Từ “ốc đảo toàn không” đến “vùng quê đáng sống” của Thủ đô Hà Nội

Thay đổi lớn của “ốc đảo toàn không”

Theo đồng chí Nguyễn Đức Tiến, trong thời gian dài, nói đến xã đảo Minh Châu là nói đến “năm không – mười không”: không có hạ tầng kết nối với phần còn lại của Hà Nội; không dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe; không có khu vui chơi, giải trí; không có hoạt động thương mại đáng kể; không gia tăng được dân số và cũng không có nhà đầu tư nào tìm đến.

Nhưng từ ngày 1/7/2025 vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, những cơ chế mới đã “cởi trói” cho xã Minh Châu, để từ chỗ “toàn không”, đến nay xã từng bước “có đủ”. Sau 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, xã Minh Châu đã đạt được một số kết quả nổi bật và đổi thay rất lớn. Trước hết, Minh Châu là xã đầu tiên trong cả nước tổ chức khám sức khỏe toàn dân và thiết lập 100% hồ sơ y tế điện tử. Cùng với đó là hàng tỷ đồng chăm lo, hỗ trợ an sinh cho người dân.

Đồng thời, xã Minh Châu từng bước tháo gỡ điểm nghẽn giao thông, đầu tư hạ tầng, phát triển dịch vụ thương mại. Sau 3 tháng vận hành bộ máy mới, Minh Châu có tuyến xe buýt kết nối với nội thành Hà Nội, phục vụ nhu cầu đi lại học tập, làm ăn của người dân địa phương và các xã lân cận của tỉnh Phú Thọ.

Hiện nay, xã đang tích cực phối hợp với các cơ quan của Thành phố khẩn trương triển khai các thủ tục đầu tư xây dựng cầu Minh Châu kết hợp trục kinh tế. Trường học, thiết chế văn hóa thể thao được quan tâm đầu tư và nâng cấp. Khu vực chợ Minh Châu sau cải tạo đã trở thành trung tâm thương mại – dịch vụ, điểm chợ đêm được đông đảo du khách các địa phương lân cận lựa chọn tìm đến vào mỗi buổi tối. Từ chỗ không có khách du lịch, 6 tháng đầu năm 2026, Minh Châu đã đón gần 40.000 du khách tới thăm quan, trải nghiệm.

Từ một địa bàn xuất phát điểm chuyển đổi số - khoa học công nghệ gần như bằng không, xã Minh châu đang quyết tâm xây dựng “xã thông minh” vào năm 2030. Minh Châu mạnh dạn trở thành nơi thí điểm nhiều ứng dụng, nhiều “sandbox” công nghệ. Địa phương cũng đang hướng tới mục tiêu hình thành vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, cung cấp sản phẩm đặc sản cho Thủ đô với các mô hình Farm57.

Đặc biệt, sau 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, xã Minh Châu đã chủ động xúc tiến đầu tư và xây dựng xã “Xanh – Văn minh – Hạnh phúc”. Với tư duy mới, thay vì thụ động chờ đợi, địa phương chủ động “gõ cửa”, giới thiệu tiềm năng, lợi thế sẵn có của vùng đất bãi giữa sông Hồng - cảnh quan sinh thái, không gian xanh và sự đồng thuận của nhân dân. Việc thu hút một số tập đoàn, công ty đến nghiên cứu đầu tư mở ra hướng phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm và nông nghiệp công nghệ cao, qua đó góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Minh Châu Nguyễn Đức Tiến nhấn mạnh: “Từ thực tiễn, chúng tôi xác định mô hình chính quyền 2 cấp không chỉ là thay đổi tổ chức bộ máy, mà sâu xa hơn là thay đổi tư duy quản trị – chuyển mạnh từ “quản lý hành chính” sang “quản trị, phục vụ và kiến tạo phát triển”, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo cao nhất. Đây vừa là áp lực, vừa là cơ hội rèn luyện đội ngũ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm với tinh thần “dấn thân, phụng sự”.

Một mô hình tạo dấu ấn rõ nét ở Minh Châu là “chính quyền 2 phục vụ”: buổi sáng phục vụ nhân dân tại trụ sở làm việc; buổi tối cán bộ xã và hành chính công đến tận nhà dân phục vụ. Là địa phương “văn bản hóa” chữ “hạnh phúc” vào văn kiện Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025-2030, để làm được điều đó, trước hết là đổi mới tư duy của cấp ủy và chính quyền cơ sở. Điều mà cấp xã hôm nay hướng tới là quản trị phát triển địa phương. Trong mô hình ấy, chuyển đổi số phải trở thành nền tảng vận hành mới của chính quyền cơ sở. Dữ liệu, dịch vụ công trực tuyến, quản trị thông minh… không còn là lựa chọn mang tính phong trào, mà là yêu cầu tất yếu để nâng cao hiệu quả công việc.

Song song đó là yêu cầu xây dựng văn hóa phục vụ trong bộ máy công quyền. Quá trình đổi mới này không chỉ là việc riêng của chính quyền. Sức mạnh của một xã, phường trước hết nằm ở bộ máy, nhưng mức độ gắn kết cộng đồng và niềm tin xã hội mới giữ vai trò quyết định. Tại xã Minh Châu, vấn đề này là cách giải quyết việc khó bằng phương châm công khai - lắng nghe - thuyết phục - đồng thuận. Điển hình là phong trào “Xanh thôn, sạch ngõ, đẹp điểm đến” để giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường từ chăn nuôi gia súc lớn.

“Chìa khóa” vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiệu quả, hiện thực hóa “vùng quê đáng sống”

Ngoài dân vận khéo với người dân, xã Minh Châu còn có mô hình dân vận khéo với cán bộ bởi gần 90% cán bộ các cơ quan của xã hiện nay không phải người địa phương và đều đi làm xa nhà; thêm vào đó do địa bàn đặc thù và xã chưa bố trí được nhà công vụ dẫn đến hàng tháng cán bộ đều phát sinh chi phí trong đi lại, sinh hoạt.

Việc giữ chân, động viên cán bộ yên tâm công tác, cống hiến cũng như việc nhiều cán bộ xã chấp nhận vất vả trong 1 năm qua tại Minh Châu cũng là điểm nhấn của một chính quyền kiến tạo, vì nhân dân phục vụ.

“Thực tế cho thấy, khoảng cách phát triển giữa các địa phương hiện nay không chỉ nằm ở nguồn lực, mà ngày càng phụ thuộc vào chất lượng quản trị. Có những nơi điều kiện chưa thật sự thuận lợi nhưng vẫn tạo được niềm tin xã hội nhờ bộ máy gần dân, minh bạch, phản ứng nhanh và biết tổ chức đời sống cộng đồng” - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Minh Châu Nguyễn Đức Tiến, nhấn mạnh.

Một số bài học cùng giải pháp nâng cao hiệu quả vận hành của bộ máy, hướng tới chính quyền kiến tạo, phục vụ được xã Minh Châu rút ra, đó là: (1) Đổi mới tư duy lãnh đạo từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”; (2) Chủ động xúc tiến đầu tư, đa dạng hóa nguồn lực; (3) Chuyển đổi số toàn diện làm nền tảng vận hành mới; (4) Đổi mới phương thức phục vụ đặt người dân vào trung tâm; (5) xây dựng đội ngũ cán bộ kiến tạo: “Dám nghĩ - dám làm - dám chịu trách nhiệm”.

Và cuối cùng, mạnh dạn tham mưu, đề xuất cơ chế tốt từ thực tế địa phương gắn với triển khai 3 trụ cột: Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển Thủ đô, Luật Thủ đô và Quy hoạch Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Lấy hạnh phúc của nhân dân làm thước đo cao nhất với nguyên tắc cấp xã không chỉ thực thi cơ chế mà phải dám đề xuất hoàn thiện cơ chế. Và mọi đổi mới cuối cùng phải trả lời được câu hỏi: người dân có hạnh phúc hơn không?

Câu chuyện của xã Minh Châu cho thấy một điều: mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khi được vận hành bằng tinh thần phục vụ và khát vọng kiến tạo, có thể đánh thức tiềm năng của cả những vùng đất từng bị xem là khó khăn nhất. Từ một “ốc đảo toàn không”, Minh Châu đang vững tin trên hành trình trở thành một xã “Xanh - Văn minh - Hạnh phúc”.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Minh Châu Nguyễn Đức Tiến khẳng định: “Có lẽ những vùng đất bãi như Minh Châu - nơi từng được xem là “ngoại biên”, sẽ trở thành “sung lực mới” của một Hà Nội sâu sắc, công bằng và đáng sống hơn. Chúng tôi tin tưởng và quyết tâm đưa Minh Châu sớm trở thành “vùng quê đáng sống” độc đáo của Thủ đô”./.