Tác giả - tác phẩm

Giải mã trẻ cá biệt: Thấu hiểu để thay đổi giáo dục

Thụy Phương • 08/03/2025 16:55

Trên hành trình giáo dục, không ít giáo viên và phụ huynh đã tự hỏi: Tại sao một số trẻ thường xuyên gây rắc rối trong lớp học? Tại sao những hình phạt truyền thống như kỷ luật, đình chỉ học, cấm túc, hay thậm chí đòn roi lại không mang lại hiệu quả? Cuốn sách "Giải mã trẻ “cá biệt": Hiểu, hợp tác và hành động" của Tiến sĩ Ross W. Greene qua bản dịch của Nguyễn Thị Lan Anh gợi mở những chỉ dẫn thiết thực giúp giáo viên và phụ huynh hiểu và hỗ trợ trẻ cá biệt. Sách do Gamma và NXB Dân trí liên kết xuất bản vừa ra mắt bạn đọc cuối tháng 1/2025.

Tiến sĩ Ross W. Greene, người từng giảng dạy tại Trường Y, Đại học Harvard và hiện là Giám đốc sáng lập tổ chức phi lợi nhuận Lives in the Balance (www.livesinthebalance.org). Nhận thấy nhiều biện pháp kỷ luật truyền thống không còn phù hợp với cách hiểu hiện đại về nguyên nhân gây ra hành vi thách thức, ông đã khởi xướng mô hình Hợp tác và Chủ động (CPS) – một giải pháp đột phá, có tính ứng dụng cao, giúp hỗ trợ hiệu quả cho trẻ, giáo viên và phụ huynh. CPS không chỉ tập trung vào việc kiểm soát hành vi mà còn giúp trẻ phát triển những kỹ năng cần thiết để thích nghi và thành công trong môi trường học tập cũng như trong cuộc sống.

Trong suốt hai thập kỷ qua mô hình giải pháp hợp tác và chủ động mà Ross W. Greene miêu tả trong cuốn sách đã được áp dụng không chỉ ở hàng nghìn các gia đình mà còn tại vô số ngôi trường phổ thông và giáo dục đặc biệt, các nhóm trẻ, các cơ sở điều trị tâm thần và nội trú, và các trung tâm cải tạo, giam giữ trẻ vị thành niên.

z6386798088838_8cff4e5be58be8959c042194b9def22a.jpg

Trong lời mở đầu của cuốn sách, Tiến sĩ Ross W. Greene chia sẻ, các nhân vật trong sách được xây dựng dựa trên những giáo viên, phụ huynh và học sinh mà tác giả đã từng làm việc cùng. Một số là hình ảnh tổng hợp từ nhiều câu chuyện thực tế, với tên và chi tiết đã được thay đổi để bảo vệ danh tính. Họ không phải là những hình mẫu điển hình, cũng không đại diện cho bất kỳ ai cụ thể, mà đơn giản là những nhân vật được lựa chọn để minh họa cho những thách thức trong quá trình chuyển đổi văn hóa kỷ luật trong nhà trường.

Xuyên suốt gần 500 trang sách, tác giả đã đưa ra hai ý niệm cốt lõi: Trẻ có hành vi thách thức thực chất đang gặp khó khăn trong phát triển kỹ năng, giống như một dạng khuyết tật học tập. Khi người lớn tiếp cận với sự thấu hiểu và hỗ trợ thay vì áp đặt, trẻ sẽ có cơ hội vượt qua khó khăn, giúp giảm căng thẳng cho giáo viên và phụ huynh, đồng thời tạo điều kiện để các em phát triển và hòa nhập tốt hơn.

Những ý niệm này đối lập với quan điểm truyền thống cho rằng hành vi thách thức là cố ý, nhằm thu hút sự chú ý hoặc thử thách giới hạn, dẫn đến việc áp dụng các biện pháp kỷ luật như đình chỉ, cấm túc, đuổi học hay thậm chí trừng phạt bằng đòn roi. Tuy nhiên, với những tiến bộ trong khoa học thần kinh suốt 40 năm qua, chúng ta đã hiểu rõ hơn về nguyên nhân gốc rễ của những hành vi này. Vì vậy, các biện pháp trừng phạt không còn phù hợp trong nền giáo dục hiện đại, nơi sự thấu hiểu và hỗ trợ mới là trọng tâm.

Cuốn sách được chia thành 9 chương: Sóng gió trường học, Trẻ sẽ làm tốt nếu chúng có thể, Những phương án trong lớp học, Nào, ta cùng bắt đầu!, Chướng ngại vật, Niềm vui nhân đôi, Đồng tâm nhất trí, Khi hợp tác là văn hóa nhà trường, Tương lai trên bàn cân. Mỗi chương tập trung vào một khía cạnh quan trọng trong việc áp dụng CPS vào môi trường giáo dục.

Chương mở đầu - Sóng gió trường học, tác giả mô tả những khó khăn mà học sinh cá biệt thường gặp trong hệ thống giáo dục truyền thống. Tiếp theo, chương Trẻ sẽ làm tốt nếu chúng có thể, tác giả làm rõ quan điểm cốt lõi của mô hình CPS: hành vi thách thức xuất phát từ sự thiếu hụt kỹ năng, không phải do trẻ cố tình chống đối. Những chương sau đó, Ross W. Greene hướng dẫn cách áp dụng CPS vào lớp học, từ việc xác định vấn đề đến từng bước triển khai mô hình, xử lý các chướng ngại vật và ghi nhận những thành công trong thực tế. Sách cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của sự hợp tác giữa giáo viên, phụ huynh và nhà trường, đề xuất những thay đổi về văn hóa tổ chức để CPS có thể được thực hiện lâu dài và bền vững. Ở chương cuối của cuốn sách, tác giả đã đưa ra tầm nhìn dài hạn cho giáo dục và cách CPS có thể trở thành một phần trong hệ thống trường học trên quy mô lớn.

Mô hình CPS đã được cập nhật liên tục và chứng minh được tính hiệu quả trong nhiều bối cảnh giáo dục khác nhau. Ấn bản mới này không chỉ tổng hợp những cải tiến trong mô hình mà còn đề xuất những thay đổi cần thiết để hệ thống giáo dục tiếp cận trẻ theo hướng nhân văn hơn.

Cuốn sách này là một lời kêu gọi mạnh mẽ để các nhà giáo dục và phụ huynh từ bỏ cách tiếp cận kỷ luật truyền thống và thay vào đó, hợp tác cùng trẻ để giải quyết gốc rễ vấn đề. Đây là một tài liệu thiết yếu cho bất kỳ ai quan tâm đến giáo dục và sự phát triển của trẻ em.

Tiến sĩ Cherry Vũ - CEO của Teal Unicorn, chuyên gia trong lĩnh vực tư vấn và quản lý nhận định "Giải mã trẻ "cá biệt": Hiểu, hợp tác và hành động" của Dr. Ross Greene giúp chúng ta nhìn nhận lại một thực tế quan trọng: Trẻ không phải "cứng đầu" hay "bất trị", mà đơn giản là chưa có đủ kỹ năng để làm tốt hơn. Khi trẻ không đáp ứng kỳ vọng, vấn đề không nằm ở thái độ mà ở sự hỗ trợ mà chúng cần. Dù là trẻ em hay người lớn, ai cũng muốn làm tốt. Nếu họ chưa làm được, nguyên nhân thường đến từ hệ thống, môi trường và những gì họ chưa được hướng dẫn. Thay vì áp đặt kỷ luật, chúng ta cần một cách tiếp cận chủ động, hợp tác để giúp trẻ phát triển.

Cuốn sách này là một tài liệu hữu ích cho bất kỳ ai đang nuôi dạy hoặc làm việc với trẻ—từ phụ huynh, giáo viên đến những người làm công tác hỗ trợ. Khi chúng ta thay đổi cách nhìn nhận, cách phản ứng cũng thay đổi, và từ đó, trẻ sẽ cảm nhận được sự thấu hiểu, tin tưởng để từng bước thay đổi theo hướng tích cực./.




Bài liên quan
  • Giao lưu với tác giả và dịch giả cuốn sách "Bố con cá gai"
    Cuốn sách “Bố con cá gai” của tác giả Cho Chang-In từ lâu đã chiếm trọn trái tim độc giả không chỉ vì nội dung sâu sắc mà còn bởi những thông điệp về tình yêu thương và hy sinh vô điều kiện. Nhân dịp tác giả Cho Chang-In đến thăm Việt Nam, Nhã Nam Bookstore sẽ tổ chức buổi giao lưu đặc biệt với tác giả và dịch giả vào ngày 9/3/2025 tại tầng 4 Lotte Mall West Lake Hanoi (272 Võ Chí Công, Tây Hồ, Hà Nội). Đây là cơ hội để độc giả yêu thích cuốn sách có thể trò chuyện trực tiếp với tác giả và dịch giả, đồng thời hiểu thêm về quá trình sáng tác và dịch thuật một tác phẩm nổi tiếng.
(0) Bình luận
  • Những nghịch lý của tuổi trẻ trong kỷ nguyên số
    Giữa một thế giới chỉ cần vài giây để gửi đi một tin nhắn, vài thao tác để kết bạn và một chiếc điện thoại để tiếp cận vô số thông tin, vì sao người trẻ lại có thể cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết? Với cuốn sách "iGen - Thế hệ Smartphone", Tiến sĩ tâm lý học Jean M. Twenge không chỉ đặt ra câu hỏi về những thay đổi của thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên số, mà còn mở ra một cuộc đối thoại cần thiết giữa người trẻ với gia đình, nhà trường và xã hội.
  • Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đưa 7 cuốn sách lên Amazon
    Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa chính thức đưa 7 cuốn sách đầu tiên lên nền tảng Amazon, bắt đầu mở bán tới bạn đọc toàn cầu. Sự kiện đánh dấu bước tiến mới của Nhà xuất bản trong đổi mới phương thức phát hành, đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
  • Hồi ký “Nghèo”: Viết lại cuộc đời từ những ký ức đau thương
    Có những cuốn sách khiến người đọc day dứt không phải bởi câu chuyện được kể quá đẹp đẽ, mà bởi hiện thực trong đó trần trụi đến mức người ta khó lòng ngoảnh mặt làm ngơ. “Nghèo” của Katriona O’Sullivan do NXB Thế giới và Alpha Books liên kết xuất bản là một cuốn tự thuật như thế. Qua những ký ức về tuổi thơ nghèo khó, gia đình bất ổn và hành trình vượt lên nghịch cảnh, tác giả không chỉ kể lại những gì mình đã trải qua mà còn cho thấy một con người có thể phải đấu tranh đến nhường nào để giành lấy quyền đ
  • Hồng Thanh Quang - một hồn thơ lãng mạn say đắm
    Trong thơ tình Việt Nam đương đại, Hồng Thanh Quang là một giọng thơ dễ nhận ra bởi sự say đắm, nồng nàn, giàu nhạc tính và một nỗi muộn màng rất riêng. Thơ ông không phải tình yêu trong trẻo, non tơ, cũng không phải lời than thở ủy mị của một cái tôi thất tình, mà là tiếng nói của một trái tim từng trải qua lỡ dở, xa cách, nhớ thương, tha thứ và mất mát. Đó là hồn thơ lãng mạn hiện đại, say đắm mà từng trải, ngọt ngào mà đắng xót, da diết mà không bi lụy; luôn biết biến tình yêu thành nhạc điệu, ký ức thành những hình ảnh trữ tình lay động. Nếu “Chút sen còn lại” lấy hình tượng sen làm trung tâm cảm xúc, thì “Cúc muộn” nghiêng về vẻ đẹp cuối mùa, sau bão giông, lỡ làng và những dấu vết của thời gian.
  • Ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Đoan Bui
    Chiều ngày 11/10/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức buổi giao lưu, ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Doan Bui, do dịch giả Thuận chuyển ngữ. Tác phẩm từng được đề cử Giải Femina (Prix Femina) - một giải thưởng văn chương danh giá của Pháp.
  • Nhà thơ Bằng Việt nhận Giải thưởng Lớn tại lễ trao giải Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm 2026
    Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), chiều 2/10, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Lễ trao Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 năm 2026 đã diễn ra, tôn vinh những cá nhân, tác phẩm, ý tưởng và việc làm có giá trị, thể hiện tình yêu sâu sắc với Thủ đô.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Để “Ngày Văn hóa Việt Nam” trở thành dấu ấn thương hiệu của Thủ đô
    Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội sẽ tổ chức thường niên chuỗi sự kiện “Ngày Văn hóa Việt Nam” vào dịp 24/11 gắn liền với các ngày lễ lớn tháng 11 nhằm xây dựng dấu ấn thương hiệu đặc trưng cho Thủ đô. Mở đầu bằng tuần lễ sôi động tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm cùng 126 xã, phường vào năm 2026, chương trình huy động sự phối hợp đồng bộ từ giáo dục, bảo tàng đến ứng dụng công nghệ số và phát triển sản phẩm thủ công sáng tạo...
  • Trường THCS Sài Đồng kỷ niệm 40 năm thành lập và đón nhận Cờ thi đua của thành phố
    Ngày 18/11, Trường THCS Sài Đồng (phường Phúc Lợi, Hà Nội) tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm thành lập (1986-2026) và đón nhận Cờ thi đua xuất sắc của UBND TP Hà Nội. Đây là dấu mốc ghi nhận những nỗ lực của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh, đồng thời mở ra chặng đường phát triển mới của nhà trường sau quá trình hợp nhất ba cơ sở giáo dục.
  • Phú Nghĩa quảng bá tinh hoa làng nghề truyền thống mừng Ngày Văn hoá Việt Nam
    Thông tin từ UBND xã Phú Nghĩa (TP Hà Nội), hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) năm 2026, chính quyền địa phương sẽ tổ chức Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa năm 2026, chủ đề “Hương sắc làng nghề - Hội tụ tinh hoa” với nhiều hoạt động trọng tâm từ ngày 20 – 23/11 tại khu sinh thái ở thôn Thanh Sơn.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Giải mã trẻ cá biệt: Thấu hiểu để thay đổi giáo dục
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO