Emagzine

Hà Nội từ mùa thu giải phóng đến tầm nhìn trăm năm

Minh Hương • 10/10/2026 08:20

Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026) là dịp chúng ta tri ân các thế hệ đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc, vì sự nghiệp giải phóng, xây dựng và bảo vệ Hà Nội, để từ đó nhận thức sâu sắc hơn trách nhiệm đối với tương lai Thủ đô và đất nước. Trong kỷ nguyên mới, Hà Nội phải không ngừng nâng cao năng lực xây dựng và phát triển, để giá trị của Ngày Giải phóng tiếp tục được bồi đắp, giúp cho cuộc sống của Nhân dân ngày càng tốt đẹp và đóng góp xứng đáng cho đất nước. Trách nhiệm ấy đòi hỏi tầm nhìn dài hạn, quyết sách đúng đắn và hành động quyết liệt, hiệu quả ngay từ hôm nay.

Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, Thăng Long - Hà Nội luôn giữ vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng, gắn liền với những mốc son quang vinh. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 tại Hà Nội đã tạo sóng lan tỏa, cổ vũ nhân dân cả nước đứng lên giành chính quyền. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Tiếp nối Chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, ngày 10/10/1954 - Thủ đô Hà Nội hoàn toàn giải phóng, trở thành ngày hội lớn của cả dân tộc. Đoàn quân chiến thắng trở về trong cờ hoa náo nức, mở ra chặng đường mới: Hà Nội cùng miền Bắc xây dựng cuộc sống hòa bình, tiến lên chủ nghĩa xã hội, làm hậu phương vững chắc cho sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Thắng lợi lịch sử ấy kết tinh lòng yêu nước, sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng và niềm tin của Nhân dân vào tương lai dân tộc.

Trong 72 năm qua, Hà Nội đã cùng cả nước đi qua chiến tranh, khắc phục hậu quả nặng nề, tiến hành công cuộc đổi mới và hội nhập. Từ một thành phố phải khôi phục những cơ sở sản xuất và dịch vụ thiết yếu sau ngày tiếp quản, Hà Nội đang giữ vị thế là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn của đất nước về kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo và hội nhập quốc tế. Hà Nội hôm nay có không gian đô thị mở rộng, hiện đại, văn minh và chất lượng sống của người dân ngày càng tốt hơn.

Qua mỗi giai đoạn lịch sử, Thủ đô Hà Nội không ngừng phát triển, ngày càng vững mạnh, xứng đáng với tầm vóc và vị thế “Thủ đô ngàn năm văn hiến”, “Thủ đô Anh hùng”, “Thành phố vì hòa bình”, “Thành phố sáng tạo”; “Thành phố học tập toàn cầu” tự tin, dẫn dắt Vùng cùng phát triển, vững bước tiên phong cùng đất nước.

Thành tựu đạt được hôm nay tiếp tục tạo nền tảng vững chắc cho bước phát triển mới của Thủ đô.

Điểm nhấn là hệ thống chính trị Thành phố tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Nổi bật là duy trì, nâng cao hiệu quả cơ chế phối hợp 4 khối Thành ủy - HĐND - UBND - Mặt trận Tổ quốc dưới sự lãnh đạo toàn diện của Đảng. Thành phố tiếp tục phát huy tinh thần tiên phong, gương mẫu, khẩn trương cụ thể hóa các nghị quyết, kết luận, chỉ đạo của Trung ương, hạn chế tối đa độ trễ từ chủ trương đến tổ chức thực hiện; đưa các nhiệm vụ Trung ương, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và lãnh đạo chủ chốt giao vào chương trình, kế hoạch và hệ thống theo dõi thống nhất. Tư duy đổi mới được thể hiện rõ trong việc chủ động khai thác các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội mà Đảng, Nhà nước dành cho Thủ đô.

Thành phố đã, đang định hình mô hình “Đảng bộ số - Chính quyền kiến tạo - Doanh nghiệp tiên phong - Xã hội đồng thuận” và xây dựng “thương hiệu” Hà Nội tiên phong, dẫn dắt, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, sẵn sàng đi đầu thực hiện những chủ trương mới, nhiệm vụ khó, việc chưa có tiền lệ.

Đặc biệt, trong bối cảnh Thành phố phải đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ lớn về phát triển kinh tế - xã hội, hoàn thiện thể chế, cải cách hành chính, sắp xếp tổ chức bộ máy và tổ chức lại không gian phát triển, Hà Nội đã thể hiện tinh thần chủ động, quyết liệt, tạo được nhiều chuyển biến tích cực.

Kinh tế Thủ đô duy trì tăng trưởng ấn tượng: Quy mô nền kinh tế năm 2025 đã đạt khoảng 63,5 tỷ USD (đứng thứ hai cả nước), thu ngân sách đạt 711.000 tỷ đồng (chiếm hơn 1/4 tổng thu ngân sách quốc gia), GRDP bình quân đầu người đạt gần 180 triệu đồng/người/năm.

Đặc biệt, trong năm 2026, thành phố tập trung điều hành quyết liệt các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trên cơ sở bám sát các chỉ đạo của Trung ương. Trên cơ sở đó, GRDP 9 tháng của Thành phố tăng 8,85%, trong đó riêng quý III-2026 tăng hai con số đạt 10,02%. Cập nhật lũy kế giải ngân đầu tư công đến hết ngày 30/9/2026 đã đạt 115.574 tỷ đồng, bằng 96,32% Kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao và 69,91% Kế hoạch Thành phố (không bao gồm tiết kiệm 5% chi đầu tư ngân sách). Thu ngân sách Nhà nước ước đạt 567,6 nghìn tỷ đồng, bằng 87,2% dự toán, tăng 5,8% so với cùng kỳ. Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đã đạt 4,067 tỷ USD. Cùng với phát triển kinh tế, các lĩnh vực văn hóa, y tế, giáo dục, an sinh xã hội luôn được đặt ở vị trí trung tâm; hình ảnh người Hà Nội thanh lịch, văn minh được bồi đắp; quốc phòng - an ninh được giữ vững; vị thế đối ngoại của Thủ đô không ngừng được nâng cao.

Cùng với cả nước, Hà Nội triển khai hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thúc đẩy cải cách hành chính và chuyển đổi số. Việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp đã đạt nhiều kết quả tích cực, bảo đảm hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Thành phố duy trì 4 năm liên tiếp đứng đầu cả nước về Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII).

Bên cạnh những kết quả đạt được chúng ta cũng cần nhìn thẳng vào những tồn tại, hạn chế của thành phố. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, tốc độ tăng trưởng kinh tế chưa đạt được mục tiêu theo kịch bản đặt ra. Một số ngành, lĩnh vực chưa tạo được sự bứt phá tương xứng. Sức mua, xuất khẩu, dịch vụ, du lịch, bất động sản, khoa học công nghệ còn nhiều dư địa, vốn là những điểm mạnh của Thủ đô nhưng chưa được khai thác đầy đủ. Các điểm nghẽn về giao thông, úng ngập, môi trường, an toàn thực phẩm, trật tự đô thị, dự án chậm triển khai vẫn cần phải được tiếp tục xử lý quyết liệt; đòi hỏi cả hệ thống chính trị của thành phố phải quyết tâm, nỗ lực và đổi mới mạnh mẽ hơn nữa để nhanh chóng phát huy các lợi thế, giải phóng các nguồn lực cho phát triển Thủ đô.

Với vị thế Thủ đô, Hà Nội phải đặt yêu cầu cao để xứng đáng với vai trò, vị thế đặc biệt. Thành phố cần phát triển nhanh hơn, đồng thời nâng cao chất lượng quản trị, chất lượng sống và khả năng đóng góp cho đất nước. Đó là yêu cầu hiện thực đặt ra đối với mọi chủ trương phát triển Hà Nội hôm nay.

Mùa thu lịch sử lần thứ 72 đánh dấu chặng đường chuyển mình có tính bước ngoặt của Thủ đô khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 xác lập phương hướng xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới; Quốc hội ban hành Luật Thủ đô năm 2026 tạo khuôn khổ pháp lý cho cơ chế, chính sách và thẩm quyền đặc thù; Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm xác định định hướng tổ chức không gian phát triển cho Hà Nội của tương lai lâu dài. Tất cả hợp thành chỉnh thể thống nhất khai mở không gian phát triển đa cực, đa trung tâm, tạo nền móng vững chắc để Hà Nội bứt phá với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới. Đây là sự quan tâm rất lớn của Trung ương, Bộ Chính trị, đứng đầu là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dành cho Thủ đô.

Tầm nhìn 100 năm đòi hỏi Hà Nội vượt qua giới hạn của tư duy nhiệm kỳ trong những quyết định có ảnh hưởng lâu dài. Đó là trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với tương lai phát triển Thủ đô và cả nước. Cam kết về trách nhiệm dài hạn ấy phải được thực hiện từ những nền móng tạo dựng của các thế hệ hôm nay.

Trong tổ chức không gian phát triển, định hướng đa cực, đa trung tâm và lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa cần được triển khai đồng bộ với hạ tầng và phân bố dân cư. Những trung tâm mới đang kiến tạo nơi sống gắn với cơ hội về việc làm, tiếp cận giáo dục, y tế, văn hóa, và giao thông công cộng đủ thuận tiện. Tái thiết đô thị cần bảo đảm an toàn, gìn giữ bản sắc và chăm lo sinh kế của cộng đồng.

Hà Nội xác định rõ mô hình phát triển mới trong tầm nhìn 100 năm. Điểm nhấn là động lực phát triển mới của Thủ đô được đặt trên nền tảng tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, cùng với nguồn lực văn hóa nguồn nhân lực chất lượng cao. Thành phố tiên phong triển khai Đề án thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa; quyết liệt triển khai các dự án hạ tầng giao thông kết nối liên vùng, mở rộng không gian phát triển.

Hình ảnh một Hà Nội năng động, giàu sức sống đang hiện hữu rõ nét qua đại công trường của những công trình hạ tầng trọng điểm, hối hả chuyển mình từng ngày, từng giờ hướng tới tương lai rạng rỡ. Việc đồng loạt triển khai 7 cầu vượt sông Hồng không chỉ mở ra những "nhịp cầu khát vọng", phá vỡ rào cản không gian địa lý, mà còn kiến tạo diện mạo đô thị sông Hồng tương lai, đưa "thành phố quay mặt vào sông", hướng tới “kỳ tích sông Hồng”.

Trong tầm nhìn chiến lược, Hà Nội xác định nhiệm vụ trọng tâm là chủ động giải quyết các vấn đề phát triển trong quan hệ với toàn vùng. Vì vậy, liên kết vùng phải được thể hiện bằng sự phối hợp trong quy hoạch, đầu tư hạ tầng và cung ứng dịch vụ; bằng những cơ chế chia sẻ lợi ích và trách nhiệm. Thủ đô phát huy vai trò hạt nhân khi tạo dựng cơ hội để các địa phương cùng phát triển, tạo sức mạnh chung cả vùng và cả nước.

Chiều sâu lịch sử, văn hóa đã, đang hiện diện trong lựa chọn phát triển và trong cách quản trị Thành phố. Thành phố đang thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, phát triển văn hóa trong cộng đồng, kết nối văn hóa với du lịch, tổ chức hoạt động văn hóa trong không gian di sản; số hóa, phục dựng các giá trị di sản quốc gia... Đặc biệt, thành phố đang triển khai Dự án đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên. Đây là nhiệm vụ rất quan trọng, thể hiện quyết tâm của Đảng, Nhà nước và Thành phố Hà Nội trong việc bảo tồn, phục hồi và phát huy giá trị Di sản thế giới Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Thủ đô Hà Nội.

Những kết quả bước đầu trong giải quyết 05 điểm nghẽn lớn của Thành phố đang từng bước hướng đến một Thủ đô đáng sống, vì mục tiêu đem lại chất lượng sống tốt nhất cho người dân.

Thành tựu và những định hướng lớn được triển khai đang định hình rõ nét tương lai phát triển Thủ đô cả trước mắt và lâu dài với tầm nhìn 100 năm. Một giai đoạn phát triển mới đầy triển vọng đang mở ra với Thủ đô ngàn năm văn hiến và anh hùng.

Thời cơ mới, vận hội mới đang đưa Thủ đô và đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. 72 năm sau ngày giải phóng, Thủ đô Hà Nội đang đứng trước yêu cầu lịch sử và tiếp tục hành trình hiện thực hóa mong muốn của Bác Hồ kính yêu về một Thủ đô xã hội chủ nghĩa. Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô sẽ nỗ lực tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp để phát triển Thủ đô xứng tầm trong kỷ nguyên phát triển mới.

1. Đảng bộ thành phố tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực thực thi và chất lượng của đội ngũ cán bộ; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Cấp ủy xác định đúng vấn đề trọng tâm, lãnh đạo bằng chủ trương rõ ràng, tăng cường kiểm tra, giám sát; phát huy tính chủ động và trách nhiệm của cơ quan quản lý. Mỗi nhiệm vụ phát triển phải rõ mục tiêu, nguồn lực bảo đảm, tiến độ phù hợp và chủ thể chịu trách nhiệm về kết quả. Người đứng đầu phải trực tiếp giải quyết những việc khó thuộc thẩm quyền, theo dõi kết quả đến cuối cùng. Công việc chậm phải được làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và thời hạn khắc phục; kịp thời xem xét, thay thế cán bộ không đáp ứng yêu cầu.

Đi liền với kỷ luật, kỷ cương là tạo điều kiện để cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Việc đánh giá cán bộ phải dựa trên sản phẩm công việc, hiệu quả phục vụ và tính liêm chính. Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cần gắn với kiểm soát quyền lực, công khai quá trình ra quyết định và giám sát sử dụng tài sản công. Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh phải tạo được chuyển biến trong từng cơ quan và trong cách mỗi cán bộ thực thi công vụ. Trên nền tảng đó, cần tiếp tục nâng cao hiệu quả vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Việc phân cấp phải gắn với thẩm quyền rõ ràng, cán bộ đủ năng lực, nguồn lực và công cụ thực hiện.

2. Thành phố tập trung khơi thông nguồn lực, đầu tư hiệu quả, tạo động lực mới cho phát triển.

Thành phố tiếp tục rà soát thẩm quyền, cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026 để khơi thông các nguồn lực, tháo gỡ vướng mắc về đầu tư, đất đai và tổ chức thực hiện. Mỗi dự án tồn đọng phải được phân loại, có hướng xử lý theo pháp luật, có cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn giải quyết. Nguồn lực nào đang bị đình trệ cần phải đưa vào sử dụng, đồng thời xử lý đầy đủ các vi phạm và bảo vệ lợi ích hợp pháp của Nhà nước, người dân, doanh nghiệp.

Phân bổ ngân sách phải dựa trên mức độ cấp thiết, khả năng hoàn thành và tác động đối với phát triển. Ưu tiên các công trình tạo kết nối, công nghệ cao để tạo ra không gian, động lực phát triển mới và giải quyết nhu cầu dân sinh. Thành phố tập trung thu hút đầu tư, phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn, công nghiệp số, công nghệ sinh học. Phát triển kinh tế đêm, kinh tế bạc, công nghiệp văn hóa, sản phẩm văn hóa gắn với du lịch Thủ đô thực sự đặc sắc, mang tầm quốc tế.

3. Tập trung đầu tư cho con người và ưu tiên tập trung giải quyết các vấn đề đang tác động hằng ngày đến người dân.

Tập trung triển khai thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa trong đó chất lượng sống, sự hài lòng, mức độ thụ hưởng và hạnh phúc của người dân được đặt ở vị trí tiêu chí tổng hợp quan trọng để thành quả tăng trưởng tạo thêm điều kiện chăm lo đời sống Nhân dân. Đồng thời, Thành phố sẽ tập trung giải quyết ngay tình trạng thiếu trường lớp, trường lớp chưa đạt chuẩn; tiếp tục mở rộng đối tượng hỗ trợ bảo hiểm y tế; nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp và các không gian sinh hoạt văn hóa...

Ưu tiên nguồn lực để giải quyết căn cơ 05 điểm nghẽn lớn. Với ùn tắc giao thông và úng ngập, cần kết hợp xử lý những vị trí cấp bách với giải pháp đồng bộ về mạng lưới giao thông, vận tải công cộng, thoát nước và điều tiết không gian đô thị. Đối với ô nhiễm môi trường, cần kiểm soát nguồn phát thải, nâng cao năng lực thu gom, xử lý rác và nước thải, tăng cường phối hợp với các địa phương trong vùng Thủ đô. Trật tự đô thị phải được duy trì bằng quản lý thường xuyên, xử lý vi phạm từ sớm và tổ chức không gian công cộng hợp lý. An toàn thực phẩm cần được kiểm soát từ nguồn cung đến chế biến, tiêu dùng, tăng cường truy xuất và công khai kết quả xử lý. Mỗi lĩnh vực phải có chỉ tiêu cải thiện, được đánh giá hằng quý và thông tin để Nhân dân theo dõi, giám sát.

4. Đảng bộ, chính quyền thành phố tiếp tục phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và sức mạnh đồng thuận xã hội.

Những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống dân cư phải được thông tin đầy đủ, khách quan, lấy ý kiến thực chất, giải trình rõ ràng. Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và báo chí cần phát huy tốt hơn nữa vai trò giám sát, phản biện, chuyển tải trung thực kiến nghị của người dân. Cấp ủy, chính quyền phải coi những phản ánh ấy là nguồn thông tin quan trọng để điều chỉnh cách làm và nâng cao chất lượng quyết định.

5. Thành phố giữ vững quốc phòng - an ninh, mở rộng đối ngoại.

Chủ động nắm chắc tình hình từ sớm, từ xa, bảo vệ an toàn tuyệt đối các sự kiện chính trị - đối ngoại trên địa bàn; giữ vững quốc phòng, an ninh, bảo vệ an toàn các cơ quan đầu não, các hoạt động chính trị, đối ngoại. Hà Nội phải luôn là điểm đến an toàn, cởi mở và sớm trở thành thành phố kết nối toàn cầu. Sự an toàn và uy tín của Thủ đô có vai trò quan trọng trong củng cố uy tín và vị thế đất nước.

Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, chúng ta càng thấm thía giá trị của độc lập, hòa bình và niềm tin mà các thế hệ đã trao gửi. Đáp lại niềm tin ấy chính là vinh dự và trách nhiệm của Đảng bộ, chính quyền và mỗi cán bộ, đảng viên đối với Hà Nội hôm nay. Khắc ghi trách nhiệm hiện thực hóa mong muốn của Bác Hồ kính yêu về một Thủ đô xã hội chủ nghĩa và thực hiện trọn vẹn chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Trách nhiệm của Hà Nội là làm cho truyền thống cách mạng tiếp tục tỏa sáng... để người dân Thủ đô thấy Đảng ở gần mình, lắng nghe mình, hiểu mình, vì mình và hành động vì cuộc sống của mình”, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hà Nội sẽ luôn nỗ lực phấn đấu, quyết tâm gương mẫu, tiên phong trong đổi mới sáng tạo, giữ gìn kỷ cương và chăm lo, nâng cao đời sống Nhân dân.

Với niềm tự hào về Thủ đô anh hùng của ngày 10/10/1954, Hà Nội hôm nay rạng ngời, tự tin hiện thực tầm nhìn 100 năm với khát vọng xây dựng Thủ đô Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc, xứng đáng là trái tim của cả nước!

TRẦN ĐỨC THẮNG
Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy,
Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hà Nội.

10/10/2026 08:20