Tác giả - tác phẩm

Giải mã trẻ cá biệt: Thấu hiểu để thay đổi giáo dục

Thụy Phương • 08/03/2025 16:55

Trên hành trình giáo dục, không ít giáo viên và phụ huynh đã tự hỏi: Tại sao một số trẻ thường xuyên gây rắc rối trong lớp học? Tại sao những hình phạt truyền thống như kỷ luật, đình chỉ học, cấm túc, hay thậm chí đòn roi lại không mang lại hiệu quả? Cuốn sách "Giải mã trẻ “cá biệt": Hiểu, hợp tác và hành động" của Tiến sĩ Ross W. Greene qua bản dịch của Nguyễn Thị Lan Anh gợi mở những chỉ dẫn thiết thực giúp giáo viên và phụ huynh hiểu và hỗ trợ trẻ cá biệt. Sách do Gamma và NXB Dân trí liên kết xuất bản vừa ra mắt bạn đọc cuối tháng 1/2025.

Tiến sĩ Ross W. Greene, người từng giảng dạy tại Trường Y, Đại học Harvard và hiện là Giám đốc sáng lập tổ chức phi lợi nhuận Lives in the Balance (www.livesinthebalance.org). Nhận thấy nhiều biện pháp kỷ luật truyền thống không còn phù hợp với cách hiểu hiện đại về nguyên nhân gây ra hành vi thách thức, ông đã khởi xướng mô hình Hợp tác và Chủ động (CPS) – một giải pháp đột phá, có tính ứng dụng cao, giúp hỗ trợ hiệu quả cho trẻ, giáo viên và phụ huynh. CPS không chỉ tập trung vào việc kiểm soát hành vi mà còn giúp trẻ phát triển những kỹ năng cần thiết để thích nghi và thành công trong môi trường học tập cũng như trong cuộc sống.

Trong suốt hai thập kỷ qua mô hình giải pháp hợp tác và chủ động mà Ross W. Greene miêu tả trong cuốn sách đã được áp dụng không chỉ ở hàng nghìn các gia đình mà còn tại vô số ngôi trường phổ thông và giáo dục đặc biệt, các nhóm trẻ, các cơ sở điều trị tâm thần và nội trú, và các trung tâm cải tạo, giam giữ trẻ vị thành niên.

z6386798088838_8cff4e5be58be8959c042194b9def22a.jpg

Trong lời mở đầu của cuốn sách, Tiến sĩ Ross W. Greene chia sẻ, các nhân vật trong sách được xây dựng dựa trên những giáo viên, phụ huynh và học sinh mà tác giả đã từng làm việc cùng. Một số là hình ảnh tổng hợp từ nhiều câu chuyện thực tế, với tên và chi tiết đã được thay đổi để bảo vệ danh tính. Họ không phải là những hình mẫu điển hình, cũng không đại diện cho bất kỳ ai cụ thể, mà đơn giản là những nhân vật được lựa chọn để minh họa cho những thách thức trong quá trình chuyển đổi văn hóa kỷ luật trong nhà trường.

Xuyên suốt gần 500 trang sách, tác giả đã đưa ra hai ý niệm cốt lõi: Trẻ có hành vi thách thức thực chất đang gặp khó khăn trong phát triển kỹ năng, giống như một dạng khuyết tật học tập. Khi người lớn tiếp cận với sự thấu hiểu và hỗ trợ thay vì áp đặt, trẻ sẽ có cơ hội vượt qua khó khăn, giúp giảm căng thẳng cho giáo viên và phụ huynh, đồng thời tạo điều kiện để các em phát triển và hòa nhập tốt hơn.

