châu Long ở nhà số 4 ngõ Châu Long (bị phá từ năm 1947). Thời Pháp thuộc, Châu Long gồm hai phố khác nhau: đường số 93 (voie N093) năm 1928 được đặt tên là phố Ăng-toan Bon-nê (rue Antoine Bonnet) ở phía bắc, năm 1949 được gộp thêm phố Nguyễn Công Trứ ở phía Nam (là đường số 96 được đặt tên từ năm 1931), đến năm 1951 được gộp thêm một đoạn của đường số 96 (voie N096) mới được xây dựng để hình thành phố Châu Long ngày nay.
Mỗi giai đoạn, thời kỳ lịch sử lại để lại nơi con phố này nhiều chứng tích. Trải qua những năm tháng thăng trầm cùng lịch sử Hà Nội, phố Châu Long đã lưu giữ nhiều ký ức của một Hà Nội xưa - một Hà Nội thương nhớ trong hoài niệm bao người.

Nơi cất giữ vẻ đẹp Hà Nội xưa

Cách đây gần 150 năm, khi thực dân Pháp chiếm Thành Hà Nội và quy hoạch, xây dựng cho mục đích lâu dài của thuộc địa, những kiến trúc Pháp bắt đầu xuất hiện. Biệt thự Pháp xây dựng muộn hơn, nhưng cũng đều có tuổi đời trên dưới một thế kỷ. Cũng như nhiều phố cổ ở Hà Nội, vẻ đẹp của phố Châu Long có sự hiện diện của những biệt thự thời Pháp.

z5254926210191-eea2d01322be8919566f26446c4a7bff-8916-8044.jpg

Những biệt thự mang đậm dấu ấn kiến trúc Pháp với những nét đặc trưng được thể hiện qua mái nhà lợp ngói, các góc mái uốn cong, kiểu dáng cửa sổ, dầm cột… cùng phong cách kiến trúc cổ điển giao thoa Đông - Tây đã tạo nên dấu ấn văn hóa rất riêng cho Hà Nội. Có căn biệt thự ở phố Châu Long đã được UBND TP Hà Nội ghi nhận là một trong những căn nhà cổ đẹp và nguyên vẹn nhất của thành phố, được bảo tồn và giữ gìn như một tác phẩm nghệ thuật.
Bên cạnh những căn biệt thự thời Pháp mang nét sang trọng, tráng lệ, phố Châu Long còn những ngôi nhà cổ mang vẻ đẹp của sự cũ kỹ, hoài niệm của Hà Nội từ trăm năm trước. Căn nhà số 36 là một minh chứng Ngôi nhà này được xây dựng từ năm 1900. Trong suốt hơn một thế kỷ, Hà Nội đã có nhiều thay đổi, nhưng ngôi nhà vẫn gần như còn nguyên thiết kế ngày đầu, như một khoảng lặng của thời gian, một gam màu trầm giữa cái rực rỡ, nhộn nhịp của phố thị hiện đại.

Những lớp sơn bạc phếch, những những góc tường bám đầy rêu phong, cánh cửa gỗ mục… đã tạo nên một không gian đầy hoài niệm của một Hà Nội “cọt kẹt bước chân quen/ thang gác thời gian/ mòn thân gỗ/ ngôi sao lẻ lạc vào căn xép nhỏ” (thơ Phan Vũ) trong ký ức biết bao người. Đây cũng là địa chỉ được nhiều du khách chú ý, yêu thích thời gian gần đây.

Ký ức Hà Nội xưa trong phố Châu Long, cũng còn in dấu trong ngôi chùa cổ kính - chùa Châu Long.

Chùa Châu Long, hay Phúc Lâm tự, tọa lạc tại số 44 phố Châu Long, tương truyền là nơi công chúa của vua Trần Nhân Tông tu tập. Xưa kia, đây là một gò đất ăn ra giữa hồ Trúc Bạch, được gọi là núi Châu Long. Trải qua nhiều lần trùng tu, chùa vẫn giữ được nét cổ kính và lưu giữ nhiều hiện vật, đồ trang trí có giá trị nghệ thuật. Năm 1994, chùa Châu Long được xếp hạng Di tích nghệ thuật kiến trúc cấp quốc gia.

Lưu giữ di sản kiến trúc

Cũng như bao người dân Hà Nội, người Châu Long yêu và tự hào biết bao nhiêu về con phố thân thương, giàu ký ức của mình. Bà Hoàng Thị Xuân, một người sinh ra và lớn lên ở phố Châu Long chia sẻ, bà thân thuộc từng góc phố, ngôi nhà, thậm chí có thể đếm được hết bao nhiêu ngôi nhà, cây xanh ở khu vực này.

Thời gian chảy trôi, cuộc sống vận động không ngừng, đó là quy luật. Nhưng càng phát triển, người ta lại càng muốn gìn giữ ký ức, như một nơi neo đậu cho những giá trị cốt lõi. Bằng những cách riêng, nhiều người đã hành động, giữ lại cho Hà Nội những vẻ đẹp của mảnh đất ngàn năm văn hiến.

l3rthntynty.jpg

Từ nhiều năm nay, kiến trúc sư Thanh Thủy cùng những thành viên trong nhóm Ký họa đô thị Hà Nội đã góp phần lưu giữ lại nét đẹp của Thủ đô xưa qua những bức ký họa chân thực và sống động của mình.

“Chúng tôi yêu vẽ, yêu nơi mình đang sống, yêu Hà Nội nên muốn lưu giữ bằng ký họa những gì đẹp đẽ đang còn lại đâu đó. Cái giá trị mất đi sẽ không bao giờ quay trở lại, thay vì nuối tiếc, chúng ta hãy gìn giữ những gì đang có, đó là những giá trị rất riêng của Hà Nội mà không một đô thị nào có được”, kiến trúc sư Thanh Thủy Thủy chia sẻ.

Những góc nhỏ dưới ánh đèn vàng và mưa bụi, những mái ngói rong rêu nứt vỡ cố oằn mình tồn tại, những khung cửa bạc phếch với ban công gỉ sét màu thời gian, những gánh hàng rong lang thang với tiếng rao lạc lõng giữa còi xe và nhạc xập xình, những tô bún nóng trên vỉa hè chật chội, những mái bạt, cột điện cũ ngả nghiêng chen chân ôm lấy nhau đứng cho vững trong quá trình đô thị hóa, bê tông hóa khốc liệt… tất cả đã khơi nguồn cảm hứng để các tác giả ký họa nên một Châu Long thật thân thương, thật Hà Nội.

“Khi xem những bức ký họa này, trong tôi lại ùa về bao ký ức, hình ảnh ở những nơi chúng tôi đi qua”, bà Hoàng Thị Xuân xúc động chia sẻ.

Bà Bùi Thị Kim Nga thành viên nhóm Ký họa đô thị Hà Nội chia sẻ: qua những không gian đô thị pha trộn giữa quá khứ và hiện tại; các tác giả đã thể hiện những góc nhìn khác nhau, những dấu ấn riêng của con phố Châu Long, qua đó làm sáng lên di sản của Thủ đô trong ký ức của bao thế hệ người Hà Nội, để ta thêm yêu mảnh đất này.

Theo kiến trúc sư Thanh Thủy, đô thị hóa luôn là vấn đề nóng bỏng và cấp thiết. Làm sao để dung hòa giữa truyền thống, di sản, văn hóa và phát triển đô thị cũng là bài toán khó. Chị hy vọng, qua ký họa, nghệ thuật, sẽ góp thêm góc nhìn đa dạng để mọi người nâng cao nhận thức, yêu hơn nơi mình đang sống và chung tay gìn giữ những giá trị đẹp của đời sống đô thị./.

“

Mới đây, UBND phường Trúc Bạch và nhóm ký họa đô thị Hà Nội đã tổ chức triển lãm “Đánh thức nét đẹp kiến trúc phố Châu Long qua góc nhìn ký họa đô thị”. Triển lãm là hoạt động đầu tiên trong chuỗi các hoạt động giúp cộng đồng dân cư địa phương tìm hiểu và chung tay bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc. Sau khi kết thúc, triển lãm sẽ tiếp tục trưng bày tại Khu phố ẩm thực đêm Đảo Ngọc Ngũ Xã từ ngày 30/3 - 7/4/2024.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Tìm về nét thanh tao trong văn hóa thưởng trà của người Hà Nội xưa
    Hai hoạt động giao lưu, trải nghiệm văn hóa trà Việt sẽ diễn ra ngày 14/11/2026 tại Ngôi nhà Di sản số 87 Mã Mây, Hà Nội đưa công chúng đến gần hơn với nghệ thuật thưởng trà của người Hà Nội xưa, từ cách chọn trà, sao chè đến sử dụng trà cụ và thực hành pha trà.
  • Trưng bày “Nốt nhạc thanh trong lòng phố thị”: Cơ hội khám phá thú chơi tao nhã đất Kinh kỳ
    Từ ngày 10 đến ngày 30/11/2026, tại Ngôi nhà Di sản số 87 Mã Mây, quận Hoàn Kiếm, không gian trưng bày chuyên đề “Nốt nhạc thanh trong lòng phố thị” sẽ chính thức mở cửa đón công chúng và du khách thập phương. Sự kiện hứa hẹn mang đến một điểm hẹn văn hóa độc đáo, giúp những người yêu Hà Nội tìm lại khoảng lặng yên bình và cảm nhận trọn vẹn chiều sâu nghệ thuật sống của đất Kinh kỳ xưa.
  • Lớp học thời chiến và ký ức từ những vùng sơ tán
    Nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), sáng 8/10, Bảo tàng Hà Nội tổ chức tọa đàm “Lớp học thời chiến - Ký ức từ những vùng sơ tán”. Những ký ức của những giáo viên, học sinh từng học tập, giảng dạy tại các vùng sơ tán trong những năm chiến tranh được chia sẻ trong tọa đàm đã tái hiện một giai đoạn đặc biệt của giáo dục Thủ đô.
  • Thể lệ cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng"
    Tiếp nối thành công của cuộc thi viết "Hà Nội và tôi" lần thứ I và II, Tạp chí Người Hà Nội phát động cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng".
  • Nhớ đình xưa nơi phố cũ
    Một buổi chiều cuối năm 2025, tôi trở về bên Hồ Gươm, nơi lưu giữ miền cổ tích của tuổi thơ mình. Rảo bước trên vỉa hè phố Cầu Gỗ để vào chợ Hàng Bè, nơi tôi đã đi qua không biết bao lần trong suốt 25 năm đầu đời của mình (1954-1979), tôi bỗng ngỡ ngàng như lạc vào một miền xa lạ.
  • Bến xe Hà Nội: Nơi những hành trình bắt đầu từ ký ức
    Trong nhịp sống hối hả của Thủ đô, bến xe không chỉ là nơi đi và đến. Đó còn là nơi lưu giữ ký ức của biết bao thế hệ — nơi những người con xa quê lần đầu đặt chân tới Hà Nội, nơi những chuyến xe chở theo ước mơ, hy vọng và cả những nỗi niềm rất đời thường.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
  • Ý nghĩa chiến lược của việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam
    Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, xác lập ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa và dấu ấn đặc biệt, tạo động lực để văn hóa thấm sâu vào đời sống, trở thành sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
  • Món quà âm nhạc đặc biệt dành tặng thầy cô của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung
    Nhân dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2026, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung vừa cho ra mắt hai sáng tác mới mang tên “Lời tri ân” và “Ơn thầy cô mến thương”. Hai tác phẩm khắc họa trọn vẹn hình ảnh người thầy qua lăng kính của sự trải nghiệm trưởng thành và cả thế giới trong sáng của tuổi học trò.
  • [Video] Khẳng định giá trị di sản Quốc Tử Giám trong kiến tạo sức mạnh mềm quốc gia
    Chào mừng kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, chiều 11/11, tại sân Bái Đường, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Thủ đô Hà Nội), Thông tấn xã Việt Nam phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa”.
  • Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất: Cơ sở để xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới
    Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra ngày 24/11/1946 có ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định vị trí, vai trò, sứ mệnh của văn hóa trong sự nghiệp cách mạng và tương lai của dân tộc, đặt ra những vấn đề có ý nghĩa nền tảng đối với việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới.
Phố Châu Long - ký ức đẹp Hà Nội một thuở
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO