Hà Nội đề xuất nhiều cơ chế vượt trội triển khai Luật Thủ đô năm 2026

Nhằm cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2026 và tạo động lực phát triển mới cho giai đoạn tới, Hà Nội đã đề xuất hàng loạt cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội, thậm chí có nhiều nội dung hoàn toàn mới và chưa từng có so với quy định hiện hành của Trung ương.

Trong tổng số 23 nghị quyết quy phạm pháp luật triển khai thi hành Luật Thủ đô năm 2026, nhóm lĩnh vực văn hóa - xã hội chiếm 9 nghị quyết, tập trung mạnh mẽ vào việc phát triển nguồn nhân lực, y tế, giáo dục, văn hóa và khai thác các tiềm năng đô thị.

Đối với ngành y tế, Thành phố hướng tới việc xây dựng cơ chế phát triển hệ thống y tế toàn diện với sự tham gia của hệ thống cấp cứu ngoại viện, vận chuyển y tế, cùng các cơ sở khám chữa bệnh từ Trung ương đến địa phương và cả khối ngoài công lập. Đặc biệt, để củng cố năng lực cho y tế cơ sở, dự thảo đề xuất chính sách hỗ trợ nhân viên y tế luân phiên hành nghề, hỗ trợ chuyên môn kỹ thuật, đồng thời có cơ chế thu hút, hỗ trợ đặc biệt cho nhân lực tại Trung tâm Cấp cứu 115 và các trạm y tế xã, phường.

Lĩnh vực giáo dục cũng ghi nhận những đề xuất đổi mới mang tính đột phá về cơ chế tài chính. UBND Thành phố kiến nghị quy định cơ chế tài chính riêng cho các cơ sở giáo dục công lập nhiều cấp học, trường chất lượng cao, cơ sở liên kết giáo dục và các mô hình trường tiên tiến, hiện đại. Theo đó, Nhà nước sẽ bảo đảm kinh phí cho các nội dung giáo dục bắt buộc thuộc Chương trình giáo dục quốc gia thông qua hình thức đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ, đồng thời khuyến khích các trường tự nâng cao chất lượng dịch vụ nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng ngân sách. Hà Nội cũng định hướng đầu tư hiện đại hóa một số trường cao đẳng trọng điểm và hỗ trợ học phí cho người học các ngành nghề mũi nhọn.

Đáng chú ý, Thành phố sẽ hợp nhất, đồng bộ hóa các chính sách đào tạo để cấp học bổng, hỗ trợ cho học sinh, sinh viên, giáo viên và giảng viên đi học tập, nghiên cứu, thỉnh giảng tại nước ngoài trong các lĩnh vực trọng điểm, kết hợp cơ chế hỗ trợ nghiên cứu sinh tham gia giải quyết những bài toán lớn của Thủ đô. Đây được xem là giải pháp chiến lược nhằm bồi dưỡng và phát huy tối đa nguồn nhân lực chất lượng cao trong khu vực công.

Trên phương diện văn hóa, các cơ chế mới tập trung vào việc huy động nguồn lực xã hội cho bảo tồn di sản và phát triển thiết chế văn hóa, thể thao. Hà Nội khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư, tài trợ cho hoạt động tôn tạo di sản thông qua phương thức đối tác công tư (PPP) và các hình thức hợp tác hợp pháp khác.

Nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, UBND Thành phố đề xuất được trực tiếp chủ trì lập, thẩm định và phê duyệt các thủ tục bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt, giúp rút ngắn thời gian thực hiện từ 15% đến 20%.

Bên cạnh đó, Thành phố cũng đưa ra cơ chế đấu giá quyền khai thác các vị trí quảng cáo thuộc phạm vi quản lý nhà nước để tăng thu ngân sách, đồng thời đề xuất khung pháp lý cho các hoạt động đầu tư, kinh doanh dịch vụ ban đêm. Kinh tế ban đêm được kỳ vọng sẽ trở thành động lực mới giúp mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao sức hấp dẫn cho đô thị.

Ở nhóm lĩnh vực kinh tế - ngân sách, Hà Nội trình HĐND Thành phố 16 nghị quyết với nhiều đề xuất mang tính đột phá về đất đai, đầu tư, huy động nguồn lực và hỗ trợ doanh nghiệp. Về quản lý đất đai, dự thảo quy định UBND Thành phố có quyền quyết định giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất trong một số trường hợp, và cho phép UBND cấp xã cho thuê đất ngắn hạn.

Đối với quỹ đất nông nghiệp tại bãi sông, bãi nổi ở tuyến sông có đê, Thành phố đề xuất mở rộng phạm vi khai thác đối với đất công hoặc đất chưa sử dụng để xây dựng các công trình phục vụ trực tiếp cho sản xuất nông nghiệp sinh thái kết hợp du lịch và giáo dục trải nghiệm.

Để thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn, công nghiệp và dịch vụ môi trường, Hà Nội đưa ra chính sách hỗ trợ mạnh mẽ khi ngân sách sẽ hỗ trợ 70% tiền lãi vay từ Quỹ đầu tư phát triển thành phố với thời gian tối đa 10 năm. Các doanh nghiệp tham gia xúc tiến đầu tư, thương mại cũng được hưởng mức hỗ trợ cao gấp 1,5 lần quy định hiện hành.

Đối với khu công nghệ cao, Thành phố đề xuất một cơ chế quản lý vượt trội khi không thực hiện thủ tục lập đề án thành lập hoặc mở rộng, không yêu cầu điều kiện tỷ lệ lấp đầy 60% của các khu hiện hữu, đồng thời tích hợp thủ tục giao đất với cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và cho phép áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt.

Về quản lý ngân sách và đầu tư, Hà Nội đề xuất mở rộng phạm vi sử dụng nguồn lực kinh phí còn dư sau khi đã bảo đảm nhiệm vụ cải cách tiền lương để đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội. Đồng thời, Thành phố kiến nghị xây dựng khuôn khổ pháp lý thống nhất cho các hình thức huy động vốn đặc thù như trái phiếu dự án, trái phiếu công trình, trái phiếu đô thị từ các nguồn vốn trong nước và quốc tế.

Quy trình thẩm định dự án đầu tư cũng được cải cách mạnh mẽ với mục tiêu giảm từ 30% đến 57% thời gian thẩm định, giảm 20% đến 40% nội dung thẩm định, và giảm từ 33% đến 60% thời gian quyết định chủ trương đầu tư. Việc lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu trong trường hợp đặc biệt có thể được thực hiện đồng thời với quá trình phê duyệt chủ trương để rút ngắn tối đa thời gian chuẩn bị. Đối với khối tư nhân, các chính sách hỗ trợ được mở rộng sang nhiều lĩnh vực như công nghiệp văn hóa, thể thao, du lịch, y tế, logistics và nông nghiệp công nghệ cao nhằm thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Bên cạnh hệ thống các nghị quyết quy phạm pháp luật, tại kỳ họp này, UBND Thành phố cũng trình HĐND Thành phố xem xét 3 nghị quyết cá biệt quan trọng, bao gồm phê duyệt chủ trương đầu tư dự án xây dựng, cải tạo, nâng cấp hệ thống trạm bơm tiêu Đông Mỹ; phê chuẩn tổng quyết toán ngân sách thành phố Hà Nội năm 2025; và phê duyệt chủ trương đầu tư dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên thuộc Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long./.