“Hồn Việt” và “dặm đời” trong thơ Lê Cảnh Nhạc

Tập thơ gồm 123 bài được chia làm 2 phần với tên gọi: Dặm đời và Hồn Việt. Dặm đời là những bài thơ mang tính riêng tư về cuộc đời tác giả, những cảm xúc về tình bạn, tình yêu, hạnh phúc. Còn Hồn Việt là những bài thơ về đất nước, quê hương, trong đó không chỉ quê Nghệ Tĩnh, mà hầu như mọi vùng miền trên đất Việt Nam, từ hải đảo cho đến đất liền khắp Bắc, Trung, Nam. Có lẽ với cương vị nhà báo, tác giả đã có điều kiện đi rất nhiều nơi. Điều đặc biệt là nơi nào anh đặt chân đến đều có thơ ghi lại, gửi lại, neo lại. Phải là người giàu cảm xúc lắm, nhạy cảm lắm mới làm được như vậy. Có thể dẫn ra nhiều khổ thơ tràn đầy tình đất, tình người:

Chè Hương Trà thắp đọt nắng quê em
Sông dâng mỡ màu cây trái tươi xanh
Ngô trổ cờ mướt phù sa đồng bãi
Rặng gió bầu ngậm hương rừng núi
Bậu mật ong ngọt lịm vị môi mềm
(Hương Khê tình đất tình người)

Lên cao nguyên đá Hà Giang, phải mơ mộng, lãng tử lắm mới có thể nghe “Đá hát”, nhìn thấy những sắc màu rực rỡ trong cuộc sống đời thường. Bao nhiêu nhà thơ đã viết về Hà Giang với cảm xúc về đất và người trên cao nguyên đá nhưng Lê Cảnh Nhạc vẫn có góc nhìn riêng về “ thiên đường xám”:

Ngô mướt xanh ôm mỏm đá tai mèo
Trăng treo cheo leo bạt ngàn núi đá
Tím trắng bồng bềnh hoa tam giác mạch
Váy Mông xanh đỏ, gùi ngô vàng ươm
Quản Bạ, Yên Minh, Mèo Vạc, Đồng Văn
Khúc hát cổng trời trên “thiên đường xám”
(Đá hát)

Về miền Trung, nhà thơ say mê với dòng sông Đăk Bla đỏ nặng phù sa, dòng sông kì diệu chảy giữa đại ngàn, ôm chứa những huyền sử, ôm chứa đàn T’rưng ngân xanh núi rừng, ngân xanh thành phố:

Thuyền độc mộc êm trôi như lá
Thần chiêng, tinh linh, âm thanh đại ngàn
Ánh lửa bập bùng soi bóng nhà Rông
Đăk Bla, đàn T’rưng ngân xanh thành phố
Ngân xanh huyền sử, ngân xanh núi rừng
Giọt nước lập làng, cung đàn âm vang
Qua bao thăng trầm, hùng thiêng Kon Tum
(Đi về phía mặt trời)

Đến mảnh đất Bạc Liêu người thơ lại cảm xúc với màu áo tím, với tiếng hò lay sông nước, với ánh trăng huyền ảo “rắc cườm lên mái tóc”, với hào phóng gió của miền Tây:

Màu áo em nhuộm tím cả chiều hoang
Tà áo phập phồng nép vào da thịt
Ánh trăng sông Tiền rắc cườm lên mái tóc
Nghe tiếng ai hò lay sông nước mênh mang
Trời miền Tây hào phóng gió xô rừng
Đất phương nam ngân nga hồn sông nước
(Với Bạc Liêu)

Thăm nhà hát Bông Sen, xem vũ điệu sen, nhà thơ rưng rưng cảm xúc về dáng sen, về đài sen “bung thắm cả khung trời”:

Thổn thức rưng rưng vũ điệu sen lên
Dáng em bay trong giấc mơ của mẹ
Ôi cánh sen tưởng chừng mong manh thế
Mà đài sen bung thắm cả khung trời
(Vũ điệu sen Việt)

Hiếm có nhà thơ nào mà mọi vùng đất, mọi miền quê đều in dấu lung linh trong thơ như thế. Đấy là một nét độc đáo trong tập thơ “Đi về phía mặt trời” của thi sĩ Lê Cảnh Nhạc.

Phần Dặm Đời không phải ngẫu nhiên mà tác giả đặt lên trước. Phải chăng nhà thơ muốn bạn đọc hiểu và cảm thông với con người cá nhân, cụ thể riêng tư của mình trước khi hiểu con người công dân với quê hương, đất nước. Quả thật, phần thơ này cho bạn đọc thấy một con người với nhưng vui buồn, trăn trở, ưu tư.

Chúng ta tin những điều thành thực này khi nhà thơ bộc bạch:

Ta biết trong ta những góc nào u tối
Mê hoặc ta đâu dễ dứt lìa
(Cám dỗ)

Và trong thơ anh còn có bao chiêm nghiệm, trăn trở. Không phải vô cớ mà nhà thơ mượn sân khấu văn nghệ để nói về sân khấu đời. Thơ xưa đã từng nói điều này: “Vua chèo còn chẳng ra gì/ Quan chèo vai nhọ, khác chi thằng hề”, nhưng người đọc vẫn thích những câu dưới đây:

Trên sân khấu oai phong lẫm liệt
Danh tướng vung gươm vâng dạ ran trời
Sau hậu trường trút cân đai áo mũ
Phận kép đào rẻ rúng quá người ơi
(Nhân thế)

Có thể nói những suy ngẫm của tác giả về lẽ đời, về sự trái khoáy, tréo ngoe đáng để lưu tâm, nghĩ ngợi. Trong cuộc chiến giữa phần con và phần người, phần xấu và phần tốt, phần tăm tối với phần thiên thần :

Nước mắt dài hơn ngày
Nỗi đau sâu hơn đêm
Mỗi khi thiên thần trong anh gục ngã
Dẫu một phút giây thôi, một phút giây lầm lỡ
(Thiên thần và quỷ sứ)

Lầm lỡ một phút giây thôi, nhưng hậu quả thật kinh khủng. Không ai ngờ, không ai muốn, không ai đợi. Nhưng biết làm sao, làm thế nào khi một người phải ra đi, khi giọt lệ vỡ lăn về hai phía:

Anh ra đi hay em đã ra đi
Giọt lệ vỡ đôi lăn về hai phía
Phía khô khát gió xạc xào lục địa
Phía mặn mòi sóng bể buốt trời khuya
(Anh ra đi hay em đã ra đi)

Thật đau buồn nhưng biết làm sao. Kỉ vật còn, nhưng tính pháp lí hết hiệu lực, tất cả nhạt nhòa, mờ mịt:

Ngón tay nhẫn cưới còn nguyên
Mà tờ hôn thú đã miền cỏ lau
Nửa nhòa thăm thẳm bể dâu
Nửa mờ nhân ảnh bạc màu pha sương
(Vợ đi xác nhận đơn thân)

Nhà thơ dâng những câu thơ trân trọng, thân thiết, kính yêu dành cho người mẹ. Anh ví mẹ như ngọn gió Tín Phong (gió Tin Tưởng) thổi suốt đời mình, đem lại niềm tin yêu bất tận:

Mẹ bốn mùa là ngọn gió Tín Phong
Cho con giăng buồm ra khơi vào lộng
Như làn heo may hoa về thụ phấn
Mẹ chắt chiu đơm trái chín thơm vườn
(Gió và mẹ)

Những câu thơ trong “Người yêu dấu ơi” là những lời chân thành dành cho người bạn tình, người bạn đời:

Em là bầu trời trong đôi mắt con
Em là bài ca tình yêu cuộc sống
Trong giá băng nhen lên niềm hi vọng
Cho anh vượt qua vòng xoáy cuộc đời
(Người yêu dấu ơi)

Có thể nói tập “Đi về phía mặt trời” là tập thơ hay, gợi nhiều cảm xúc. Với đề tài phong phú, đa dạng cùng phong cách thể hiện ấn tượng, tập thơ là minh chứng cho một hành trình sáng tạo đầy tự hào và ý nghĩa của nhà thơ Lê Cảnh Nhạc. Chúc mừng tác giả và hi vọng những vần thơ của anh sẽ tiếp tục ghi dấu trong lòng người đọc./.