Luật Thủ đô 2026: Mở không gian pháp lý đột phá, để Hà Nội phát triển trong kỷ nguyên mới

Với tinh thần phân quyền mạnh mẽ, trao quyền chủ động toàn diện cho chính quyền thành phố, Luật Thủ đô năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo động lực để Hà Nội phát huy vai trò đầu tàu, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước.

Ngày 23/4/2026, tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Luật Thủ đô (sửa đổi) đã được Quốc hội thông qua. Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú, quá trình xây dựng Luật là sự kết tinh trí tuệ, tâm huyết của các cơ quan Trung ương, thành phố Hà Nội cùng nhiều chuyên gia, nhà khoa học sau thời gian dài nghiên cứu, chuẩn bị kỹ lưỡng.

Luật Thủ Đô năm 2026 gồm 9 chương, 36 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Riêng khoản 4 Điều 8, khoản 6 Điều 36 có hiệu lực thi hành từ Luật thông qua. Một trong những điểm đáng chú ý của Luật là tập trung phân cấp, phân quyền và trao quyền cho Hà Nội.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú, Luật Thủ đô năm 2026 tạo ra 3 nhóm đột phá bao gồm: Bước đột phá về thể chế; Bước đi về tư duy phát triển; Bước tiến về không gian phát triển. Trong đó, về thể chế, luật trao quyền cho Hà Nội xây dựng cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện phù hợp với yêu cầu phát triển của Thủ đô. Thành phố đã được quyết định tổ chức máy móc, con người để tổ chức hoạt động.

Về tư duy phát triển, Luật Thủ đô năm 2026 tập trung xây dựng mô hình phát triển mới cho Thủ đô, gắn kết với các mô hình kinh tế mới. Về không gian phát triển, Luật mở rộng cơ chế liên kết giữa Hà Nội với các địa phương trong và ngoài khu vực, đồng thời tạo cơ chế phát triển không gian dồi dào, không có khoảng cách.

Luật Thủ đô năm 2026 cũng trao thêm quyền cho Hà Nội trong tổ chức máy móc, chế độ công việc; quy trình và quản lý không gian Thủ đô; phát triển đô thị theo mô hình TOD; chỉnh trang đô thị; bảo vệ môi trường; quản lý tài nguyên; bảo đảm trật tự, an toàn đô thị; quản lý di tích, du lịch, giáo dục, y tế và khoa học công nghệ; thử nghiệm cơ chế có kiểm soát (sandbox)…

Liên quan cơ chế huy động nguồn lực phát triển Thủ đô, Luật Thủ đô năm 2026 quy định Hà Nội được hưởng 100% tài khoản tăng thu ngân sách; phát hành trái phiếu Thủ đô, trái phiếu dự án, trái phiếu xanh. Đi từ ngân sách nhà nước; Quyết định chủ tài khoản đầu tư các dự án lớn, quan trọng thuộc thẩm quyền Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ.

Về khai thác kết cấu hạ tầng, Luật Thủ đô năm 2026 cho phép Hà Nội mở rộng phương thức khai thác, huy động nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước nâng hiệu quả tài sản công. Thành phố được cấp phép cho kỹ sư, nhượng quyền khai thác một số công trình để tạo thêm nguồn lực phát triển.

Nhằm phát triển nguồn nhân lực, Luật quy định cơ chế thu hút, trọng dụng nhân lực chất lượng cao thông qua chính sách tiền lương, nhà ở, đãi ngộ và đầu tư cơ sở vật chất cho cơ sở đào tạo. Hà Nội cũng được áp dụng nhà sách chính sách cho các cơ quan, công chức, thành phố và thành phố làm việc tại Trung tâm làm việc tại Hà Nội; đồng thời được thuê chuyên gia dịch vụ xử lý các vấn đề phát triển của Thủ Đô.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh, Luật Thủ đô năm 2026 là “không gian pháp lý đột phá”, tạo nền tảng thể chế mới, mở ra dư địa phát triển mới. Việc triển khai hiệu quả Luật sẽ góp phần xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại", xứng đáng với vị thế trung tâm chính trị, hành chính quốc gia và trái tim của cả nước.