Gìn giữ, phát huy giá trị của di tích đình Vẽ, phường Đông Ngạc, Bắc Từ Liêm, Hà Nội
Hà Nội – mảnh đất nghìn năm văn hiến, nơi lưu giữ nhiều di sản văn hóa có giá trị. Trong số đó, đình Vẽ (hay còn gọi là đình Đông Ngạc) tại phường Đông Ngạc, quận Bắc Từ Liêm, là một trong những ngôi đình cổ kính hiếm hoi vẫn giữ được nguyên vẹn bố cục, cảnh quan kiến trúc và các di vật quý giá. Việc gìn giữ và phát huy giá trị của đình Vẽ không chỉ góp phần bảo tồn di sản văn hóa dân tộc mà còn thúc đẩy du lịch và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Giá trị lịch sử, văn hóa của đình Vẽ
Đình Vẽ là một trong những di tích tiêu biểu của Hà Nội, có niên đại hơn 500 năm. Ban đầu, đình chỉ là một ngôi miếu nhỏ, sau đó được xây dựng thành đình làng với kiến trúc bề thế. Năm 1993, đình được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng là di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Kiến trúc của đình Vẽ mang đậm phong cách đình làng Bắc Bộ với kết cấu gỗ lim bền vững, chạm khắc tinh xảo. Không gian đình rộng rãi, uy nghi với mái đình cong vút, hệ thống cột kèo chắc chắn, cùng những bức hoành phi, câu đối mang ý nghĩa sâu sắc về đạo lý và truyền thống làng xã. Đặc biệt, đình còn lưu giữ nhiều hiện vật quý giá như sắc phong của các triều đại phong kiến, hoành phi, câu đối cổ và các đồ tế khí có giá trị.
Lễ hội đình Vẽ – Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa
Hàng năm, vào tháng Hai Âm lịch, đình Vẽ tổ chức lễ hội truyền thống thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách thập phương. Lễ hội là dịp để cộng đồng tưởng nhớ các vị thành hoàng làng, những người có công khai phá, xây dựng và bảo vệ quê hương. Ngày chính lễ diễn ra vào mùng 10 tháng Hai (Âm lịch), với nghi thức rước nước từ sông Hồng về đình, rước hương án và long đình – biểu tượng tâm linh quan trọng của người dân Đông Ngạc.
Đám rước quy mô lớn với hàng nghìn người tham gia, đoàn rước kéo dài khoảng 1.000 mét đi qua nhiều địa điểm quan trọng như chùa Tự Khánh. Bên cạnh phần lễ trang trọng, phần hội cũng sôi động không kém với các trò chơi dân gian như đấu cờ người, chọi gà, đánh đu, bịt mắt bắt dê, thả thơ và hát ca trù. Đây là những hoạt động vừa mang tính giải trí, vừa thể hiện tinh thần gắn kết cộng đồng và lưu truyền các giá trị văn hóa truyền thống.
Thực trạng và thách thức trong công tác bảo tồn đình Vẽ
Mặc dù đình Vẽ vẫn giữ được nhiều nét kiến trúc nguyên bản, nhưng do thời gian và tác động của môi trường, một số hạng mục trong đình đã xuống cấp. Một số họa tiết chạm khắc bị mờ, mái ngói bị dột, cột kèo có dấu hiệu mối mọt. Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa nhanh cũng tạo áp lực lớn đối với không gian văn hóa đình làng, đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt từ các cấp chính quyền và cộng đồng.
Một vấn đề khác là nhận thức của một bộ phận người dân về giá trị của đình chưa thực sự sâu sắc. Việc tổ chức lễ hội đôi khi chưa đồng bộ, một số phong tục truyền thống có nguy cơ bị mai một. Ngoài ra, kinh phí bảo tồn còn hạn chế, chưa có nhiều hoạt động quảng bá chuyên sâu để đưa đình Vẽ trở thành điểm đến hấp dẫn hơn với du khách.
Giải pháp gìn giữ và phát huy giá trị đình Vẽ
Để bảo tồn và phát huy giá trị của đình Vẽ, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính quyền địa phương, cộng đồng dân cư và các tổ chức văn hóa.
Một là, Trùng tu, tôn tạo đình Vẽ: Chính quyền cần phối hợp với các cơ quan chuyên môn để khảo sát, đánh giá mức độ xuống cấp của đình, từ đó có kế hoạch trùng tu hợp lý. Việc tôn tạo cần tuân thủ nguyên tắc bảo tồn nguyên trạng, tránh làm mất đi giá trị kiến trúc cổ.
Hai là, Đẩy mạnh công tác tuyên truyền: Cần nâng cao nhận thức của người dân về ý nghĩa của đình Vẽ thông qua các hoạt động giáo dục, truyền thông. Các trường học trên địa bàn có thể đưa nội dung về di tích vào giảng dạy để thế hệ trẻ hiểu và trân trọng hơn di sản quê hương.
Ba là, Phát triển du lịch văn hóa: Làng cổ Đông Ngạc đã trở thành một điểm đến hấp dẫn, nhưng cần có thêm các chương trình du lịch trải nghiệm gắn với đình Vẽ. Các hoạt động như tham quan kiến trúc đình, tìm hiểu về sắc phong, tham gia lễ hội có thể thu hút khách du lịch và tạo nguồn thu phục vụ công tác bảo tồn.
Bốn là, Huy động nguồn lực xã hội hóa: Ngoài nguồn ngân sách nhà nước, chính quyền địa phương có thể kêu gọi sự chung tay đóng góp từ cộng đồng, doanh nghiệp và các nhà hảo tâm để có thêm kinh phí cho việc trùng tu và duy trì các hoạt động văn hóa tại đình.
Năm là, Bảo tồn và phát huy lễ hội đình Vẽ: Các phong tục, nghi lễ truyền thống cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để đảm bảo tính nguyên bản, tránh thương mại hóa quá mức. Việc tổ chức lễ hội cần bài bản, chuyên nghiệp hơn, kết hợp với quảng bá trên các phương tiện truyền thông để thu hút sự quan tâm rộng rãi.
Đình Vẽ không chỉ là một di tích lịch sử có giá trị mà còn là biểu tượng văn hóa, tâm linh của cộng đồng người dân Đông Ngạc. Việc gìn giữ và phát huy giá trị của đình Vẽ là trách nhiệm chung của chính quyền, người dân và các tổ chức văn hóa. Nếu có chiến lược bảo tồn hợp lý và sự chung tay của toàn xã hội, đình Vẽ sẽ tiếp tục là niềm tự hào của Đông Ngạc, là điểm đến hấp dẫn cho những ai yêu mến văn hóa truyền thống của Hà Nội.
