Tác giả - tác phẩm

"Thành phố Hồ Chí Minh – Giờ khắc số 0": Lịch sử Việt Nam qua góc nhìn báo chí quốc tế

Thụy Phương • 17/04/2025 08:51

Kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2025), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ra mắt bạn đọc cuốn sách “Thành phố Hồ Chí Minh - Giờ khắc số 0 - Những phóng sự về kết thúc cuộc chiến tranh 30 năm”. Đây là một ấn phẩm đặc biệt không chỉ tái hiện thời khắc lịch sử trọng đại của dân tộc Việt Nam qua góc nhìn của các nhà báo quốc tế mà còn là minh chứng sống động cho giá trị của sự thật, của ký ức và của niềm tin vào một tương lai hòa bình sau những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Ra mắt vào tháng 9 năm 1975, chỉ bốn tháng sau ngày kết thúc chiến tranh Việt Nam, cuốn sách tập hợp những bài phóng sự đặc sắc được viết bởi nhiều nhà báo phương Tây – những người đã có mặt tại Việt Nam trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến. Tác phẩm không mang màu sắc tuyên truyền, không khuôn đúc theo một lăng kính chính trị cố định mà là những lời kể trực diện, chân thật, đậm đặc hơi thở của thời cuộc. Điều đặc biệt là các bài viết này đều được chắp bút ngay sau biến cố 30/4, khi cảm xúc còn nóng hổi, khi lịch sử vẫn đang chuyển động từng giờ từng phút. Chính vì thế, giá trị tài liệu và giá trị nhân văn của cuốn sách càng trở nên sâu sắc.

Cuốn sách tập hợp những bài phóng sự đặc sắc được viết bởi nhiều nhà báo phương Tây.

Qua từng trang viết, người đọc có thể hình dung một cách sống động hình ảnh Sài Gòn những ngày cuối tháng Tư năm 1975. Đó là một thành phố đang bước vào giờ phút quyết định, nơi diễn ra những biến chuyển dữ dội về tâm lý, xã hội và chính trị. Những chiếc trực thăng nối đuôi nhau cất cánh rời nóc Đại sứ quán Mỹ mang theo những người Mỹ cuối cùng, để lại phía sau một Sài Gòn hỗn loạn, ngổn ngang. Thế nhưng, chỉ một tuần sau đó, chính các phóng viên này lại ghi nhận một Sài Gòn hoàn toàn khác: trật tự được lập lại, đường phố bình yên, người dân ra đường với tâm thế thận trọng nhưng không hoảng loạn, và những đoàn quân Giải phóng đi trong tiếng chào hỏi thân thiện của người dân.

Một trong những điểm đặc sắc nhất của cuốn sách nằm ở cách các nhà báo phương Tây tiếp cận nhân vật và sự kiện. Không phải bằng ống kính lạnh lùng của người quan sát mà bằng trực giác và cảm xúc của người chứng kiến. Họ không chỉ thấy những đoàn quân mặc áo xanh, chân đi dép cao su bước vào thành phố mà còn ghi lại những cái ôm nghẹn ngào giữa người thân sau hàng chục năm xa cách. Họ thấy những em học sinh trở lại trường trong tà áo dài trắng, những buổi chợ họp lại ở đầu đường, và những ánh mắt còn bỡ ngỡ nhưng lấp lánh hy vọng. Những chi tiết bình dị, đời thường ấy chính là sức mạnh lớn nhất để khẳng định: chiến thắng của dân tộc Việt Nam không chỉ là chiến thắng của một bên quân sự mà là chiến thắng của nhân dân, của khát vọng thống nhất và của quyền được sống trong hòa bình.

Cuốn sách không né tránh sự phức tạp của chiến tranh, càng không đơn giản hóa những câu chuyện con người. Các tác giả không ngại đề cập đến sự sợ hãi, hoang mang của người dân Sài Gòn trước giờ khắc lịch sử, cũng như không che giấu sự bất ngờ khi chứng kiến Quân Giải phóng chiếm lĩnh thành phố trong trật tự và không đổ máu. Họ thành thực chia sẻ cảm xúc của mình – những người từng theo dõi cuộc chiến Việt Nam từ nhiều năm trước rằng cái kết thúc này vừa như được báo trước, lại vừa đầy bất ngờ bởi sự nhân văn và tĩnh lặng đến khó tin.

Tập hợp trong gần 200 trang là những bài phóng sự của các nhà báo đến từ nhiều quốc gia, nhiều tờ báo uy tín khác nhau, từ Frankfurter Allgemeine Zeitung, Neue Zürcher Zeitung đến Süddeutsche Zeitung, Der Spiegel… Dưới sự biên tập của nhà báo Börries Gallasch - người có mặt trực tiếp tại Dinh Độc Lập vào trưa ngày 30/4/1975, cuốn sách mang tính tổng hợp và đối sánh tư liệu rất cao. Với sự nhạy bén của một nhà báo thực thụ và cái tâm của một nhân chứng lịch sử Gallasch đã kịp thời tập hợp các đồng nghiệp để thực hiện một ấn phẩm không chỉ là bản ghi của thời cuộc mà còn là một phần của lịch sử được viết nên từ nhiều góc nhìn, nhiều cảm xúc.

Về giá trị của những bài báo trong cuốn sách, nhà sử học Dương Trung Quốc đã nhận định: “Những người hoạt động trong lĩnh vực sử học chúng tôi trân trọng các nhà báo có mặt trong cuộc chiến tranh này. Vì khi hành nghề họ là nhà báo, nhưng thời gian đã khiến cho những điều họ viết trở thành lịch sử. Bởi lẽ, các nhà báo chính là những người chép sử đương đại.”

Giữa dòng chảy sôi động của kỷ nguyên hậu chiến, giữa những cuộc tái thiết không ngừng của một đất nước đã vượt qua đau thương, “Thành phố Hồ Chí Minh - Giờ khắc số 0” vẫn giữ nguyên giá trị như một thước phim sống động, như một bản ghi trung thực về giờ phút chuyển giao định mệnh của một dân tộc. Đó là một lời kể bình thản nhưng lay động, một tiếng nói thầm lặng nhưng kiên định rằng: lịch sử không chỉ nằm trong chiến thắng mà còn trong cách con người bước ra khỏi chiến tranh với sự bao dung và ý chí hòa hợp.

Trong phần đầu sách, nhà báo Freimut Duve từng viết: “Loạt bài thời sự chuyên về Việt Nam này có thể là loạt bài cuối cùng”. Nhưng như thực tế 50 năm qua đã chứng minh, đề tài chiến tranh Việt Nam vẫn tiếp tục xuất hiện trên nhiều mặt báo, trang sách, trong các công trình nghiên cứu và trong cả ký ức tập thể của nhân loại. Bởi thế cuốn sách không khép lại câu chuyện về chiến tranh mà mở ra một chương mới – chương của sự kết thúc, của đoàn tụ, của hi vọng tái thiết được viết nên bằng chính cái nhìn của những người đã trực tiếp chứng kiến./.