Những ý niệm này đối lập với quan điểm truyền thống cho rằng hành vi thách thức là cố ý, nhằm thu hút sự chú ý hoặc thử thách giới hạn, dẫn đến việc áp dụng các biện pháp kỷ luật như đình chỉ, cấm túc, đuổi học hay thậm chí trừng phạt bằng đòn roi. Tuy nhiên, với những tiến bộ trong khoa học thần kinh suốt 40 năm qua, chúng ta đã hiểu rõ hơn về nguyên nhân gốc rễ của những hành vi này. Vì vậy, các biện pháp trừng phạt không còn phù hợp trong nền giáo dục hiện đại, nơi sự thấu hiểu và hỗ trợ mới là trọng tâm.

Cuốn sách được chia thành 9 chương: Sóng gió trường học, Trẻ sẽ làm tốt nếu chúng có thể, Những phương án trong lớp học, Nào, ta cùng bắt đầu!, Chướng ngại vật, Niềm vui nhân đôi, Đồng tâm nhất trí, Khi hợp tác là văn hóa nhà trường, Tương lai trên bàn cân. Mỗi chương tập trung vào một khía cạnh quan trọng trong việc áp dụng CPS vào môi trường giáo dục.

Chương mở đầu - Sóng gió trường học, tác giả mô tả những khó khăn mà học sinh cá biệt thường gặp trong hệ thống giáo dục truyền thống. Tiếp theo, chương Trẻ sẽ làm tốt nếu chúng có thể, tác giả làm rõ quan điểm cốt lõi của mô hình CPS: hành vi thách thức xuất phát từ sự thiếu hụt kỹ năng, không phải do trẻ cố tình chống đối. Những chương sau đó, Ross W. Greene hướng dẫn cách áp dụng CPS vào lớp học, từ việc xác định vấn đề đến từng bước triển khai mô hình, xử lý các chướng ngại vật và ghi nhận những thành công trong thực tế. Sách cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của sự hợp tác giữa giáo viên, phụ huynh và nhà trường, đề xuất những thay đổi về văn hóa tổ chức để CPS có thể được thực hiện lâu dài và bền vững. Ở chương cuối của cuốn sách, tác giả đã đưa ra tầm nhìn dài hạn cho giáo dục và cách CPS có thể trở thành một phần trong hệ thống trường học trên quy mô lớn.

Mô hình CPS đã được cập nhật liên tục và chứng minh được tính hiệu quả trong nhiều bối cảnh giáo dục khác nhau. Ấn bản mới này không chỉ tổng hợp những cải tiến trong mô hình mà còn đề xuất những thay đổi cần thiết để hệ thống giáo dục tiếp cận trẻ theo hướng nhân văn hơn.

Cuốn sách này là một lời kêu gọi mạnh mẽ để các nhà giáo dục và phụ huynh từ bỏ cách tiếp cận kỷ luật truyền thống và thay vào đó, hợp tác cùng trẻ để giải quyết gốc rễ vấn đề. Đây là một tài liệu thiết yếu cho bất kỳ ai quan tâm đến giáo dục và sự phát triển của trẻ em.

Tiến sĩ Cherry Vũ - CEO của Teal Unicorn, chuyên gia trong lĩnh vực tư vấn và quản lý nhận định "Giải mã trẻ "cá biệt": Hiểu, hợp tác và hành động" của Dr. Ross Greene giúp chúng ta nhìn nhận lại một thực tế quan trọng: Trẻ không phải "cứng đầu" hay "bất trị", mà đơn giản là chưa có đủ kỹ năng để làm tốt hơn. Khi trẻ không đáp ứng kỳ vọng, vấn đề không nằm ở thái độ mà ở sự hỗ trợ mà chúng cần. Dù là trẻ em hay người lớn, ai cũng muốn làm tốt. Nếu họ chưa làm được, nguyên nhân thường đến từ hệ thống, môi trường và những gì họ chưa được hướng dẫn. Thay vì áp đặt kỷ luật, chúng ta cần một cách tiếp cận chủ động, hợp tác để giúp trẻ phát triển.

