Chùa Cát Linh (quận Đống Đa)

Chùa có tên chữ là Phổ Quang tự (chùa Phổ Quang).

Chùa Cát Linh có khởi nguồn tạo dựng từ rất sớm để thờ Phật đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tâm linh của một cộng đồng dân cư. Khác với những ngôi chùa trong vùng ở đặc điểm riêng là chùa do Tam tổ Trúc Lâm đời vua Trần Nhân Tổng khởi dựng. Hiện nay tại chùa còn lưu giữ quả chuông “Phổ Quang tự chung” niên hiệu Gia Long 12 (1813) có bài văn ghi nội dung như sau: “Phổ Quang tự chung tích Trần triều Tam tổ Trúc Lâm phái Lưu Thử Hồng Lê Triều Thái Tông tăng tự Thạch chỉ chân Quốc Trung đại danh lam”. Chùa do Tam tổ Trúc Lâm đời vua Trần Nhân Tông (1279) để lại.

Căn cứ nguồn tư liệu thành văn hiện còn lưu tại chùa như chuông đồng niên hiệu Gia Long 12 (1813), bộ tượng tròn mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XIX có thể đoán định ít nhất chùa Cát Linh được xây dựng vào thời Lê để thờ Phật theo thiền phái Trúc Lâm. Ngôi chùa đã được trùng tu nhiều lần. Đời vua Lê Thái Tông (1440) được xây dựng mở mang thêm. Hiện nay tại di tích còn nhiều hạng mục kiến trúc mang dấu ấn kết quả của lần trùng tu lớn vào cuối thời Nguyễn và những năm gần đây.

Chùa Cát Linh trước đây vốn là một danh lam thắng cảnh trong vùng và được mô tả trong bài minh ghi trên quả chuông đồng đúc năm Gia Long 12 (1813) như sau: “... Chùa là nơi danh lam thắng cảnh của trời Nam, người người đều biết đến. Vườn chùa có 32 ngọn tháp Phật, gác chuông, Tiền đường, Thượng điện, hành lang…”. Chùa hiện nay có bố cục kiến trúc kiểu chữ “đinh” gồm: Tiền đường và Thượng điện, nhà thờ Tổ, thờ Mẫu phía sau chùa, sân gạch phía trước.

Chùa Cát Linh hiện còn lưu giữ bộ sưu tập di vật quý như: một quả chuông đồng niên hiệu Gia Long 12 (1813), chuông niên hiệu Thiệu Trị 5 (1845); 35 pho tượng tròn mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XIX, XX trong đó có 3 pho tượng bằng đồng, 13 tấm bia hậu Phật niên hiệu thời Nguyễn, bát hương gốm men lam, hoành phi, câu đối...

Chùa Cát Linh đã được Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà Nội xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 2003./.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02