Hà Nội quy định về dịch vụ chăm sóc người cao tuổi và khuyến khích sử dụng người lao động cao tuổi

Quá trình già hóa dân số đang diễn ra với tốc độ nhanh chóng trên phạm vi toàn cầu, đặt ra những thách thức chưa từng có đối với hệ thống an sinh xã hội. Tại Thủ đô Hà Nội, số liệu từ Cơ sở dữ liệu Quốc gia về dân cư cho thấy thành phố hiện có gần 1,4 triệu người cao tuổi, chiếm hơn 16% tổng dân số. Con số này dự báo sẽ chạm mốc 1,71 triệu người vào năm 2030, tạo áp lực ngày càng lớn lên hạ tầng y tế lão khoa và dịch vụ chăm sóc dài hạn.

Nhận thức rõ thực tế này cùng với sự khan hiếm của các mô hình chăm sóc sức khỏe chất lượng cao, tại kỳ họp thứ 5, HĐND thành phố Hà Nội đã chính thức thông qua Nghị quyết quy định một số chính sách phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi và khuyến khích sử dụng lao động là người cao tuổi trên địa bàn. Quyết định mang tính bước ngoặt này, được thực hiện theo điểm a khoản 2 Điều 27 Luật Thủ đô 2026, được ví như chiếc chìa khóa vàng giúp chuyển hóa hoàn toàn áp lực dân số thành động lực phát triển kinh tế và định hình nên thị trường "kinh tế bạc" đầy triển vọng.

Nền tảng của chính sách đặc thù này là việc xây dựng một hệ sinh thái chăm sóc người cao tuổi kết hợp nhịp nhàng giữa vai trò dẫn dắt của nhà nước và sức mạnh xã hội hóa. Đối với hệ thống công lập, thành phố ưu tiên bố trí quỹ đất, đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết bị công nghệ hiện đại và chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, ngân sách thành phố sẽ hỗ trợ trọn vẹn 100% kinh phí đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực đối với các ngành nghề đặc thù như điều dưỡng lão khoa, phục hồi chức năng và chăm sóc người cao tuổi trong cộng đồng. Cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ hoặc đấu thầu cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng và dinh dưỡng cũng được áp dụng với đơn giá ưu đãi cao hơn không quá 10% so với định mức thông thường.

Đối với khối ngoài công lập, nhằm giải quyết triệt để tình trạng thiếu hụt cơ sở chăm sóc, Hà Nội đưa ra những đặc quyền kinh tế vô cùng mạnh mẽ. Các cơ sở này sẽ được miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước trong 10 năm đầu tiên và giảm 50% cho toàn bộ thời gian còn lại của dự án. Đồng thời, các chủ đầu tư được tạo điều kiện vay vốn với lãi suất tối thiểu từ Quỹ Đầu tư phát triển thành phố, được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội, và được hỗ trợ tối đa 50% kinh phí ứng dụng công nghệ số như trí tuệ nhân tạo (AI) hay Internet vạn vật (IoT).

Song song đó, ngân sách cấp xã cũng trực tiếp tham gia vào mạng lưới an sinh này khi bố trí tối thiểu 50 triệu đồng mỗi năm cho một điểm chăm sóc sức khỏe ban ngày tại cộng đồng và tối thiểu 20 triệu đồng cho mỗi câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi do hội người cao tuổi cấp xã thành lập.

Không chỉ dừng lại ở góc độ an sinh và y tế, nghị quyết còn đặc biệt chú trọng đến việc phát huy giá trị xám, kinh nghiệm và tri thức của lực lượng lao động lớn tuổi. Những doanh nghiệp sử dụng trên 30% lao động là người cao tuổi cư trú tại địa bàn, có ký kết hợp đồng từ một năm trở lên, sẽ được ưu tiên thuê đất trong các khu và cụm công nghiệp.

Các đơn vị này cũng được hỗ trợ vay vốn lãi suất ưu đãi tương đương mức hộ nghèo, hỗ trợ tối đa 50% kinh phí đào tạo lại lao động nhưng không quá 5 triệu đồng mỗi người, hỗ trợ 80% kinh phí tham gia hội chợ triển lãm thương mại trong nước, và hỗ trợ một nửa chi phí bảo hiểm tai nạn tự nguyện. Nhằm khơi thông dòng chảy này, thành phố quyết định áp dụng chính sách đặt hàng dịch vụ kết nối việc làm và sàn giao dịch việc làm dành riêng cho người cao tuổi với đơn giá cao hơn quy định chung nhằm phù hợp tính chất đặc thù.

Bên cạnh đó, phong trào khởi nghiệp và làm chủ cơ sở sản xuất của người cao tuổi cũng nhận được những trợ lực pháp lý vô cùng vững chắc. Các doanh nghiệp do người cao tuổi thành lập trong 5 năm đầu tiên sẽ được ưu tiên tiếp cận các chương trình, đề án và quỹ hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo của thành phố. Người cao tuổi tham gia các khóa học nâng cao năng lực quản trị, khởi nghiệp và chuyển đổi số được hỗ trợ một lần tối đa 50% học phí với mức trần là 10 triệu đồng mỗi người cho một khóa học.

Những dự án khởi nghiệp nằm trong danh mục ưu tiên còn được miễn giảm tiền thuê trụ sở công dôi dư, công trình thuộc sở hữu nhà nước, đồng thời những chuyên gia, nhà khoa học lớn tuổi có trình độ cao được ưu tiên khai thác hệ thống phòng thí nghiệm và hạ tầng nghiên cứu của thành phố để tiếp tục chuyển giao công nghệ và phát triển sản phẩm phục vụ cộng đồng.

Dự thảo nghị quyết bảo đảm tính hợp hiến, phù hợp với Luật Thủ đô, hệ thống pháp luật hiện hành và các điều ước quốc tế, đồng thời phân định rõ thẩm quyền, giữ vững an ninh - quốc phòng và quyền con người. Việc triển khai được thực hiện bằng nguồn nhân lực hiện có, không làm tăng biên chế hay phát sinh bộ máy cồng kềnh. Tổng kinh phí dự kiến là 69.923.000.000 đồng/năm, trong đó ngân sách cấp xã đảm nhận 8,82 tỷ đồng và ngân sách cấp thành phố đảm nhận 61,103 tỷ đồng, kết hợp linh hoạt với các nguồn lực xã hội hóa. Công tác thi hành sẽ được bảo đảm đồng bộ thông qua các hoạt động tuyên truyền phổ biến, bố trí ngân sách hằng năm và tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ./.