Cuốn sách này là một tài liệu hữu ích cho bất kỳ ai đang nuôi dạy hoặc làm việc với trẻ—từ phụ huynh, giáo viên đến những người làm công tác hỗ trợ. Khi chúng ta thay đổi cách nhìn nhận, cách phản ứng cũng thay đổi, và từ đó, trẻ sẽ cảm nhận được sự thấu hiểu, tin tưởng để từng bước thay đổi theo hướng tích cực./.




Bài liên quan
  • Giao lưu với tác giả và dịch giả cuốn sách "Bố con cá gai"
    Cuốn sách “Bố con cá gai” của tác giả Cho Chang-In từ lâu đã chiếm trọn trái tim độc giả không chỉ vì nội dung sâu sắc mà còn bởi những thông điệp về tình yêu thương và hy sinh vô điều kiện. Nhân dịp tác giả Cho Chang-In đến thăm Việt Nam, Nhã Nam Bookstore sẽ tổ chức buổi giao lưu đặc biệt với tác giả và dịch giả vào ngày 9/3/2025 tại tầng 4 Lotte Mall West Lake Hanoi (272 Võ Chí Công, Tây Hồ, Hà Nội). Đây là cơ hội để độc giả yêu thích cuốn sách có thể trò chuyện trực tiếp với tác giả và dịch giả, đồng thời hiểu thêm về quá trình sáng tác và dịch thuật một tác phẩm nổi tiếng.
(0) Bình luận
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến
  • Những nghịch lý của tuổi trẻ trong kỷ nguyên số
    Giữa một thế giới chỉ cần vài giây để gửi đi một tin nhắn, vài thao tác để kết bạn và một chiếc điện thoại để tiếp cận vô số thông tin, vì sao người trẻ lại có thể cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết? Với cuốn sách "iGen - Thế hệ Smartphone", Tiến sĩ tâm lý học Jean M. Twenge không chỉ đặt ra câu hỏi về những thay đổi của thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên số, mà còn mở ra một cuộc đối thoại cần thiết giữa người trẻ với gia đình, nhà trường và xã hội.
  • Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đưa 7 cuốn sách lên Amazon
    Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa chính thức đưa 7 cuốn sách đầu tiên lên nền tảng Amazon, bắt đầu mở bán tới bạn đọc toàn cầu. Sự kiện đánh dấu bước tiến mới của Nhà xuất bản trong đổi mới phương thức phát hành, đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
  • Hồi ký “Nghèo”: Viết lại cuộc đời từ những ký ức đau thương
    Có những cuốn sách khiến người đọc day dứt không phải bởi câu chuyện được kể quá đẹp đẽ, mà bởi hiện thực trong đó trần trụi đến mức người ta khó lòng ngoảnh mặt làm ngơ. “Nghèo” của Katriona O’Sullivan do NXB Thế giới và Alpha Books liên kết xuất bản là một cuốn tự thuật như thế. Qua những ký ức về tuổi thơ nghèo khó, gia đình bất ổn và hành trình vượt lên nghịch cảnh, tác giả không chỉ kể lại những gì mình đã trải qua mà còn cho thấy một con người có thể phải đấu tranh đến nhường nào để giành lấy quyền đ
  • Hồng Thanh Quang - một hồn thơ lãng mạn say đắm
    Trong thơ tình Việt Nam đương đại, Hồng Thanh Quang là một giọng thơ dễ nhận ra bởi sự say đắm, nồng nàn, giàu nhạc tính và một nỗi muộn màng rất riêng. Thơ ông không phải tình yêu trong trẻo, non tơ, cũng không phải lời than thở ủy mị của một cái tôi thất tình, mà là tiếng nói của một trái tim từng trải qua lỡ dở, xa cách, nhớ thương, tha thứ và mất mát. Đó là hồn thơ lãng mạn hiện đại, say đắm mà từng trải, ngọt ngào mà đắng xót, da diết mà không bi lụy; luôn biết biến tình yêu thành nhạc điệu, ký ức thành những hình ảnh trữ tình lay động. Nếu “Chút sen còn lại” lấy hình tượng sen làm trung tâm cảm xúc, thì “Cúc muộn” nghiêng về vẻ đẹp cuối mùa, sau bão giông, lỡ làng và những dấu vết của thời gian.
  • Ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Đoan Bui
