Tháng Sáu không biết bao nhiêu là nắng. Nắng từ đồi bãi nắng vào, nắng từ thung lũng nắng ra, nắng đậu hiên nhà, nắng rơi bậu cửa, chao ơi là nắng. Nó, một đứa con gái có khuôn mặt hiền từ và thánh thiện, hai bím tóc lí la, lí lắc đung đưa trong gió. Nó có đôi mắt đẹp, thu hút ánh nhìn đến kì lạ. Nó yêu nắng, ghét mưa, ghét luôn cả giông bão, những hôm trời mưa mắt nó buồn như hồ thu thăm thẳm. Hồi ngoại tôi còn sống, ngoại vẫn bảo: con gái mà có đôi mắt buồn rồi sẽ khổ cả đời. Tôi thì chả thấy nó khổ, chỉ thấy nó lúc nào cũng được quan tâm, chiều chuộng. Những năm tháng học cấp ba cùng nó tôi biết, đã bao chàng trai chết chìm, chết khổ khi nhìn vào đáy mắt buồn như hồ thu đầy mơ màng sương khói của nó.

Nó chơi thân với tôi từ nhỏ. Nhà nội nó và nhà ngoại tôi cùng ở thị trấn Lục Ngạn. Vào cuối tuần tháng Sáu năm nào tôi và nó cũng đèo nhau trên chiếc xe đạp cà tàng từ thị xã về quê hái vải cho bà. Vải thiều quê tôi ngon nức tiếng, những trái vải tháng Sáu được tắm nắng căng tròn, mọng nước, cùi vải dày, giòn và ngọt, hạt thì bé tí teo, vỏ mỏng tang như nắng sớm đầu hè. Những đồi bãi tháng Sáu đang bắt đầu vào mùa thu hoạch, màu đỏ rực của những trái vải đẹp tựa môi mềm. Vườn nhà ngoại tiếng chim hót líu lo, những làn sương sớm nhẹ bay như khói lam chiều. Xa xa là những con đường vải thiều uốn lượn như một dải lụa màu hồng nằm vắt ngang qua chiều phố núi.

Sáng sớm tinh mơ nó đã theo bà lên đồi hái vải. Nó lúp xúp chạy theo những vạt đồi đầy nắng; nó thích thú khi nhìn những tia nắng sớm nhảy nhót trên đỉnh đồi; nó giơ bàn tay trắng muốt thon mềm hứng lấy từng tia nắng xiên xiên qua tán lá; nó reo hò cùng nắng, quấn quýt cùng nắng, ú òa cùng nắng. Từng sợi nắng vương lên má, vương lên môi, vương lên những sợi tóc mai của đứa con gái mới lớn. Nắng làm da mặt nó ửng hồng, đẹp như một thiên thần tinh khôi đầy mơ ước. Có lần đang chơi đùa cùng nắng nó nhìn thấy một con tắc kè hoa mà nó ngỡ là rắn, tim nó như muốn nhảy ra khỏi lồng ngực. Khi con tắc kè khuất sau tán lá, nó cầm tay tôi đặt lên vồng ngực mới nhu nhú thanh tân và hồn nhiên nói: Cậu có thấy tim mình còn đập rất mạnh không? Ôi! Cái tuổi thơ trong sáng, hồn nhiên vô tư lự ấy làm tôi nhớ mãi suốt gần ba mươi năm về sau này. Những kí ức đẹp đẽ, những ước mơ, hoài vọng, những khát khao cháy bỏng của tôi, của nó, của nắng, cứ mãi ngân vang như một bản tình ca êm ả, như chuông gió lanh canh, như mới đây thôi không thể lẫn đâu được, mùi tóc nó còn thơm như nắng từ quê ngoại.

Tôi, nó và nắng là những người bạn, nó như tiếng đồng vọng ngân dài suốt tuổi thơ tôi. Nó yêu nắng, nắng thích bay nhảy, còn tôi thích nỗi buồn, sự cô đơn tĩnh lặng trên đôi mắt đẹp như hồ thu của nó. Tôi và nó như hai đường thẳng song song, chỉ gặp nhau một lần nào đó trong đời rồi thôi. Nó theo chồng sang trời Âu khi đang học dở năm thứ ba đại học. Sau này qua một vài người bạn, tôi biết cuộc đời nó cũng vô cùng truân chuyên vất vả, cả chuyện tình duyên lẫn đường con cái. Nó bây giờ buôn bán quần áo trong khu chợ người Việt và tuyệt giao với tất cả bạn bè. Tôi chợt giật mình nhớ lời ngoại nói “con gái có đôi mắt buồn rồi sẽ khổ cả đời”. Phải chăng tạo hóa luôn trớ trêu với những người đàn bà đẹp, phải chăng cuộc sống cứ thích đùa giỡn với số phận mong manh của những người đàn bà có đôi mắt buồn?.

Tháng Sáu lại về trên quê tôi, quê nó. Nắng trong quá, nắng chảy tràn mặt đường, nắng sóng xoài trên hè phố. Tôi vẫn đi về phía quê nhà mà không có nó, lặng thầm, day dứt, nhớ thương. Chẳng biết bây giờ bên bờ ảo vọng nó có còn yêu nắng như thủa ban đầu?. Tôi lang thang lên đồi vắng, từng chùm vải sai trĩu cành trong nắng mới. Vải quê mình đã chín rụng bờ ao mà người thì xa khuất nẻo chân trời. Chợt nhớ câu thơ của nhà thơ Lê Đạt: “Vườn chợt thức một màu hoa đi vắng/ Em vẫn đây mà em ở đâu?” Em ở đâu? Ở đâu? Nắng không trả lời, nắng chảy tràn trong tôi. Nắng từ quê ngoại nắng về.