Về Nghi Sơn thăm đền thờ Đông Các Đại học sĩ Lê Nhân Quý – di tích văn hóa mang đậm dấu ấn thời Lê Sơ

Ngày nay, cụm di tích gồm đền thờ, mộ phần và đê Hoàng Các không chỉ là chốn linh thiêng của hậu thế mà còn là địa điểm chứa đựng nhiều giá trị văn hóa, lịch sử và tâm linh đặc sắc.

Một vị công thần được dân tôn – sử ghi

Lê Nhân Quý là một vị quan lớn thời Lê sơ, quê tại làng Kim Cốc, Mai Lâm, Thanh Hóa. Ông từng giữ nhiều chức vụ quan trọng như Đông Các Đại học sĩ, Tổng tri Ngự tiền trung quân và có công lớn trong việc dẹp loạn Lê Nghi Dân, đưa Lê Thánh Tông lên ngôi năm 1460 – sự kiện đánh dấu bước ngoặt mở đầu cho thời kỳ hưng thịnh nhất của Đại Việt.

Không chỉ là người có công trong chính trị và quân sự (góp phần trong chiến dịch bình Chiêm năm 1471), Lê Nhân Quý còn nổi tiếng với việc đắp đê Hoàng Các, khai khẩn đất hoang ven biển, giúp nhân dân ổn định sản xuất. Với những công lao to lớn, ông được triều đình phong là “Dực bảo Trung hưng linh phù tôn thần” và được người dân thờ phụng như Thành hoàng làng.

Cụm di tích lịch sử văn hóa tại Kim Cốc – Mai Lâm

1. Đền thờ Đông Các Đại học sĩ

Đền thờ Lê Nhân Quý được xây dựng từ cuối thế kỷ XV, hiện nay tọa lạc tại thôn Kim Cốc. Kiến trúc đền theo kiểu chữ Đinh truyền thống, gồm các hạng mục: bái đường, hậu cung, nhà tả vu – hữu vu, cột nanh, cuốn thư đá...

Đền là nơi thờ phụng chính Lê Nhân Quý và các vị tổ tiên trong họ Lê Nhân – dòng họ khoa bảng có nhiều đóng góp cho đất nước. Bên trong đền hiện vẫn lưu giữ nhiều hoành phi, câu đối, cuốn thư chạm trổ tinh xảo cùng các đồ tế lễ cổ, tạo nên một không gian linh thiêng và đậm chất văn hóa truyền thống.

2. Mộ phần trên núi Tháp

Mộ của Lê Nhân Quý được đặt trên đỉnh núi Tháp (hay còn gọi là Tháp Sơn). Xưa kia, trên đỉnh núi từng có tháp mộ bằng gỗ hai tầng, bốn mái, được xem như ngôi chùa thu nhỏ để tưởng niệm ông. Tuy hiện nay di tích đã bị hư hại nhiều do thời gian, nhưng người dân địa phương vẫn giữ tập tục hương khói và tưởng nhớ ông như một vị thần che chở làng mạc.

3. Đê Hoàng Các – công trình thủy lợi tiền phong

Một dấu tích đáng kể khác là đê Hoàng Các – công trình thủy lợi do chính Lê Nhân Quý huy động dân binh đắp nên vào thế kỷ XV. Đê có chiều dài khoảng 1km, chạy từ núi Tháp đến cồn Mả Nghè, có vai trò ngăn nước mặn, rửa phèn và tạo nên cánh đồng canh tác cho cả một vùng ven biển.

Đây được xem là một trong những đê ngăn mặn đầu tiên tại khu vực Nghi Sơn – Thanh Hóa, thể hiện tư duy phát triển nông nghiệp bền vững từ thời phong kiến.

Điểm đến văn hóa – tâm linh đầy tiềm năng

Không chỉ có giá trị lịch sử, cụm di tích Lê Nhân Quý còn là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích du lịch văn hóa – tâm linh. Du khách có thể đến đây dễ dàng theo quốc lộ 1A, rẽ vào hướng Khu kinh tế Nghi Sơn, đi khoảng 3km là đến khu vực di tích. Không gian nơi đây hài hòa giữa núi – sông – đồng bằng – biển, gợi mở sự thư thái và yên bình.

Đền thờ Lê Nhân Quý không chỉ là nơi con cháu dòng họ hướng về cội nguồn mà còn là nơi lưu giữ ký ức về một thời kỳ lịch sử hào hùng. Với giá trị nổi bật về văn hóa, kiến trúc và tâm linh, nơi đây xứng đáng được đầu tư bảo tồn, phục dựng và trở thành điểm nhấn trong hành trình khám phá miền đất thiêng xứ Thanh.

Đông Các Đại học sĩ Lê Nhân Quý là một nhân vật tiêu biểu của lịch sử dân tộc – một tấm gương trung liệt, tài năng và hết lòng vì dân vì nước. Cụm di tích tại phường Mai Lâm, thị xã Nghi Sơn không chỉ là nơi lưu giữ dấu ấn của ông mà còn là minh chứng sống động cho mối gắn kết giữa lịch sử – con người – đất đai trong hành trình phát triển của cộng đồng dân cư Việt./.