Dự án Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi): Phân quyền mạnh mẽ để Hà Nội kiến tạo và phát triển nhanh, bền vững

Dù đã đạt được nhiều kết quả nổi bật về kinh tế - xã hội trong nhiều năm trở lại đây, song không thể phủ nhận sự phát triển của Thủ đô thường vận hành trong các quy định mang tính phổ quát cùng với cả nước. Mọi quyết sách lớn từ tổ chức bộ máy, biên chế đến các dự án đầu tư trọng điểm đều phải trải qua quy trình đa tầng nấc, từ đó gián tiếp làm giảm nguồn lực thời gian và cơ hội. Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) đã trực diện giải quyết nút thắt này bằng một tư duy hoàn toàn mới: tin tưởng, trao quyền và gắn trách nhiệm giải trình cho Thủ đô Hà Nội.

Điểm mới mang tính “cởi trói” mạnh mẽ nhất nằm ở thẩm quyền tự quyết về tổ chức bộ máy và biên chế. Thay vì phải tuân thủ các quy định về khung phòng, ban như các địa phương khác, Hà Nội được trao quyền chủ động quyết định việc thành lập, tổ chức lại hoặc giải thể các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính.

Điển hình, Điều 7 Dự thảo Luật quy định HĐND Thành phố Hà Nội quyết định và ban hành quy định số lượng và cơ cấu ủy viên UBND Thành phố và cấp xã; tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố; số lượng, chức danh, tiêu chuẩn chức danh, chế độ, chính sách của người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố phù hợp với mức độ đô thị hóa, điều kiện thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.

Đồng thời, HĐND Thành phố Hà Nội quyết định số lượng, việc thành lập, tổ chức lại, giải thể cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính thuộc UBND Thành phố, UBND cấp xã; quyết định thay đổi tên gọi, điều chỉnh chức năng của các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính hiện có. Bên cạnh đó, HĐND Thành phố Hà Nội quyết định, quy định chính sách về thu nhập đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động hưởng lương từ ngân sách Thành phố; việc sử dụng nguồn ngân sách các cấp của Thành phố và các nguồn tài chính hợp pháp khác để thực hiện chính sách này.

“

Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) gồm 9 Chương, 36 Điều. Dự kiến, tại kỳ họp thứ nhất (đợt 2), Quốc hội khóa XVI sẽ biểu quyết thông qua Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) vào ngày 22/4.

Trong khi đó, Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) cho phép UBND Thành phố Hà Nội thành lập các đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của HĐND Thành phố; quy định về chính sách, biện pháp tổ chức thực hiện nền hành chính số và công vụ số. Chính quyền Thành phố cũng sẽ quy định cơ chế, biện pháp phát huy dân chủ ở cơ sở, huy động sự tham gia của người dân trong quản trị địa phương; cơ chế khoán việc và cơ chế khác để phát huy vai trò tự quản của thôn, tổ dân phố.

Có thể khẳng định, việc trao các thẩm quyền, phân quyền kể trên trong Dự án Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) là một bước tiến về tư duy quản trị. Thủ đô cần một bộ máy tinh gọn nhưng phải đa năng, linh hoạt để xử lý những vấn đề đặc thù của một trung tâm chính trị - hành chính quốc gia. Việc cho phép Thành phố tự quyết định biên chế cán bộ, công chức dựa trên vị trí việc làm và năng lực tài chính là lời giải thực tế nhất cho bài toán “quá tải” công việc hiện nay. Khi chính quyền được tự thiết kế bộ máy điều hành, sẽ không còn lý do gì để cho rằng Hà Nội thiếu cơ chế nên hiệu quả quản trị không như mục tiêu, kỳ vọng.

Phân quyền mà không đi kèm nguồn lực tài chính và con người thì cũng khó rất khó triển khai và áp dụng trong thực tế. Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) vì thế đã đi sâu vào thực chất khi quy định cơ chế đặc thù về thu nhập và đãi ngộ nhân tài. Việc cho phép Hà Nội được chi thu nhập tăng thêm cho cán bộ, công chức và áp dụng mức lương thưởng xứng tầm để thu hút chuyên gia giỏi không chỉ là đãi ngộ, mà là sự đầu tư chiến lược.

Bên cạnh đó, thẩm quyền quyết định các dự án đầu tư công, các dự án trọng điểm quốc gia trên địa bàn (như hệ thống đường sắt đô thị theo mô hình TOD) được phân cấp mạnh mẽ cho HĐND Thành phố Hà Nội sẽ cắt giảm đáng kể thủ tục hành chính. Đây chính là động lực để các “siêu dự án” hạ tầng sớm về đích, tạo diện mạo mới cho Thủ đô trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

Cần phải khẳng định, “phân quyền tối đa” không có nghĩa là buông lỏng quản lý. Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) đã thiết kế một cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ thông qua việc tăng cường vai trò giám sát của HĐND và trách nhiệm giải trình trước Quốc hội, Chính phủ.

Sự phân quyền toàn diện này thể hiện niềm tin chính trị sâu sắc của Trung ương dành cho Hà Nội. Khi các nút thắt, điểm nghẽn về thủ tục được gỡ bỏ, Hà Nội không còn chờ đợi hướng dẫn, mà trở thành người kiến tạo vận mệnh của chính mình. Đây là điều kiện tiên quyết để Thủ đô thực hiện sứ mệnh là cực tăng trưởng, là đầu tàu dẫn dắt cả Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước vươn mình trong kỷ nguyên mới.

Việc Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) được thông qua tại Quốc hội khóa XVI và ngay tại kỳ họp thứ nhất, sẽ là dấu mốc quan trọng, chuyển hóa những khát vọng bứt phá thành sức mạnh pháp lý. Một Hà Nội tự chủ, năng động và quyết đoán đang hình thành rõ nét hơn bao giờ hết từ việc phân cấp, phân quyền tối đa được quy định trong Dự án Luật lần này./.