    Chiều ngày 11/10/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức buổi giao lưu, ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Doan Bui, do dịch giả Thuận chuyển ngữ. Tác phẩm từng được đề cử Giải Femina (Prix Femina) - một giải thưởng văn chương danh giá của Pháp.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Làng nghề, phố nghề Thủ đô tỏa sáng trong Ngày Văn hóa Việt Nam
    Là hoạt động hưởng ứng Ngày hội Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026, không gian trưng bày, giới thiệu di sản, làng nghề, phố nghề truyền thống của Thủ đô tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm luôn thu hút đông đảo người dân, du khách trong và ngoài nước đến tham quan trải nghiệm.
  • Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026: Nét đẹp truyền thống hòa cùng hơi thở đương đại
    Tối 21/11, tại Bảo tàng Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Hà Nội bốn mùa” trong đêm khai mạc Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 đã diễn ra và để lại cảm xúc đặc biệt trong lòng người dân Thủ đô và du khách.
  • "Giữ trọn lòng son": Những chuyện tình chạm tới trái tim nhiều thế hệ
    Chào mừng kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chỉ đạo Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày chuyên đề "Giữ trọn lòng son". Trưng bày tái hiện những câu chuyện tình yêu đôi lứa son sắt trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.
  • Yên Lãng lan tỏa bản sắc văn hóa, gắn kết cộng đồng
    Tối 21/11, tại bãi ven sông Hồng, thôn Thạch Đà 3, Đảng ủy – HĐND – UBND – Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Yên Lãng (Hà Nội) tổ chức khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 với chủ đề “Yên Lãng – Lan tỏa bản sắc, gắn kết cộng đồng”. Chương trình góp phần tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, tăng cường tình đoàn kết trong cộng đồng dân cư, đồng thời quảng bá hình ảnh, tiềm năng phát triển của địa phương tới Nhân dân và du khách.
  • Nam Phù tổ chức Festival Bản sắc văn hóa: Kết nối di sản, lan tỏa giá trị truyền thống
    Trong hai ngày 21 và 22/11/2026, xã Nam Phù (Hà Nội) tổ chức Festival Bản sắc văn hóa Nam Phù năm 2026 với chủ đề “Kết nối di sản - Lan tỏa bản sắc - Khơi nguồn sáng tạo”.
Đừng bỏ lỡ
  • Nghi thức nghiềm quân xã Dương Hòa ghi dấu ấn trong Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội
    Tại không gian Phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, trong lễ khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026 do Thành ủy – HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức, nghi thức nghiềm quân của xã Dương Hòa đã để lại nhiều ấn tượng với Nhân dân và du khách.
  • [Ảnh] Rạng rỡ di sản văn hóa Thăng Long - Hà Nội trên không gian phố đi bộ hồ Gươm
    Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026 diễn ra tại không gian phố đi bộ hồ Gươm từ ngày 21 – 24/11 với nhiều hoạt động đặc sắc, hấp dẫn. Trong đó, Ban tổ chức đã giới thiệu, đưa những giá trị văn hóa của Thăng Long – Hà Nội đến với Nhân dân và bạn bè quốc tế thông qua chương trình diễu hành di sản; qua đó làm nổi bật vai trò của Thủ đô – một trung tâm văn hóa lớn của cả nước.
  • Phụ nữ Thủ đô - Tự hào Áo dài - Lan tỏa văn hóa Việt
    Ngày 22/11, tại Bảo tàng Hà Nội, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) thành phố Hà Nội tổ chức Chương trình đồng diễn áo dài “Phụ nữ Thủ đô hội nhập và phát triển” với chủ đề “Phụ nữ Thủ đô - Tự hào Áo dài - Lan tỏa văn hóa Việt”. Chương trình góp phần tôn vinh giá trị của áo dài trong đời sống đương đại, khơi dậy niềm tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc và lan tỏa hình ảnh người phụ nữ Thủ đô thanh lịch, tự tin, năng động.
