Gia Lâm thơm hương mùi già...

Khoác "áo mới" cho cánh bãi ven sông 

Thời điểm này trên cánh bãi ven sông Đuống thuộc xã Lệ Chi (huyện Gia Lâm), những thửa ruộng trồng mùi đang trổ hoa tạo nên một nét đẹp riêng. Chỉ ít ngày nữa, khi những cây mùi này ra hạt, có nhiều tinh dầu... là lúc vào vụ thu hoạch. Anh Nguyễn Văn Thành, ở thôn Chi Đông (xã Lệ Chi) cho biết, gia đình anh gắn bó với những thửa ruộng mùi đã 7 năm nay, ban đầu trồng vài trăm mét vuông, chủ yếu thu hoạch vào ngày giáp Tết, thương lái mua rồi mang tới chợ. Giờ đây, diện tích trồng mùi của gia đình đã lên hơn 10.000m2.

Cũng theo anh Nguyễn Văn Thành, trước đây, trên vùng đất bãi này, người dân thường trồng ngô và một số cây khác nhưng chuột phá nhiều nên không hiệu quả. Từ khi chuyển sang trồng mùi, mỗi vụ (2 tháng) cho thu hoạch khoảng 4 tạ/sào; bán với giá 10 nghìn đồng/kg, thu khoảng 4 triệu đồng/sào. Hiện nay, cây mùi được nhân rộng ra nhiều thôn trong xã Lệ Chi như: Chi Đông, Chi Nam, Sen Hồ Cổ Giang... Từ khi chuyển sang trồng mùi, thu nhập cao hơn lại có đầu ra ổn định, người dân rất phấn khởi. Hiện tại riêng xã Lệ Chi đã có tới 100 hộ trồng mùi già trên diện tích khoảng 11ha.

Còn bà Nguyễn Thị Oanh, ở thôn Dương Đanh (xã Dương Xá), trồng mùi đã được 3 năm cho biết: “Trước đây nhà tôi trồng hành, tỏi, nay chuyển sang trồng mùi trên diện tích 300m2 cho thu nhập ổn định để yên tâm theo nghề. Tôi gieo hạt từ tháng 9, sau 2 tháng trồng, chăm sóc, cây mùi già, trổ hoa, kết trái, thân cây đã chuyển từ màu xanh sang nâu tía là thu hoạch. Thời điểm cây mùi ra hoa, cánh bãi như một bức tranh, mùi hương tỏa ngát. Nhiều người trẻ đến đây, ngắm cảnh, chụp ảnh lưu niệm...”.

Trong không gian phơi phới của vùng bãi vào xuân, Chủ tịch Hội Nông dân xã Dương Xá Nguyễn Thị Mai thông tin: "Dương Xá có lợi thế diện tích đất bãi ven sông lớn, người dân cần cù, chịu khó và nhiều kinh nghiệm canh tác rau, màu... Gần đây, nhiều người dân chuyển sang trồng các loại cây có tinh dầu như xả, hương nhu, mùi... cung cấp cho các cơ sở chế biến tinh dầu".

Những ruộng mùi khoác một "tấm áo" mới cho vùng đất bãi và cùng với đó là nghề chưng cất tinh dầu mùi đang mang đến sự khởi sắc cho làng quê ven sông.  

Mở hướng phát triển bền vững 

Về ý tưởng chế biến tinh dầu cây mùi già, anh Phùng Đắc Kiêu, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất tinh bột nghệ và tinh dầu Bà Bé (xã Dương Xá) chia sẻ, trong Đông y, cây mùi là vị thuốc quý có tác dụng chữa nhiều loại bệnh. Không cứ vào dịp Tết đến Xuân về, rất nhiều người có nhu cầu sử dụng quanh năm loại “hương đồng gió nội” này. Trong khi đó, cây mùi tươi chỉ để được thời gian ngắn, khi dùng phải đun nấu lỉnh kỉnh. Vì vậy anh đã nghĩ cách chưng cất tinh dầu mùi già để có thể bảo quản được lâu, thuận tiện cho người tiêu dùng...

“Ban đầu, để có đủ nguyên liệu sản xuất, hợp tác xã phải đi vận động bà con trồng cây mùi. Rất may, trước đó, chúng tôi đã liên kết với nông dân trên địa bàn trồng củ nghệ để làm tinh bột nên sau khi thu hoạch, bà con bắt tay trồng mùi luôn. Hiện, mỗi ngày, hợp tác xã thu mua 2 tấn mùi già của các hộ dân để chưng cất tinh dầu. Nông dân sản xuất theo kế hoạch nên làm ra đến đâu được thu mua đến đấy với mức giá ổn định. Còn chúng tôi có nguồn nguyên liệu ổn định, duy trì sản xuất” - anh Phùng Đắc Kiêu cho biết thêm.

Theo Phó Trưởng phòng Kinh tế huyện Gia Lâm Hoàng Thị Thúy Nga, hiện nay, người dân các xã: Lệ Chi, Phú Thị, Kim Sơn, Dương Xá… đang mở rộng diện tích trồng mùi và đã có sự liên kết chặt chẽ với Hợp tác xã Sản xuất tinh bột nghệ và tinh dầu Bà Bé nên đầu ra ổn định. Huyện Gia Lâm đã hỗ trợ hợp tác xã phát triển sản phẩm trong Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) của thành phố Hà Nội. Đến nay, đơn vị này đã có hàng chục sản phẩm được cấp “sao”, trong đó có tinh dầu mùi. Sau khi được chứng nhận OCOP, thị trường được mở rộng, cả hợp tác xã và các hộ dân trồng mùi có thu nhập ổn định.

Những cánh đồng mùi già đã tạo ra một nét mới cho vùng đất bãi và cùng với đó nghề chưng cất, sản xuất tinh dầu mùi đã mở ra hướng sản xuất nông nghiệp bền vững cho vùng quê ven sông của huyện Gia Lâm. Đây là một mô hình đem lại nhiều lợi ích, vừa làm đẹp cảnh quan vùng bãi, vừa mang đến thu nhập ổn định cho người dân nên cần được nhân rộng, trước hết ở các vùng bãi ven một số con sông trên địa bàn thành phố; làm cho nông thôn mới Hà Nội ngày càng đẹp hơn, đời sống người nông dân ngày càng sung túc hơn. 

Hương mùi ngày cuối năm như gọi Tết về sớm hơn trên đất Gia Lâm...