Tác giả - tác phẩm

"Thành phố Hồ Chí Minh – Giờ khắc số 0": Lịch sử Việt Nam qua góc nhìn báo chí quốc tế

Thụy Phương • 17/04/2025 08:51

Kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2025), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ra mắt bạn đọc cuốn sách “Thành phố Hồ Chí Minh - Giờ khắc số 0 - Những phóng sự về kết thúc cuộc chiến tranh 30 năm”. Đây là một ấn phẩm đặc biệt không chỉ tái hiện thời khắc lịch sử trọng đại của dân tộc Việt Nam qua góc nhìn của các nhà báo quốc tế mà còn là minh chứng sống động cho giá trị của sự thật, của ký ức và của niềm tin vào một tương lai hòa bình sau những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Ra mắt vào tháng 9 năm 1975, chỉ bốn tháng sau ngày kết thúc chiến tranh Việt Nam, cuốn sách tập hợp những bài phóng sự đặc sắc được viết bởi nhiều nhà báo phương Tây – những người đã có mặt tại Việt Nam trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến. Tác phẩm không mang màu sắc tuyên truyền, không khuôn đúc theo một lăng kính chính trị cố định mà là những lời kể trực diện, chân thật, đậm đặc hơi thở của thời cuộc. Điều đặc biệt là các bài viết này đều được chắp bút ngay sau biến cố 30/4, khi cảm xúc còn nóng hổi, khi lịch sử vẫn đang chuyển động từng giờ từng phút. Chính vì thế, giá trị tài liệu và giá trị nhân văn của cuốn sách càng trở nên sâu sắc.

Cuốn sách tập hợp những bài phóng sự đặc sắc được viết bởi nhiều nhà báo phương Tây.

Qua từng trang viết, người đọc có thể hình dung một cách sống động hình ảnh Sài Gòn những ngày cuối tháng Tư năm 1975. Đó là một thành phố đang bước vào giờ phút quyết định, nơi diễn ra những biến chuyển dữ dội về tâm lý, xã hội và chính trị. Những chiếc trực thăng nối đuôi nhau cất cánh rời nóc Đại sứ quán Mỹ mang theo những người Mỹ cuối cùng, để lại phía sau một Sài Gòn hỗn loạn, ngổn ngang. Thế nhưng, chỉ một tuần sau đó, chính các phóng viên này lại ghi nhận một Sài Gòn hoàn toàn khác: trật tự được lập lại, đường phố bình yên, người dân ra đường với tâm thế thận trọng nhưng không hoảng loạn, và những đoàn quân Giải phóng đi trong tiếng chào hỏi thân thiện của người dân.

Một trong những điểm đặc sắc nhất của cuốn sách nằm ở cách các nhà báo phương Tây tiếp cận nhân vật và sự kiện. Không phải bằng ống kính lạnh lùng của người quan sát mà bằng trực giác và cảm xúc của người chứng kiến. Họ không chỉ thấy những đoàn quân mặc áo xanh, chân đi dép cao su bước vào thành phố mà còn ghi lại những cái ôm nghẹn ngào giữa người thân sau hàng chục năm xa cách. Họ thấy những em học sinh trở lại trường trong tà áo dài trắng, những buổi chợ họp lại ở đầu đường, và những ánh mắt còn bỡ ngỡ nhưng lấp lánh hy vọng. Những chi tiết bình dị, đời thường ấy chính là sức mạnh lớn nhất để khẳng định: chiến thắng của dân tộc Việt Nam không chỉ là chiến thắng của một bên quân sự mà là chiến thắng của nhân dân, của khát vọng thống nhất và của quyền được sống trong hòa bình.

Cuốn sách không né tránh sự phức tạp của chiến tranh, càng không đơn giản hóa những câu chuyện con người. Các tác giả không ngại đề cập đến sự sợ hãi, hoang mang của người dân Sài Gòn trước giờ khắc lịch sử, cũng như không che giấu sự bất ngờ khi chứng kiến Quân Giải phóng chiếm lĩnh thành phố trong trật tự và không đổ máu. Họ thành thực chia sẻ cảm xúc của mình – những người từng theo dõi cuộc chiến Việt Nam từ nhiều năm trước rằng cái kết thúc này vừa như được báo trước, lại vừa đầy bất ngờ bởi sự nhân văn và tĩnh lặng đến khó tin.

Tập hợp trong gần 200 trang là những bài phóng sự của các nhà báo đến từ nhiều quốc gia, nhiều tờ báo uy tín khác nhau, từ Frankfurter Allgemeine Zeitung, Neue Zürcher Zeitung đến Süddeutsche Zeitung, Der Spiegel… Dưới sự biên tập của nhà báo Börries Gallasch - người có mặt trực tiếp tại Dinh Độc Lập vào trưa ngày 30/4/1975, cuốn sách mang tính tổng hợp và đối sánh tư liệu rất cao. Với sự nhạy bén của một nhà báo thực thụ và cái tâm của một nhân chứng lịch sử Gallasch đã kịp thời tập hợp các đồng nghiệp để thực hiện một ấn phẩm không chỉ là bản ghi của thời cuộc mà còn là một phần của lịch sử được viết nên từ nhiều góc nhìn, nhiều cảm xúc.

Về giá trị của những bài báo trong cuốn sách, nhà sử học Dương Trung Quốc đã nhận định: “Những người hoạt động trong lĩnh vực sử học chúng tôi trân trọng các nhà báo có mặt trong cuộc chiến tranh này. Vì khi hành nghề họ là nhà báo, nhưng thời gian đã khiến cho những điều họ viết trở thành lịch sử. Bởi lẽ, các nhà báo chính là những người chép sử đương đại.”

Giữa dòng chảy sôi động của kỷ nguyên hậu chiến, giữa những cuộc tái thiết không ngừng của một đất nước đã vượt qua đau thương, “Thành phố Hồ Chí Minh - Giờ khắc số 0” vẫn giữ nguyên giá trị như một thước phim sống động, như một bản ghi trung thực về giờ phút chuyển giao định mệnh của một dân tộc. Đó là một lời kể bình thản nhưng lay động, một tiếng nói thầm lặng nhưng kiên định rằng: lịch sử không chỉ nằm trong chiến thắng mà còn trong cách con người bước ra khỏi chiến tranh với sự bao dung và ý chí hòa hợp.

Trong phần đầu sách, nhà báo Freimut Duve từng viết: “Loạt bài thời sự chuyên về Việt Nam này có thể là loạt bài cuối cùng”. Nhưng như thực tế 50 năm qua đã chứng minh, đề tài chiến tranh Việt Nam vẫn tiếp tục xuất hiện trên nhiều mặt báo, trang sách, trong các công trình nghiên cứu và trong cả ký ức tập thể của nhân loại. Bởi thế cuốn sách không khép lại câu chuyện về chiến tranh mà mở ra một chương mới – chương của sự kết thúc, của đoàn tụ, của hi vọng tái thiết được viết nên bằng chính cái nhìn của những người đã trực tiếp chứng kiến./.

Bài liên quan
  • "Gia đình, bạn bè và đất nước" - Hồi ký sinh động về cuộc đời bà Nguyễn Thị Bình
    Nhằm tái hiện chân thực cuộc đời của bà Nguyễn Thị Bình - một nhân chứng lịch sử đã trực tiếp tham gia và chứng kiến những biến cố, thăng trầm của dân tộc trong thế kỷ XX - từ thời thơ ấu, quá trình tham gia hoạt động cách mạng đến những dấu mốc quan trọng trong cuộc đấu tranh giành độc lập, và cả những năm tháng sau khi nghỉ hưu, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đã xuất bản lần thứ hai cuốn sách “Gia đình, bạn bè và đất nước”.
(0) Bình luận
  • Những nghịch lý của tuổi trẻ trong kỷ nguyên số
    Giữa một thế giới chỉ cần vài giây để gửi đi một tin nhắn, vài thao tác để kết bạn và một chiếc điện thoại để tiếp cận vô số thông tin, vì sao người trẻ lại có thể cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết? Với cuốn sách "iGen - Thế hệ Smartphone", Tiến sĩ tâm lý học Jean M. Twenge không chỉ đặt ra câu hỏi về những thay đổi của thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên số, mà còn mở ra một cuộc đối thoại cần thiết giữa người trẻ với gia đình, nhà trường và xã hội.
  • Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đưa 7 cuốn sách lên Amazon
    Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa chính thức đưa 7 cuốn sách đầu tiên lên nền tảng Amazon, bắt đầu mở bán tới bạn đọc toàn cầu. Sự kiện đánh dấu bước tiến mới của Nhà xuất bản trong đổi mới phương thức phát hành, đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
  • Hồi ký “Nghèo”: Viết lại cuộc đời từ những ký ức đau thương
    Có những cuốn sách khiến người đọc day dứt không phải bởi câu chuyện được kể quá đẹp đẽ, mà bởi hiện thực trong đó trần trụi đến mức người ta khó lòng ngoảnh mặt làm ngơ. “Nghèo” của Katriona O’Sullivan do NXB Thế giới và Alpha Books liên kết xuất bản là một cuốn tự thuật như thế. Qua những ký ức về tuổi thơ nghèo khó, gia đình bất ổn và hành trình vượt lên nghịch cảnh, tác giả không chỉ kể lại những gì mình đã trải qua mà còn cho thấy một con người có thể phải đấu tranh đến nhường nào để giành lấy quyền đ
  • Hồng Thanh Quang - một hồn thơ lãng mạn say đắm
    Trong thơ tình Việt Nam đương đại, Hồng Thanh Quang là một giọng thơ dễ nhận ra bởi sự say đắm, nồng nàn, giàu nhạc tính và một nỗi muộn màng rất riêng. Thơ ông không phải tình yêu trong trẻo, non tơ, cũng không phải lời than thở ủy mị của một cái tôi thất tình, mà là tiếng nói của một trái tim từng trải qua lỡ dở, xa cách, nhớ thương, tha thứ và mất mát. Đó là hồn thơ lãng mạn hiện đại, say đắm mà từng trải, ngọt ngào mà đắng xót, da diết mà không bi lụy; luôn biết biến tình yêu thành nhạc điệu, ký ức thành những hình ảnh trữ tình lay động. Nếu “Chút sen còn lại” lấy hình tượng sen làm trung tâm cảm xúc, thì “Cúc muộn” nghiêng về vẻ đẹp cuối mùa, sau bão giông, lỡ làng và những dấu vết của thời gian.
  • Ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Đoan Bui
    Chiều ngày 11/10/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức buổi giao lưu, ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Doan Bui, do dịch giả Thuận chuyển ngữ. Tác phẩm từng được đề cử Giải Femina (Prix Femina) - một giải thưởng văn chương danh giá của Pháp.
  • Nhà thơ Bằng Việt nhận Giải thưởng Lớn tại lễ trao giải Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm 2026
    Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), chiều 2/10, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Lễ trao Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 năm 2026 đã diễn ra, tôn vinh những cá nhân, tác phẩm, ý tưởng và việc làm có giá trị, thể hiện tình yêu sâu sắc với Thủ đô.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
"Thành phố Hồ Chí Minh – Giờ khắc số 0": Lịch sử Việt Nam qua góc nhìn báo chí quốc tế
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO