Hà Nội xưa - nay

Nhớ đình xưa nơi phố cũ

Nhà văn Lê Phương Liên • 20:46 06/07/2026

Một buổi chiều cuối năm 2025, tôi trở về bên Hồ Gươm, nơi lưu giữ miền cổ tích của tuổi thơ mình. Rảo bước trên vỉa hè phố Cầu Gỗ để vào chợ Hàng Bè, nơi tôi đã đi qua không biết bao lần trong suốt 25 năm đầu đời của mình (1954-1979), tôi bỗng ngỡ ngàng như lạc vào một miền xa lạ.

Trong ký ức tôi, bên dãy nhà số chẵn đoạn từ đầu phố Đinh Liệt đến lối vào chợ Hàng Bè cũ từng có một ngôi đình cổ. Từ ngoài phố bước qua cổng đình là khoảng sân lát gạch rộng rãi. Tòa đình mái cong lợp ngói vảy cá, mái ngói thâm nâu thấp thoáng rêu xanh. Dưới mái ngói cổ là gian đình rộng rãi có hàng cột gỗ lim trầm mặc. Ngôi đình ấy có tên là đình Cầu Gỗ.

Thuở tôi còn nhỏ, phố Hàng Dầu và đoạn phố Đinh Tiên Hoàng từ đền Bà Kiệu tới ga xe điện Bờ Hồ và phố Cầu Gỗ thuộc cùng một tiểu khu. Mọi sinh hoạt cộng đồng của người dân trong tiểu khu khi ấy đều diễn ra tại đình Cầu Gỗ.

Tôi nhớ nhất những đêm Trung thu cuối những năm 1950, khi trẻ con cả ba khu phố tụ tập về sân đình để rước đèn, xem múa sư tử và phá cỗ. Hà Nội những năm 1956, 1957 vẫn chưa bước vào thời tem phiếu nên mâm cỗ Trung thu còn đủ đầy, rực rỡ. Có bánh nướng, bánh dẻo thơm phức; những bông hoa làm từ đu đủ được các bà, các cô tỉa gọt khéo léo; những chiếc đèn ông sao, đèn con cá, đèn thỏ đủ sắc màu lung linh dưới ánh trăng rằm.

Nhưng điều khiến lũ trẻ chúng tôi thích thú nhất lại là một tòa tháp dựng bằng mía tím (thứ mía mềm và ngọt). Tháp mía cao lừng lững như cột cờ Hà Nội, trên đỉnh cắm lá cờ đỏ sao vàng bằng giấy bóng kính óng ánh dưới trăng. Chúng tôi thích cái tháp ấy đến mức khi phá cỗ, các bà các cô tháo từng khúc mía chia cho đám trẻ mà ai cũng tiếc nuối vì tòa tháp đẹp đã không còn nguyên vẹn. Đã bao năm tháng đi qua nhưng hình ảnh mâm cỗ Trung thu với “cột cờ” mía tím trên sân đình Cầu Gỗ vẫn in đậm trong ký ức tôi biết bao năm tháng sau này.

Năm 1964, đình Cầu Gỗ lại lưu giữ trong tôi một ký ức đặc biệt. Đó là một ngày cuối tháng Tư, khi Hà Nội bắt đầu chớm hè, tôi được đưa bà ngoại đi bầu cử Quốc hội khóa III tại đình Cầu Gỗ. Năm ấy, bà tôi đã ngoài bảy mươi tuổi nhưng vẫn háo hức như đón một ngày hội lớn. Bà mặc áo dài lụa tơ tằm màu nâu, quần lĩnh đen, thong thả bước trên vỉa hè phố Hàng Dầu rồi rẽ sang phố Cầu Gỗ. Tôi đi bên bà, nắm bàn tay gầy gò mà ấm áp của bà, mắt luôn để ý từng viên gạch dưới chân. Ngày ấy, vỉa hè thực sự dành cho người đi bộ, không có xe cộ dựng chắn lối đi. Tuy nhiên đôi khi có viên gạch nứt vỡ hay quả chín rơi từ trên cây xuống nếu dẫm phải cũng có thể dễ trượt chân ngã.

Mắt bà tôi khi ấy đã mờ nhưng bà vẫn không dùng kính lão. Thế mà bà vẫn tự tay nhặt rau, muối dưa cà, làm mắm tép và khâu vá quần áo cho các cháu. Khi khu phố phát thẻ cử tri, bà vui và hãnh diện lắm. Mẹ tôi được cử vào tổ phục vụ bầu cử nên cho tôi đi theo giúp bà làm nghĩa vụ công dân.

Khi bước vào sân đình, tôi thấy nơi ấy tưng bừng cờ hoa, vang vang tiếng nhạc. Giữa gian đình cổ kính là hòm phiếu đỏ tươi có hình Quốc huy nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Mùi hương trầm lan nhẹ trong không gian trầm mặc của những hàng cột lim và mái ngói cũ. Ngoài sân đình, loa truyền thanh vang lên bài hát “Những ánh sao đêm”. Với cô bé mười ba tuổi khi ấy, được cùng bà ngoại bước vào đình trong ngày hội lớn của đất nước là một niềm tự hào không thể nào quên.

Mùa hè năm 1965, chiến tranh phá hoại lan ra miền Bắc. Quanh Hồ Gươm, những hầm trú ẩn được đào bên các vườn hoa. Trên nóc các tòa nhà cao như Ngân hàng Nhà nước ở phố Ngô Quyền hay Nhà in báo Nhân Dân phố Tràng Tiền đã xuất hiện các ụ súng phòng không. Còi báo động từ Nhà hát Lớn Hà Nội rú lên, hòa cùng loa phát thanh: “Đồng bào chú ý! Đồng bào chú ý! Máy bay địch cách Hà Nội 50 cây số. Các lực lượng vũ trang chuẩn bị chiến đấu. Đồng bào xuống hầm trú ẩn”.

Trong những ngày ấy, các cô cậu học trò mười bốn, mười lăm tuổi như chúng tôi được gọi vào đội cứu thương của khu phố. Chúng tôi tập trung tại đình Cầu Gỗ rồi đền Hàng Trống để học băng bó, buộc nẹp sơ cứu cho người bị thương, tập tiêm trên thân cây chuối. Những kỷ niệm chuẩn bị chiến đâu ấy sao mà hào hứng vui tươi vô cùng….

Mùa thu năm 1965, tôi theo gia đình đi sơ tán ở Thuận Thành (Bắc Ninh) để theo học hết chương trình phổ thông trung học. Sau 3 năm trở về, đình Cầu Gỗ vẫn còn đó. Mỗi lần đi ngang qua, bao ký ức cũ lại hiện về trong tôi. Ngay cả trong 12 ngày đêm “Điện Biên Phủ trên không”, ngôi đình cùng những di tích quanh Hồ Gươm như Tháp Bút, đền Ngọc Sơn, cầu Thê Húc… vẫn không hề suy chuyển.

Nhà văn Lê Phương Liên (tác giả bài viết) và ông Nguyễn Văn Ngọc (người thủ từ Đình Cầu Gỗ hiện nay) trên căn gác nhỏ lưu giữ những di vật còn lại của đình Cầu Gỗ.

Rồi thời gian lặng lẽ trôi đi. Tôi rời ngôi nhà cũ, xa dần phố Cầu Gỗ. Mãi nhiều chục năm sau, khi tìm lại ký ức xưa qua sách cũ và tư liệu, tôi mới biết đình Cầu Gỗ chính là đình thôn Nhiễm Thượng cùng thôn Hương Minh và thôn Hương Bình, thuộc tổng Hữu Túc, huyện Thọ Xương, nay ở số 64 phố Cầu Gỗ.

Mùa xuân năm nay, tôi tìm đến địa chỉ ấy với niềm háo hức xen lẫn hồi hộp. Nhưng trước mắt tôi giờ là một khách sạn và một lối ngõ nhỏ hẹp, tối tăm. Tôi dò hỏi mãi mới gặp được một người dân và biết đình vẫn còn tồn tại phía trong. Người thủ từ sau nhiều câu hỏi dò xét đã dẫn tôi lên tầng năm của một ngôi nhà nhỏ. Ở đó, trên diện tích chỉ khoảng mười mét vuông, vẫn còn ban thờ Thành hoàng, sắc phong triều Nguyễn, hoành phi, câu đối và những đồ thờ cũ của đình xưa.

Đứng trong không gian chật hẹp ấy, tôi bỗng thấy nhói lòng. Một ngôi đình từng là nơi sinh hoạt cộng đồng của bao thế hệ cư dân quanh Hồ Gươm, từng chứng kiến những mùa Trung thu, những ngày bầu cử, những tháng năm chiến tranh của Hà Nội… nay chỉ còn thu lại trong một căn phòng nhỏ trên tầng cao. Những khoảng sân rộng, mái ngói rêu phong và tiếng cười trẻ nhỏ năm nào giờ chỉ còn tồn tại trong ký ức của những người đã từng gắn bó với nơi ấy. Nếu ngôi đình xưa vẫn còn nguyên vẹn trên phố Cầu Gỗ hôm nay, có lẽ con phố này sẽ lưu giữ được nhiều hơn vẻ đẹp văn hóa của Hà Nội xưa trong mắt người dân và du khách. Với tôi, đình Cầu Gỗ mãi là một phần không thể mất đi của Hà Nội xưa./.

Bài liên quan
  • Bến xe Hà Nội: Nơi những hành trình bắt đầu từ ký ức
    Trong nhịp sống hối hả của Thủ đô, bến xe không chỉ là nơi đi và đến. Đó còn là nơi lưu giữ ký ức của biết bao thế hệ — nơi những người con xa quê lần đầu đặt chân tới Hà Nội, nơi những chuyến xe chở theo ước mơ, hy vọng và cả những nỗi niềm rất đời thường.
(0) Bình luận
  • Tìm về nét thanh tao trong văn hóa thưởng trà của người Hà Nội xưa
    Hai hoạt động giao lưu, trải nghiệm văn hóa trà Việt sẽ diễn ra ngày 14/11/2026 tại Ngôi nhà Di sản số 87 Mã Mây, Hà Nội đưa công chúng đến gần hơn với nghệ thuật thưởng trà của người Hà Nội xưa, từ cách chọn trà, sao chè đến sử dụng trà cụ và thực hành pha trà.
  • Trưng bày “Nốt nhạc thanh trong lòng phố thị”: Cơ hội khám phá thú chơi tao nhã đất Kinh kỳ
    Từ ngày 10 đến ngày 30/11/2026, tại Ngôi nhà Di sản số 87 Mã Mây, quận Hoàn Kiếm, không gian trưng bày chuyên đề “Nốt nhạc thanh trong lòng phố thị” sẽ chính thức mở cửa đón công chúng và du khách thập phương. Sự kiện hứa hẹn mang đến một điểm hẹn văn hóa độc đáo, giúp những người yêu Hà Nội tìm lại khoảng lặng yên bình và cảm nhận trọn vẹn chiều sâu nghệ thuật sống của đất Kinh kỳ xưa.
  • Lớp học thời chiến và ký ức từ những vùng sơ tán
    Nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), sáng 8/10, Bảo tàng Hà Nội tổ chức tọa đàm “Lớp học thời chiến - Ký ức từ những vùng sơ tán”. Những ký ức của những giáo viên, học sinh từng học tập, giảng dạy tại các vùng sơ tán trong những năm chiến tranh được chia sẻ trong tọa đàm đã tái hiện một giai đoạn đặc biệt của giáo dục Thủ đô.
  • Thể lệ cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng"
    Tiếp nối thành công của cuộc thi viết "Hà Nội và tôi" lần thứ I và II, Tạp chí Người Hà Nội phát động cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng".
  • Bến xe Hà Nội: Nơi những hành trình bắt đầu từ ký ức
    Trong nhịp sống hối hả của Thủ đô, bến xe không chỉ là nơi đi và đến. Đó còn là nơi lưu giữ ký ức của biết bao thế hệ — nơi những người con xa quê lần đầu đặt chân tới Hà Nội, nơi những chuyến xe chở theo ước mơ, hy vọng và cả những nỗi niềm rất đời thường.
  • Chiếc vé nhỏ - Câu chuyện tàu điện Hà Nội xưa
    Mỗi khi nghe ca khúc “Nhớ về Hà Nội”, những người Hà Nội ngoài ngũ tuần chắc hẳn lại nhớ về một thời xa vắng khi tiếng leng keng của tàu điện đánh thức phố phường mỗi sớm mai. Những chuyến tàu xanh hay đỏ, ghế gỗ, vành sắt mòn bóng đã chở biết bao thế hệ người Hà Nội. Ít ai nghĩ câu chuyện về những chuyến tàu ấy lại bắt đầu từ một thứ nhỏ bé: chiếc vé.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
Nhớ đình xưa nơi phố cũ
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO