Tập huấn kỹ năng kiểm chứng tin giả, tăng cường nhận thức AI cho sinh viên

Chiều 26.8, Học viện Ngoại giao phối hợp cùng Media AI Lab và Liên minh Niềm tin số (DTA) tổ chức chương trình tập huấn “Kiểm chứng tin giả - Nhận diện bẫy nhận thức và kỹ năng phòng vệ số”.

Chương trình thu hút đông đảo sinh viên đến từ Học viện Ngoại giao, Học viện An ninh Nhân dân, Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội), Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Trường Đại học Luật Hà Nội.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh chóng, cách thức tạo ra, phân phối và tiếp nhận thông tin đang có những thay đổi sâu sắc. Các công cụ AI tạo sinh giúp sản xuất nội dung nhanh, đa dạng nhưng đồng thời cũng khiến tin giả, nội dung giả mạo, hình ảnh, âm thanh và video deepfake ngày càng tinh vi, khó nhận diện.

Không chỉ đối mặt với sự phát triển của công nghệ, người dùng còn đứng trước những “bẫy nhận thức” được hình thành từ tâm lý đám đông, cảm xúc hoặc những định kiến, niềm tin sẵn có. Một thông tin gây sốc, đánh mạnh vào cảm xúc hoặc được chia sẻ rộng rãi có thể khiến người tiếp nhận tin tưởng và chia sẻ trước khi kịp kiểm chứng.

Phát biểu tại chương trình, TS Nguyễn Đồng Anh - Quyền Trưởng Khoa Truyền thông và Văn hóa Đối ngoại, Học viện Ngoại giao - cho rằng, trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi mạnh mẽ môi trường thông tin, đồng thời khiến tin giả và các nội dung giả mạo trở nên tinh vi, khó nhận diện hơn.

Theo TS Nguyễn Đồng Anh, việc trang bị kỹ năng kiểm chứng, tư duy phản biện và ý thức trách nhiệm khi tiếp nhận, chia sẻ thông tin là yêu cầu cần thiết đối với sinh viên và người trẻ trong kỷ nguyên số.

Ông nhấn mạnh, hình thành thói quen “Kiểm trước - Tin sau” sẽ giúp người dùng chủ động hơn trước những thông tin gây tác động mạnh đến cảm xúc hoặc phù hợp với niềm tin sẵn có. Đây cũng là nền tảng để mỗi công dân số nâng cao khả năng tự bảo vệ và góp phần xây dựng môi trường thông tin an toàn, minh bạch hơn.

Tại chương trình, TS Tạ Bích Loan - đại diện Media AI Lab, cho rằng năng lực tiếp nhận và kiểm chứng thông tin cần trở thành kỹ năng thiết yếu của người trẻ trong bối cảnh thông tin ngày càng đa chiều và được tạo ra với tốc độ nhanh.

Theo đó, việc không vội vàng tin tưởng, chia sẻ hoặc đưa ra kết luận khi thông tin chưa được xác thực là bước đầu tiên để hạn chế sự lan truyền của tin giả. Tư duy phản biện và thói quen đánh giá nguồn tin sẽ giúp người dùng chủ động hơn trước lượng thông tin khổng lồ trên không gian mạng.

Theo ban tổ chức, mục tiêu của chương trình không chỉ cung cấp kiến thức nhận diện tin giả mà còn hướng tới hình thành thói quen tiếp nhận và chia sẻ thông tin có trách nhiệm trong cộng đồng người trẻ.

Trong bối cảnh AI tiếp tục phát triển, việc nâng cao kỹ năng kiểm chứng, tư duy phản biện và ý thức trách nhiệm khi sử dụng thông tin được kỳ vọng sẽ góp phần giúp sinh viên tự bảo vệ mình trước các rủi ro số, đồng thời lan tỏa những kỹ năng này tới cộng đồng, xây dựng môi trường thông tin an toàn, minh bạch và đáng tin cậy hơn.