Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Lễ hội điện Huệ Nam trong đời sống đương đại

Ngày 19/8, tại TP Huế Viện Nghiên cứu và Phát triển Đạo Mẫu Việt Nam phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức Hội thảo khoa học “Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Lễ hội điện Huệ Nam trong đời sống đương đại”. Đến tham dự có TS. Lê Thị Minh Lý - Nguyên Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia, ông Hoàng Việt Trung - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, TS. Lê Ngọc Dũng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển Đạo Mẫu Việt Nam, ông Nguyễn Thiên Bình - Phó Giám đốc sở Văn hoá và Thể thao TP Huế cùng đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, đông đảo nhà nghiên cứu, chuyên gia, nghệ nhân và cộng đồng thanh đồng, thủ nhang trên cả nước.

Lễ hội điện Huệ Nam được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia theo Quyết định số 3981/QĐ-BVHTTDL ngày 10/12/2024 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Đây là sự ghi nhận đối với một di sản đã tồn tại và phát triển liên tục hơn một thế kỷ, gắn với tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu Thiên Y A Na - từng được các triều vua nhà Nguyễn, đặc biệt dưới thời vua Đồng Khánh, nâng lên thành Quốc lễ, tổ chức các kỳ Xuân tế, Thu tế tại Huế.

Phát biểu khai mạc, ông Hoàng Việt Trung - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế nhấn mạnh, hội thảo được tổ chức nhằm nhận diện đầy đủ các giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng của Lễ hội điện Huệ Nam, đánh giá thực trạng quản lý, bảo vệ, bảo tồn và đề xuất các giải pháp phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch văn hóa, du lịch tâm linh bền vững. Những kết quả nghiên cứu, trao đổi tại hội thảo cũng góp phần cung cấp luận cứ khoa học phục vụ định hướng xây dựng hồ sơ đề cử di sản, hướng tới mục tiêu ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại theo Công ước UNESCO năm 2003.

Ban Tổ chức đã nhận được hơn 50 bài tham luận, thể hiện sự quan tâm sâu sắc và tâm huyết của giới nghiên cứu cũng như cộng đồng thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu đối với việc gìn giữ và lan tỏa giá trị của Lễ hội điện Huệ Nam được phân thành bốn nhóm gồm “Lễ hội điện Huệ Nam từ truyền thống đến hiện đại”, “Bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội”, “Để di sản thực sự sống trong đời sống đương đại” và “Cơ chế, chính sách và tổ chức quản lý nhằm phát huy giá trị di sản”. Nhiều vấn đề thực tiễn tại hội thảo được trao đổi, đặt ra từ việc giữ gìn tính thiêng, sự trang nghiêm và khuôn mẫu truyền thống trong thực hành tín ngưỡng, hạn chế nguy cơ biến tướng, thương mại hóa, phát huy vai trò tự quản của cộng đồng chủ thể thực hành đến ứng dụng chuyển đổi số, phát triển du lịch văn hóa - tâm linh bền vững và bảo đảm an toàn trong điều kiện lễ hội ngày càng thu hút đông người.

Theo TS. Lê Thị Minh Lý - Nguyên Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa cho biết, các tham luận và trao đổi tại hội thảo là tiếng nói trách nhiệm của cả một cộng đồng đối với di sản tín ngưỡng, tinh thần của dân tộc. Các nội dung sẽ góp phần giúp các đơn vị, cơ quan tổ chức, quản lý Lễ hội điện Huệ Nam có được đầy đủ "bộ nhận diện" chính xác về lễ hội, về việc bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa gắn với đời sống của dân tộc Việt Nam trong thời đại ngày nay.

Hội thảo là cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng để các cơ quan chức năng TP Huế nói riêng, cơ quan quản lý văn hóa nói chung có những hoạch định chính sách chính xác, phù hợp, đảm bảo phát huy rực rỡ vai trò vị thế của lễ hội điện Huệ Nam trong đời sống đương đại. Hội thảo diễn ra trước thềm Lễ hội điện Huệ Nam tháng 7 âm lịch năm 2026, đồng thời triển khai Đề án “Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Lễ hội điện Huệ Nam đến năm 2030” đã được UBND TP Huế phê duyệt tại Quyết định số 2311/QĐ-UBND ngày 1/7/2026.