Lễ hội dân gian điện Huệ Nam đón nhận Bằng ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Ngày 30/3, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức Lễ hội điện Huệ Nam tháng 3 Âm lịch từ 30 và 31/3 (nhằm 2 - 3 tháng 3 Âm lịch) và Lễ hội mở đầu bằng đám rước đường bộ từ số 352 Chi Lăng đến Nghinh Lương Đình với chiều dài khoảng 3km và Lễ đón nhận Bằng ghi danh Lễ hội điện Huệ Nam trở thành Di sản phi vật thể Quốc gia tại Nghinh Lương Đình.

Đến dự có ông Nông Quốc Thành - Phó cục trưởng Cục Di sản Văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), ông Nguyễn Thanh Bình - Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Huế, ông Hoàng Khánh Hùng - Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Huế và các nghiên cứu văn hóa, các nghệ nhân thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu và đông đảo người dân.

Lễ hội truyền thống điện Huệ Nam (tên dân gian là điện Hòn Chén) là một lễ hội dân gian pha trộn yếu tố văn hóa cung đình rất độc đáo của xứ Huế được tổ chức tại điện thờ làng Hải Cát (phường Long Hồ, quận Phú Xuân, TP Huế) và trải qua quá trình hình thành và phát triển hàng trăm năm nay, ngày càng thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương đến tham dự.

Trong giai đoạn đầu, lễ hội điện Huệ Nam chỉ diễn ra trong phạm vi khu vực điện thờ, về sau có sự tham gia của dân làng Hải Cát và dần dần phổ biến rộng rãi trong nhân dân. Ngày nay, lễ hội truyền thống điện Huệ Nam mang sắc thái của các Thánh môn đệ tử thờ Mẫu ở Việt Nam và thực sự trở thành một trong những sản phẩm văn hóa tiêu biểu của vùng đất Huế được cử hành vào tháng Ba và tháng Bảy Âm lịch hàng năm với các hình thức quan trọng là lễ cung nghinh Thánh Mẫu và chư vị tại Thánh đường 352 Chi Lăng (quận Phú Xuân) qua nghi lễ rước bằng đường bộ, đường thủy, lễ Cáo yết và lễ Chánh tế tại điện Huệ Nam và đình làng Hải Cát với nghi lễ hầu đồng trên các bằng án.

Sau khi đất nước giành được độc lập cách đây tròn 50 năm, lần đầu tiên trong khuôn khổ Festival Huế 2022 lễ hội điện Huệ Nam tháng 3 được tổ chức nghi lễ cung nghinh Thánh Mẫu, Hội đồng Tứ phủ bằng đường bộ nhằm tái hiện khung cảnh cung nghinh Thánh Mẫu mang tính dân gian độc đáo và có quy mô lớn, vốn đã từng được tổ chức trong thập niên 1960.

Để bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa Huế, Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế đã phối hợp với Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, Chi hội Di sản văn hóa Tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu Thành phố Huế xây dựng hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể “Lễ hội điện Huệ Nam” đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Ngày 10/12/2024, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 3981/QĐ-BVHTTDL đưa Lễ hội truyền thống “Lễ hội điện Huệ Nam” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia để bảo tồn, phát huy và lan tỏa hơn nữa giá trị của “Lễ hội điện Huệ Nam” trong bối cảnh xã hội đương đại.

Sau Lễ đón nhận Bằng ghi danh Lễ hội điện Huệ Nam trở thành Di sản phi vật thể Quốc gia tại Nghinh Lương Đình, các đoàn cung nghinh, người dân và du khách thập phương đã lên thuyền di chuyển từ Nghinh Lương Đình về điện Huệ Nam chính thức khai hội tháng 3.

Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, lễ hội điện Huệ Nam vẫn được tổ chức theo các nghi thức cổ truyền mang đậm bản sắc văn hoá dân gian Việt Nam mà nét đẹp thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt (Di sản văn hóa phi vật thể đã được UNESCO ghi danh) được thể hiện một cách độc đáo. Lễ hội điện Huệ Nam là một hình thức sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng dân gian nhằm thỏa mãn những nhu cầu văn hóa tâm linh, tín ngưỡng và góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa của địa phương. Lễ hội là sự biểu thị đức tin của con người trong không gian tâm linh nhằm bày tỏ đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.