Bài liên quan
  • "Gia đình, bạn bè và đất nước" - Hồi ký sinh động về cuộc đời bà Nguyễn Thị Bình
    Nhằm tái hiện chân thực cuộc đời của bà Nguyễn Thị Bình - một nhân chứng lịch sử đã trực tiếp tham gia và chứng kiến những biến cố, thăng trầm của dân tộc trong thế kỷ XX - từ thời thơ ấu, quá trình tham gia hoạt động cách mạng đến những dấu mốc quan trọng trong cuộc đấu tranh giành độc lập, và cả những năm tháng sau khi nghỉ hưu, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đã xuất bản lần thứ hai cuốn sách “Gia đình, bạn bè và đất nước”.
(0) Bình luận
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến
  • Những nghịch lý của tuổi trẻ trong kỷ nguyên số
    Giữa một thế giới chỉ cần vài giây để gửi đi một tin nhắn, vài thao tác để kết bạn và một chiếc điện thoại để tiếp cận vô số thông tin, vì sao người trẻ lại có thể cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết? Với cuốn sách "iGen - Thế hệ Smartphone", Tiến sĩ tâm lý học Jean M. Twenge không chỉ đặt ra câu hỏi về những thay đổi của thế hệ lớn lên trong kỷ nguyên số, mà còn mở ra một cuộc đối thoại cần thiết giữa người trẻ với gia đình, nhà trường và xã hội.
  • Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đưa 7 cuốn sách lên Amazon
    Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa chính thức đưa 7 cuốn sách đầu tiên lên nền tảng Amazon, bắt đầu mở bán tới bạn đọc toàn cầu. Sự kiện đánh dấu bước tiến mới của Nhà xuất bản trong đổi mới phương thức phát hành, đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
  • Hồi ký “Nghèo”: Viết lại cuộc đời từ những ký ức đau thương
    Có những cuốn sách khiến người đọc day dứt không phải bởi câu chuyện được kể quá đẹp đẽ, mà bởi hiện thực trong đó trần trụi đến mức người ta khó lòng ngoảnh mặt làm ngơ. “Nghèo” của Katriona O’Sullivan do NXB Thế giới và Alpha Books liên kết xuất bản là một cuốn tự thuật như thế. Qua những ký ức về tuổi thơ nghèo khó, gia đình bất ổn và hành trình vượt lên nghịch cảnh, tác giả không chỉ kể lại những gì mình đã trải qua mà còn cho thấy một con người có thể phải đấu tranh đến nhường nào để giành lấy quyền đ
  • Hồng Thanh Quang - một hồn thơ lãng mạn say đắm
    Trong thơ tình Việt Nam đương đại, Hồng Thanh Quang là một giọng thơ dễ nhận ra bởi sự say đắm, nồng nàn, giàu nhạc tính và một nỗi muộn màng rất riêng. Thơ ông không phải tình yêu trong trẻo, non tơ, cũng không phải lời than thở ủy mị của một cái tôi thất tình, mà là tiếng nói của một trái tim từng trải qua lỡ dở, xa cách, nhớ thương, tha thứ và mất mát. Đó là hồn thơ lãng mạn hiện đại, say đắm mà từng trải, ngọt ngào mà đắng xót, da diết mà không bi lụy; luôn biết biến tình yêu thành nhạc điệu, ký ức thành những hình ảnh trữ tình lay động. Nếu “Chút sen còn lại” lấy hình tượng sen làm trung tâm cảm xúc, thì “Cúc muộn” nghiêng về vẻ đẹp cuối mùa, sau bão giông, lỡ làng và những dấu vết của thời gian.
  • Ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Đoan Bui
    Chiều ngày 11/10/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức buổi giao lưu, ra mắt tiểu thuyết “Xứ sở vô danh” của nhà văn người Pháp gốc Việt Doan Bui, do dịch giả Thuận chuyển ngữ. Tác phẩm từng được đề cử Giải Femina (Prix Femina) - một giải thưởng văn chương danh giá của Pháp.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • "Giữ trọn lòng son": Những chuyện tình chạm tới trái tim nhiều thế hệ
    Chào mừng kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chỉ đạo Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày chuyên đề "Giữ trọn lòng son". Trưng bày tái hiện những câu chuyện tình yêu đôi lứa son sắt trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.
  • Nhìn lại mỹ thuật thời kỳ Đổi mới
    Không phải chỉ đến khi công cuộc Đổi mới được chính thức phát động năm 1986, mỹ thuật Việt Nam mới bắt đầu chuyển mình. Từ đầu những năm 1980, những thay đổi trong tư duy sáng tác, cách tổ chức đời sống nghệ thuật và quan niệm về quyền của người nghệ sĩ đã âm thầm diễn ra. Art talk “Mỹ thuật thời Đổi mới: Một cuộc chuyển mình từ bên trong” do A&V Art Space tổ chức mới đây với sự tham gia của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng và họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân cùng đông đảo công chúng yêu nghệ thuật
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Tây Hồ lan tỏa giá trị di sản đến gần hơn với bạn bè quốc tế
    Với chủ đề “Tây Hồ – Di sản kết nối năm châu”, chiều 20/11, UBND phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức chương trình giao lưu văn hóa, hữu nghị quốc tế và quảng bá điểm đến, ra mắt Trung tâm Thông tin du lịch Tây Hồ, giới thiệu sản phẩm du lịch và đưa vào vận hành mô hình Tuyến phố bảo đảm ATTP Nguyễn Đình Thi.
  • Lễ hội Oóc Om Bóc - nhịp cầu kết nối và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt
    Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Lễ hội Oóc Om Bóc của đồng bào Khmer Nam Bộ trở thành điểm hẹn văn hóa đặc sắc, nơi những giá trị truyền thống được tôn vinh, trao truyền và lan tỏa trong đời sống cộng đồng. Qua các hoạt động lễ hội, nghệ thuật, ẩm thực và đặc biệt là hội đua ghe Ngo, nét đẹp văn hóa vùng sông nước Tây Nam Bộ tiếp tục được giới thiệu rộng rãi, góp phần làm phong phú bức tranh văn hóa Việt Nam.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Truyện ngắn: Chiến tranh (Kỳ 1)
    Cựu binh A.R.M. rất nhớ cái ngày ở trong khu rừng vùng cao nguyên. Trời càng trưa càng nắng như đổ lửa. Căn hầm dã chiến nóng hầm hập, mồ hôi rịn ra ướt đầm, đã có những thằng không chịu được, cởi trần trùng trục mặc kệ đạn bom tứ phía. Không hiểu cảnh này còn diễn tiếp đến bao giờ? Hy vọng còn sống sót hết sức mong manh...
  • [Video] Khắc họa ý chí quật cường của các chiến sĩ cách mạng và khát vọng tự do của dân tộc
    Nhân kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu tới công chúng Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế, trưng bày chuyên đề “Giữ trọn lòng son”, tái hiện 6 câu chuyện tình yêu đôi lứa gắn liền với lý tưởng cách mạng nơi ngục tối.
  • Văn hóa gia đình người Hà Nội là tiêu biểu cho những nét đẹp văn hoá Việt Nam
    GS.TS Lê Thị Quý (Quỹ Văn hiến Việt Nam) nhận định, văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội là biểu trưng cho những điều tốt đẹp của văn hóa gia đình nhiều vùng miền. Những nghiên cứu về Thăng Long - Hà Nội đã cho thấy bản thân văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội không phải là sự phản ánh lại những đặc điểm về cuộc sống, lao động sinh hoạt của một vùng Thăng Long mà chính là tinh hoa của văn minh chung của người Việt.
  • “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo”
    Ngày 20/11/2026, sự kiện “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo” diễn ra tại số 49 Trần Hưng Đạo (Cửa Nam, Hà Nội) với sự tham gia của họa sĩ người Pháp gốc Việt Melody Ung. Chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo 2026 giới thiệu đến công chúng và các nghệ sĩ về bản sắc Việt Nam thông qua thực hành nghệ thuật.
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến
  • Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: “HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, làm nghề điện ảnh Việt Nam”
    Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2026 (HANIFF lần thứ VIII) quy tụ nhiều bộ phim chất lượng được tuyển chọn từ các nền điện ảnh trên thế giới. Để những tác phẩm xuất sắc này có mặt tại Liên hoan, công tác tuyển chọn được tiến hành công phu, kỹ lưỡng từ nhiều tháng trước. Tạp chí Người Hà Nội có cuộc trò chuyện với đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải - Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển HANIFF 2026 để hiểu rõ hơn về công việc hậu cần này.
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
"Thành phố Hồ Chí Minh – Giờ khắc số 0": Lịch sử Việt Nam qua góc nhìn báo chí quốc tế
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO