“Cùng Việt Nam” – Biểu tượng thi ca về tình đoàn kết và khát vọng hòa bình

“Cùng Việt Nam” gồm hơn 40 bài thơ ra đời trong thập niên 1960, thời điểm chiến tranh Việt Nam bước vào giai đoạn khốc liệt và làn sóng phản chiến lan rộng khắp thế giới. Tập thơ do nhà thơ Angelina Gatell biên soạn, quy tụ các tên tuổi lớn của thi ca Tây Ban Nha như Rafael Alberti, Gabriel Celaya, Gloria Fuertes, José Agustín Goytisolo và Celso Emilio Ferreiro. Họ đến từ những vùng miền, thế hệ và phong cách sáng tác khác nhau nhưng đã cùng nhau cất lên tiếng nói chung vì hòa bình, vì sự thật và công lý.

“Thông điệp cuốn sách này gửi gắm được thể hiện rõ ràng trên từng trang giấy. Các nhà thơ và họa sĩ từ khắp Tây Ban Nha cùng tụ họp trong dự án với mong muốn khẳng định lập trường của mình về một trong những cuộc chiến tranh tàn bạo nhất, và tồi tệ hơn cả, vô nghĩa nhất lịch sử thế giới. Dẫu tập hợp đông đảo các nghệ sĩ khác biệt về tư tưởng và quan niệm thẩm mĩ, tất cả đều hiểu rằng đôi khi im lặng là đồng lõa, và họ, với mối đồng cảm cùng tình yêu thương giữa người với người, muốn phá vỡ sự im lặng. Đây cũng chính là điều mà cuốn sách hướng tới: mọi người, dù khác biệt về khuynh hướng chính trị và quan điểm nghệ thuật, cùng phản chiến. Sự nhất trí về quan điểm thật giàu cảm xúc và ý nghĩa, gợi cho chúng ta nhiều suy ngẫm”, nhà thơ Angelina Gatell từng chia sẻ.

Hoàn thành từ năm 1968, bản thảo tập thơ đã không thể vượt qua sự kiểm duyệt gắt gao của chính quyền độc tài Franco. Phải đến năm 2016, sau gần 50 năm bị lãng quên, nhờ nỗ lực của giáo sư Julio Neira Jiménez, bản thảo mới được tìm thấy trong hồ sơ lưu trữ của cơ quan kiểm duyệt tại Alcalá de Henares và được Nhà xuất bản Visor Libros phát hành chính thức tại Tây Ban Nha. Từ một di sản thi ca từng bị chôn vùi, “Cùng Việt Nam” đã hồi sinh như một minh chứng cảm động về lương tri nhân loại giữa những biến động của thế kỷ XX.

Tại lễ ra mắt bản tiếng Việt được NXB Kim Đồng tổ chức sáng 24/4, bà Carmen Cano Desala - Đại sứ Tây Ban Nha tại Việt Nam chia sẻ bà rất vui mừng khi “Cùng Việt Nam” đã đến được với độc giả Việt Nam. “Cuốn sách không chỉ là sợi dây kết nối hai dân tộc, mà còn là không gian thơ ca giúp công chúng Việt Nam tìm hiểu và khám phá nền văn học Tây Ban Nha thông qua những tên tuổi lớn đương thời”, bà Carmen Cano Desala nhấn mạnh.

Bản dịch tiếng Việt do tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Dung, giảng viên Khoa Tiếng Tây Ban Nha, Đại học Hà Nội thực hiện. Chị chia sẻ đã dành hai năm chuyển ngữ tập thơ với tất cả xúc cảm và thấu hiểu, qua đó cảm nhận sâu sắc nỗi đau chiến tranh và tinh thần đoàn kết quốc tế hướng về Việt Nam. Với sự am hiểu sâu sắc và cảm xúc chân thành, bản dịch đã truyền tải được tinh thần nguyên bản, mang đến cho độc giả Việt Nam cơ hội tiếp cận một phần giá trị thi ca Tây Ban Nha qua lăng kính đầy nhân ái và thấu cảm.

Phát biểu tại buổi giao lưu ra mắt, bà Vũ Thị Quỳnh Liên - Phó Giám đốc kiêm Tổng Biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng nhận định: “Cùng Việt Nam” là minh chứng sống động cho tinh thần yêu chuộng hòa bình và tình đoàn kết quốc tế. Những bài thơ trong tuyển tập là tiếng nói của lương tri, thể hiện tình cảm sâu sắc và sự ủng hộ mạnh mẽ của các nhà thơ Tây Ban Nha dành cho Việt Nam trong giai đoạn khó khăn nhất. Những vần thơ ấy không chỉ tôn vinh khát vọng hòa bình mà còn khẳng định tính chính nghĩa của cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Do không thể phục dựng lại các tranh minh họa gốc của họa sĩ Julio Álvarez, bản in tiếng Việt đã được làm mới với minh họa của sáu họa sĩ Việt Nam và sáu họa sĩ Tây Ban Nha. Đây là một sự hòa quyện giữa thi ca và hội họa tạo nên cuộc đối thoại nghệ thuật vượt thời gian, mở ra không gian kết nối giữa hai nền văn hóa, hai thế hệ nghệ sĩ.

Ngày hôm nay, khi Việt Nam đã thực sự hòa bình, “Cùng Việt Nam” trở lại như một chứng tích sống động bằng ngôn ngữ thi ca. Đây là lời ủng hộ sâu sắc và chân thành từ phía bên kia bán cầu, thể hiện tình đoàn kết quốc tế và khát vọng hòa bình xuyên biên giới.

Không chỉ là một lát cắt lịch sử, tập thơ còn là tiếng vọng nhân đạo vượt thời gian, phản ánh tình cảm và sự đồng cảm sâu sắc của giới trí thức Tây Ban Nha dành cho Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến. Những vần thơ ấy là lời khẳng định của lương tri, là tiếng nói của lương tâm trước nỗi đau do chiến tranh gây ra.

“Cùng Việt Nam” cũng là cầu nối văn hóa giữa Việt Nam và Tây Ban Nha, mở ra cơ hội để bạn đọc hôm nay hiểu thêm về đất nước, con người và tinh thần nhân văn trong văn học Tây Ban Nha. Sự hiện diện của cuốn sách trong bối cảnh hiện đại góp phần khơi dậy niềm tin vào những giá trị bền vững: hòa bình, tự do và độc lập dân tộc giữa một thế giới còn nhiều bất ổn./.