  • Thủ đô Hà Nội tưng bừng mở hội Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026
    Sáng 21/11 tại sân khấu trước Tượng đài Đức Vua Lý Thái Tổ bên hồ Gươm, Thành ủy – HĐND - UBND - Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội long trọng tổ chức Lễ khai mạc chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026.
  • [Video] Lan tỏa hình ảnh người Tràng An và chiều sâu văn hóa Thăng Long - Hà Nội
    Tối 21/11, tại Bảo tàng Hà Nội, Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 đã chính thức khai mạc với chủ đề “Hà Nội bốn mùa”. Chương trình mở màn cho chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, trình diễn thời trang và trải nghiệm kéo dài trong ba ngày, từ 21 đến 23/11, với sự tham gia của các nghệ nhân, nhà thiết kế, người mẫu, nghệ sĩ, các cơ sở đào tạo, làng nghề và đông đảo người yêu áo dài.
  • Cảm nhận về Hà Nội qua các câu chuyện được kể bằng âm nhạc
    Chiều 22/11, tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” sẽ đưa những tác phẩm thuộc nhiều dòng nhạc, nhiều thời kỳ đến gần công chúng qua phần biểu diễn của NSƯT Quyền Văn Minh và các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club.
  • Đưa văn hóa thực sự thành sức mạnh nội sinh, nguồn lực và động lực phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới
    Đồng chí Vũ Đại Thắng - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhấn mạnh: Với truyền thống ngàn năm văn hiến và anh hùng, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng đổi mới, sáng tạo, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thủ đô quyết tâm xây dựng Hà Nội ngày càng văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc; xứng đáng là trái tim của cả nước, là trung tâm văn hóa tiêu biểu của dân tộc. Hà Nội quyết tâm đưa văn hóa thực sự trở thành sức mạnh, nền tảng cho sự phát triển bền vững của Thủ đô và nguồn cảm hứng cho những khát vọng vươn lên trong kỷ nguyên mới.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Chiến tranh (Kỳ 1)
    Cựu binh A.R.M. rất nhớ cái ngày ở trong khu rừng vùng cao nguyên. Trời càng trưa càng nắng như đổ lửa. Căn hầm dã chiến nóng hầm hập, mồ hôi rịn ra ướt đầm, đã có những thằng không chịu được, cởi trần trùng trục mặc kệ đạn bom tứ phía. Không hiểu cảnh này còn diễn tiếp đến bao giờ? Hy vọng còn sống sót hết sức mong manh...
  • [Video] Khắc họa ý chí quật cường của các chiến sĩ cách mạng và khát vọng tự do của dân tộc
    Nhân kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu tới công chúng Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế, trưng bày chuyên đề “Giữ trọn lòng son”, tái hiện 6 câu chuyện tình yêu đôi lứa gắn liền với lý tưởng cách mạng nơi ngục tối.
  • Văn hóa gia đình người Hà Nội là tiêu biểu cho những nét đẹp văn hoá Việt Nam
    GS.TS Lê Thị Quý (Quỹ Văn hiến Việt Nam) nhận định, văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội là biểu trưng cho những điều tốt đẹp của văn hóa gia đình nhiều vùng miền. Những nghiên cứu về Thăng Long - Hà Nội đã cho thấy bản thân văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội không phải là sự phản ánh lại những đặc điểm về cuộc sống, lao động sinh hoạt của một vùng Thăng Long mà chính là tinh hoa của văn minh chung của người Việt.
Giải mã trẻ cá biệt: Thấu hiểu để thay đổi giáo dục
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO