Văn hóa – Di sản

Công nhận Bảo vật quốc gia với văn bia Ma Nhai gần 700 năm tuổi

Văn Thiện • 12:05 24/05/2026

Văn bia cổ “Ma Nhai kỷ công bi ký” được khắc trên núi đá ở xã Con Cuông, tỉnh Nghệ An vừa được công nhận là Bảo vật Quốc gia. Đây là tấm bia do Hoàng giáp Nguyễn Trung Ngạn biên soạn và khắc trực tiếp lên núi đá - di sản lịch sử đặc biệt gắn với hành trình bảo vệ biên cương Đại Việt cách đây gần 7 thế kỷ.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, ông Trần Đình Thành, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa trao bằng công nhận bảo vật quốc gia bia Ma Nhai cho chính quyền xã Con Cuông

Tỉnh Nghệ An vừa tổ chức lễ công bố quyết định và trao bằng công nhận Bảo vật Quốc gia đối với bia Ma nhai kỷ công Thành Nam thời Trần, niên đại tháng 12 nhuận, năm Ất Hợi (niên hiệu Khai Hựu thứ 7/1335), hiện lưu giữ trên vách núi Thành Nam, xã Con Cuông, tỉnh Nghệ An.

Theo các tư liệu lịch sử, bia Ma Nhai là hiện vật gốc, độc bản còn nguyên vẹn. Đây là một trong những bia ma nhai cổ nhất miền Trung và được xem là bia Ma nhai có niên đại cổ thứ 2 ở Việt Nam.

Nội dung văn bia gắn với sự kiện quân sự quan trọng dưới triều Trần khi Thượng hoàng Trần Minh Tông thân chinh chỉ huy sáu quân đi đánh dẹp Ai Lao vào năm Ất Hợi, niên hiệu Khai Hựu thứ 7 (1335), tại vùng Mật Châu, Kiềm Châu - khu vực Con Cuông, Tương Dương (Nghệ An) ngày nay.

Sau chiến thắng trở về, để khẳng định uy quyền quốc gia, răn đe các thế lực ngoại xâm và giữ yên bờ cõi, vua Trần Minh Tông đã lệnh cho Phát vận sứ Nguyễn Trung Ngạn soạn bài văn khắc vào vách núi nhằm ghi lại chiến công hiển hách này.

Toàn bộ văn bia 14 dòng với 155 chữ Hán được khắc lên vách núi rộng khoảng 1,55m, cao 2,13m. Các chữ Hán được khắc theo lối chân phương, mạnh mẽ và uy nghiêm; mỗi chữ được chạm khắc sâu vào lòng đá.

Bia Ma Nhai thời Trần là chứng tích lịch sử độc đáo của quốc gia, phản ánh truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.

Sau gần 7 thể kỷ tồn tại giữa mưa nắng và tác động của tự nhiên, những dòng chữ trên vách đá vẫn còn khá rõ nét, trở thành di sản quý hiếm mang giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa và quốc phòng.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Thái Văn Thành - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An nhấn mạnh, việc bia Ma Nhai được công nhận là Bảo vật Quốc gia là sự ghi nhận xứng đáng đối với một di sản đặc biệt quý giá của Nghệ An và cả nước. Đây không chỉ là niềm tự hào mà còn đặt ra trách nhiệm lớn trong việc bảo tồn nguyên trạng, phát huy giá trị di sản gắn với giáo dục truyền thống lịch sử và phát triển du lịch văn hóa.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đề nghị các ngành chức năng, chính quyền địa phương tiếp tục quan tâm công tác bảo vệ di tích, xây dựng quy hoạch tổng thể khu vực bia Ma Nhai, đầu tư hạ tầng phục vụ nghiên cứu, tham quan; đồng thời, đẩy mạnh quảng bá để di sản trở thành điểm đến hấp dẫn trong hành trình khám phá miền Tây Nghệ An./.