Đột phá cải cách thủ tục hành chính đăng ký doanh nghiệp, Hà Nội tạo đà tăng trưởng hai con số

Tư duy mới để gỡ điểm nghẽn, phục vụ người dân và doanh nghiệp

Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ Thành phố Hà Nội xác định 3 đột phá phát triển và đề ra nhiệm vụ, giải pháp trong đó xác định “xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách đặc thù phát triển Thủ đô” là giải pháp quan trọng.

Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, cũng đưa ra quan điểm, mục tiêu: “xác lập thể chế đặc thù, vượt trội”, với nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp chủ yếu cho phép Thành phố Hà Nội được ban hành văn bản để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội khác hoặc chưa có quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền…

Đứng trước điều kiện thuận lợi này, HĐND Thành phố Hà Nội khóa XVII vừa ban hành Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND quy định về việc điều chỉnh thủ tục hành chính lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Nghị quyết này có ý nghĩa đặc biệt, vừa cụ thể hóa chính sách đặc thù Luật Thủ đô 2026 (khoản 2 Điều 8), vừa cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy chuyển đổi số và khơi thông nguồn lực để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững.

Qua rà soát, đánh giá quá trình thực hiện Luật Doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn thi hành, chính quyền Hà Nội cho biết đã nhận diện được một số vướng mắc, khó khăn trong thực tiễn giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp cần có những cải cách thể chế trong việc quy định về thành phần hồ sơ hành chính.

Điển hình một số thành phần hồ sơ vẫn dựa trên các giấy tờ pháp lý truyền thống như Điều lệ doanh nghiệp, biên bản họp… chưa có giá trị thực tiễn trong công tác quản lý nhà nước do sự thay đổi của các tài liệu này không phụ thuộc vào sự quyết định/thông qua của cơ quan quản lý nhà nước (Điều lệ doanh nghiệp).

Hà Nội là thành phố có số lượng doanh nghiệp thành lập mới và thay đổi nội dung đăng ký lớn thứ hai cả nước, việc áp dụng quy định như hiện nay gây quá tải cho cơ quan đăng ký kinh doanh về nhân sự, thời gian để kiểm tra đối chiếu tính hợp lệ của hồ sơ, trong đó bao gồm nội dung kê khai đầy đủ, chính xác, thống nhất trong các tài liệu trong hồ sơ. Bên cạnh đó, phía cơ quan đăng ký kinh doanh có tình trạng quá tải khi phải ký trả quá nhiều loại giấy tờ kết quả giải quyết TTHC trong khi công nghệ ký số hiện nay mất quá nhiều thời gian do phải thực hiện nhiều thao tác.

Khi giải quyết TTHC, cơ quan đăng ký kinh doanh đã thực hiện cập nhật thông tin đăng ký của doanh nghiệp, tình trạng pháp lý của doanh nghiệp, tình trạng pháp lý của chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp; thông tin cơ quan quản lý thuế được cập nhật trên Cổng thông tin điện tử của Cục Thuế - Bộ Tài chính nhưng cơ quan đăng ký kinh doanh vẫn phải ký trả các loại kết quả như Thông báo cơ quan quản lý thuế trực tiếp, Giấy xác nhận tạm ngừng hoạt động/hoạt động trở lại; Thông báo về việc dừng thực hiện thủ tục, Thông báo về việc doanh nghiệp đang làm thủ tục giải thể.

Trong lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp, việc cắt giảm thành phần hồ sơ, kết quả giải quyết TTHC mang ý nghĩa quyết định trong việc đơn giản hóa TTHC giúp giảm rào cản gia nhập thị trường để doanh nghiệp nhanh chóng có tư cách pháp nhân, tiến hành hoạt động sản xuất, kinh doanh; khuyến khích, thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp để hưởng các chính sách ưu đãi. Đồng thời đẩy mạnh việc thực hiện chính quyền điện tử trên cơ sở khai thác dữ liệu số, giúp giảm bớt thời gian giải quyết hồ sơ cho phía cơ quan đăng ký kinh doanh, là cơ sở để rút ngắn thời gian giải quyết các TTHC thông qua hồ sơ điện tử.

Việc đơn giản hóa TTHC còn giúp tăng tỷ lệ hồ sơ hành chính hợp lệ ngay từ lần nộp đầu tiên, giảm thiểu tình trạng hồ sơ bị trả lại nhiều lần do lỗi kê khai nội dung hồ sơ. Đặc biệt thay đổi tư duy quản lý trên cơ sở nguyên tắc doanh nghiệp tự kê khai, tự chịu trách nhiệm, tự lưu giữ hồ sơ, chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, thay đổi hoàn toàn tư duy quản lý hành chính cũ sang tư duy phục vụ người dân, doanh nghiệp, giảm áp lực hành chính cho cả nhà nước và doanh nghiệp.

Ngoài ra, việc cắt giảm thành phần hồ sơ, kết quả giải quyết TTHC giúp giảm thời gian giải quyết hành chính của cơ quan đăng ký kinh doanh; góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô Hà Nội, cải thiện Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) thông qua việc nâng cao Chỉ số “Gia nhập thị trường”, thu hút vốn đầu tư nước ngoài thông qua sự minh bạch, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo động lực quan trọng đưa GRDP của Hà Nội đạt mức tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.

Điểm mới, đặc thù, vượt trội so với luật hiện hành

Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND của HĐND Thành phố Hà Nội là văn bản quy phạm pháp luật được ban hành trên cơ sở cơ chế đặc thù, vượt trội theo điểm a khoản 2 Điều 8 Luật Thủ đô số 2026 – quy định cho phép chính quyền Thành phố được tự điều chỉnh trình tự, thủ tục, thành phần hồ sơ, kết quả và thời gian giải quyết TTHC đang quy định tại văn bản của cơ quan nhà nước Trung ương, mà không cần chờ Quốc hội hay Chính phủ sửa luật, sửa Nghị định.

Đây chính là điểm khác biệt căn bản so với pháp luật hiện hành. Trong khi Luật Doanh nghiệp và Nghị định 168/2025/NĐ-CP của Chính phủ áp dụng thống nhất trên cả nước với thành phần hồ sơ, thời hạn giải quyết cố định, thì Hà Nội – với tư cách Thủ đô được trao quyền điều chỉnh TTHC phù hợp với đặc thù quy mô doanh nghiệp đứng thứ hai cả nước về số doanh nghiệp thành lập mới, miễn là theo hướng đơn giản hóa, không được đặt thêm điều kiện, hồ sơ hay kéo dài thời gian.

Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND vượt trội hơn hẳn khung pháp luật chung ở 3 điểm. Thứ nhất, cắt giảm thành phần hồ sơ mang tính hình thức, trùng lặp với dữ liệu đã số hóa (Điều lệ công ty, biên bản họp thành lập chi nhánh/văn phòng đại diện, biên bản họp về thay đổi vốn điều lệ, báo cáo tài chính gần nhất...) – áp dụng cho 10 thủ tục hành chính, chuyển hoàn toàn trách nhiệm lưu giữ, chịu trách nhiệm pháp lý về tài liệu này cho doanh nghiệp tự kê khai, tự chịu trách nhiệm.

Thứ hai, cắt giảm 7 loại biểu mẫu kết quả giải quyết (thông báo cơ quan thuế quản lý, giấy xác nhận tạm ngừng/tiếp tục kinh doanh, thông báo giải thể...) do các thông tin này đã được cập nhật thời gian thực, công khai trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp và Cổng thông tin điện tử của Cục Thuế – tận dụng tối đa hạ tầng dữ liệu số sẵn có thay vì buộc cơ quan đăng ký kinh doanh phải ký, phát hành văn bản giấy/điện tử riêng lẻ.

Thứ ba, rút ngắn thời gian giải quyết nhóm thủ tục thành lập doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện từ 3 ngày làm việc xuống còn 2 ngày (giảm 33%); nhóm thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động chi nhánh từ 5 ngày xuống còn 4 ngày (giảm 20%) so với quy định của Luật Doanh nghiệp và Nghị định 168/2025/NĐ-CP.

Về tư duy quản lý, Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND của HĐND Thành phố Hà Nội thể hiện bước chuyển đổi mô hình từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, từ “quản lý dựa trên hồ sơ giấy” sang “quản lý dựa trên dữ liệu số” – phù hợp định hướng tại Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng thể chế đột phá cho Thủ đô.

Đồng thời, Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND vẫn bảo đảm nguyên tắc không làm giảm hiệu lực quản lý nhà nước: doanh nghiệp vẫn có nghĩa vụ lập, lưu giữ, xuất trình tài liệu khi bị thanh tra, kiểm tra hậu kiểm; cơ quan đăng ký kinh doanh vẫn phải cập nhật đầy đủ, kịp thời thông tin trên hệ thống dù không còn phải phát hành văn bản giấy. Chính vì vậy, Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND trực tiếp góp phần cải thiện chỉ số PCI, PAR INDEX và mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số của Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên vươn mình cùng dân tộc./.