Trưng bày “Tâm son, chí thép”: Lan tỏa các giá trị cao đẹp về lực lượng Công an nhân dân Việt Nam

Trưng bày “Tâm son, chí thép” giới thiệu sự ra đời của lực lượng Công an nhân dân và những câu chuyện về các cán bộ, chiến sĩ kiên trung bị địch bắt giam, tra tấn nhưng vẫn giữ vững niềm tin, khí tiết cách mạng, biến nhà tù thành nơi tôi luyện ý chí và bản lĩnh của người chiến sĩ Công an nhân dân...

“Tâm son, chí thép” được chia thành 3 nội dung chính: Sự ra đời của lực lượng Công an nhân dân; Tâm son, chí thép; Tiếp bước cha anh - Giữ vững bình yên Tổ quốc.

Nội dung thứ nhất “Sự ra đời của lực lượng Công an nhân dân”, trưng bày giới thiệu đến công chúng các hình ảnh, tài liệu năm 1930, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhiều tổ chức vũ trang và bán vũ trang như: Đội Tự vệ, Đội Danh dự trừ gian, Đoàn Hộ lương diệt ác, Đội Trinh sát… lần lượt ra đời. Đây là những tổ chức tiền thân của lực lượng Công an nhân dân, làm nhiệm vụ trừ gian, bảo vệ cơ sở Đảng và hỗ trợ quần chúng đấu tranh cách mạng.

Sau thắng lợi của Cách mạng tháng 8/1945, lực lượng Công an nhân dân được thành lập ở ba miền. Ngày 21/2/1946, trước yêu cầu bảo vệ chính quyền cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 23/SL, hợp nhất các Sở Cảnh sát với các Sở Liêm phóng toàn quốc thành một cơ quan đặt tên là Việt Nam Công an vụ.

Đến với nội dung thứ hai “Tâm son, chí thép”, trưng bày giới thiệu 9 đồng chí đã có nhiều đóng góp quan trọng trong việc xây dựng và phát triển lực lượng Công an ngay từ những ngày đầu thành lập và trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ an ninh Tổ quốc.

(1) Đồng chí Trần Quốc Hoàn (1916 - 1986) - Bộ trưởng đầu tiên của Bộ Công an (tên khai sinh là Nguyễn Trọng Cảnh) sinh tại xã Nam Trung, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An (nay là xã Thiên Nhẫn, tỉnh Nghệ An). Đồng chí tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1930, từng bị thực dân Pháp bắt, giam ở nhiều nơi: Boneng, Lào (1934 - 1935), Nhà tù Hỏa Lò (1940 - 1941) và Nhà tù Sơn La (1941 - 1945).

Năm 1952, đồng chí được bổ nhiệm làm Giám đốc Nha Công an Việt Nam. Năm 1953 - 1975, đồng chí làm Bộ trưởng Bộ Công an. Năm 1975, khi hợp nhất Bộ Công an và Bộ Nội vụ thành Bộ Nội vụ, đồng chí giữ trọng trách Bộ trưởng (1975 - 1980). Đồng chí đã trực tiếp lãnh đạo công tác bảo vệ an ninh chính trị, đấu tranh trấn áp phản cách mạng, củng cố tổ chức và xây dựng lực lượng Công an nhân dân từng bước chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

(2) Đồng chí Mai Chí Thọ (1922 - 2007) - Đại tướng Công an nhân dân đầu tiên. Sinh tại xã Nam Vân, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định (nay là phường Hồng Quang, tỉnh Ninh Bình), đồng chí Mai Chí Thọ bị thực dân Pháp bắt, giam tại nhiều nhà tù như: Nam Định (1940 - 1941), Hỏa Lò (1941), Sơn La (1941 - 1943), Khám Lớn Sài Gòn (1943 - 1944), Côn Đảo (1944 - 1945).

Sau Cách mạng tháng 8/1945, đồng chí giữ nhiều chức vụ như: Trưởng Ty Công an Cần Thơ, Mỹ Tho; Phó Bí thư Tỉnh ủy Cần Thơ; Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho; Phó Giám đốc Sở Công an Nam Bộ (1950 - 1954)…

Trong kháng chiến chống đế quốc, đồng chí Mai Chí Thọ đảm nhiệm các trọng trách: Bí thư Khu ủy miền Đông Nam Bộ, Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Gia Định kiêm Chính ủy Quân khu Sài Gòn - Gia Định… Đồng chí trực tiếp chỉ đạo các lực lượng an ninh và vũ trang hoạt động trong lòng địch, bảo vệ nội bộ, phá các kế hoạch bình định, giữ vững cơ sở cách mạng.

Sau khi đất nước thống nhất (1975), đồng chí giữ các chức vụ: Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an)… Tháng 5/1989, đồng chí được phong cấp hàm Đại tướng và trở thành Đại tướng đầu tiên của Công an nhân dân Việt Nam.

(3) Đồng chí Nguyễn Tạo (1905 - 1994) - Người chiến sĩ kiên trung của ngành Tình báo Công an nhân dân Việt Nam. Sinh tại xã Thái Yên, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh (nay là xã Đức Thịnh, tỉnh Hà Tĩnh). Năm 1926, đồng chí Nguyễn Tạo là đảng viên Đảng Tân Việt. Đồng chí bị thực dân Pháp bắt, giam tại Nhà tù Hỏa Lò (1931 - 1932, 1934 - 1935) và các nhà tù: Nghệ An, Lao Bảo, Buôn Ma Thuột, Đắk Mil (1935 - 1942). Đồng chí tham gia vượt ngục hai lần: tại Nhà thương Phủ Doãn (1932) và ngục Đắk Mil (1942).

Trong quá trình công tác tại ngành Công an, đồng chí Nguyễn Tạo đảm nhiệm nhiều trọng trách như: Giám đốc Nghệ An Công an Cục, Giám đốc Sở Công an Nam Bộ, Phó Giám đốc Sở Công an Bắc Bộ, Trưởng Ty Công an Hà Nội, Vụ trưởng Vụ Chấp pháp và Vụ trưởng Vụ Lao cải thuộc Bộ Công an…

Trong vụ án Ôn Như Hầu (1946), đồng chí Nguyễn Tạo trực tiếp tham gia chỉ đạo điều tra, góp phần làm rõ âm mưu phá hoại của các thế lực phản cách mạng.

(4) Đồng chí Hoàng Hữu Kháng, tên khai sinh Nguyễn Cao (1912 - 1993) - Người cận vệ hơn hai thập kỷ bên Bác Hồ. Sinh tại xã Minh Tân, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình (nay là xã Bình Thanh, tỉnh Hưng Yên), đồng chí Hoàng Hữu Kháng sớm tham gia cách mạng, hoạt động trong các tổ chức như: Nông dân cứu quốc, Tự vệ cứu quốc… Năm 1940 - 1944, đồng chí bị địch bắt, giam tại các nhà tù: Hỏa Lò, Sơn La, Hòa Bình, Chợ Chu… Tháng 10/1944, đồng chí cùng 11 bạn tù tham gia vượt ngục Chợ Chu thành công.

Năm 1945, đồng chí vinh dự trở thành người cận vệ của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đồng chí là một trong tám người vinh dự được Bác Hồ đặt tên như khẩu hiệu vang vọng một thời: Trường - Kỳ - Kháng - Chiến - Nhất - Định - Thắng - Lợi. Năm 1953, đồng chí được bổ nhiệm làm Phó Cục trưởng phụ trách Cục Cảnh vệ, Bộ Công an. Đến năm 1957, đồng chí được bổ nhiệm làm Cục trưởng. Suốt 36 năm tham gia lực lượng Cảnh vệ, trong đó có 28 năm là lãnh đạo Cục, đồng chí được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 2016.

(5) Đồng chí Trần Bình, tên khai sinh Trần Văn Tích (1928 - 1949) - Khí phách người chiến sĩ công an trẻ tuổi. Xuất thân trong một gia đình nghèo tại xã Minh Khai, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình (nay là xã Vũ Thư, tỉnh Hưng Yên), sớm giác ngộ cách mạng, năm 18 tuổi, đồng chí Trần Bình tình nguyện gia nhập Công an quận 6, Hà Nội và được chọn làm đội viên đội “Hành động” (trừ gian diệt tề). Tháng 10/1947, đồng chí tham gia trừ khử Trương Đình Tri - Chủ tịch Hội đồng An dân Bắc Việt.

Tháng 12/1947, khi thực hiện kế hoạch trừng trị Bournich - Chánh Mật thám Liên bang Đông Dương, đồng chí bị kẻ địch phát hiện và bắt, giam tại Nhà tù Hỏa Lò. Tháng 6/1948, tòa án thực dân kết tội đồng chí với hai án tử hình. Ngày 19/5/1949, đồng chí bị thực dân Pháp xử bắn tại cầu Đuống. Năm 1995, đồng chí được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

(6) Đồng chí Lê Giản, tên khai sinh là Tô Gĩ (1913 - 2003) - Tổng Giám đốc đầu tiên của Nha Công an Việt Nam. Sinh tại xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên (nay là xã Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên), đồng chí Lê Giản bị thực dân bắt, giam tại: Sở Mật thám Hà Nội (tháng 7 đến 8/1931); căng Bắc Mê, Nhà tù Hỏa Lò, Nhà tù Sơn La (1940 - 1941); đảo Madagascar, châu Phi (1941 - 1943).

Năm 1946 - 1952, đồng chí đảm nhận chức vụ Tổng Giám đốc Nha Công an Việt Nam. Với trách nhiệm đứng đầu ngành Công an, đồng chí đã trực tiếp lãnh đạo và tham gia phá chuyên án tại phố Ôn Như Hầu (1946), một trong những chiến công điển hình bảo vệ chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ, góp phần củng cố an ninh chính trị và trật tự xã hội của đất nước.

(7) Đồng chí Phan Trọng Tuệ (1917 - 1991) - Tư lệnh đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân vũ trang. Sinh tại Viên Chăn - Lào, quê ở xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây (nay thuộc xã Quốc Oai, thành phố Hà Nội).

Trong quá trình hoạt động cách mạng, đồng chí bị thực dân bắt giam tại các nhà tù: Hỏa Lò (1943), Côn Đảo (1943 - 1945).

Đồng chí Phan Trọng Tuệ đảm nhiệm nhiều trọng trách trong ngành Công an: Thứ trưởng Bộ Công an (1958 - 1959), Tư lệnh kiêm Chính ủy Công an nhân dân vũ trang (1959 - 1960). Đồng chí Phan Trọng Tuệ đã góp phần xây dựng, củng cố lực lượng Công an nhân dân vũ trang, tiền thân của Bộ đội Biên phòng.

(8) Đồng chí Nguyễn Sỹ Huynh (1924 - 2013) sinh tại Đà Nẵng. Năm 1940, đồng chí tham gia phong trào thanh niên yêu nước tại địa phương. Năm 1942 - 1943, đồng chí được chỉ định làm Bí thư Thành ủy lâm thời thành phố Đà Nẵng. Năm 1943 - 1945, đồng chí bị thực dân Pháp bắt, giam tại Nhà tù Hỏa Lò. Năm 1955 - 1981, trong quá trình công tác tại ngành Công an, đồng chí từng giữ trọng trách là Trưởng phòng Trinh sát chống gián điệp, Cục trưởng Cục Bảo vệ chính trị, Cục trưởng Cục Phản gián, Phó Tổng Cục trưởng Thường trực Tổng cục An ninh...

Đồng chí trực tiếp chỉ huy nhiều chuyên án trấn áp gián điệp, phản động, bảo vệ an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội. Đồng chí được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 6/10/2009.

(9) Đồng chí Nguyễn Đức Minh (1931 - 2021), nguyên quán ở thị trấn Bần Yên Nhân, huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên (nay thuộc phường Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên). Đồng chí từng bị bắt, giam tại các nhà tù: Hỏa Lò (6/1948 - 8/1948), Khe Tù (8/1948 - 12/1948). Tháng 12/1948, đồng chí vượt ngục thành công, tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng. Tháng 10/1954, đồng chí tham gia tiếp quản Nhà tù Hỏa Lò và Nha Cảnh sát Bắc Việt.

Sau năm 1954, đồng chí tiếp tục công tác trong ngành Công an. Đồng chí đảm nhiệm các chức vụ như: Trưởng Tiểu ban Điệp báo, Ủy viên Ban An ninh khu 6 (1965 - 1972), Vụ trưởng Vụ Tổ chức Cán bộ, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Xây dựng Lực lượng (1976 - 1989), Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược (1992 - 2001)… Trên cương vị của mình, đồng chí có nhiều đóng góp vào việc hoạch định chiến lược phát triển ngành Công an trong thời kỳ đổi mới, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế về an ninh, đặc biệt với nước bạn Lào. Năm 2016, đồng chí được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nội dung thứ ba “Tiếp bước cha anh - Siữ vững bình yên tổ quốc”, trưng bày giới thiệu hình ảnh trải qua hơn 80 năm xây dựng và trưởng thành, lực lượng Công an nhân dân giữ vai trò nòng cốt trong bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội vì bình yên của nhân dân.

Không chỉ đối mặt với các thách thức an ninh, các chiến sĩ công an còn là lực lượng xung kích trong phòng chống thiên tai, hỏa hoạn, sự cố, tai nạn, kịp thời có mặt tại những nơi hiểm nguy để hỗ trợ nhân dân.

Song song với nhiệm vụ trong nước, Công an nhân dân Việt Nam ngày càng khẳng định trách nhiệm và vị thế trên trường quốc tế, tham gia gìn giữ hòa bình, góp phần lan tỏa hình ảnh đất nước Việt Nam nhân văn, chủ động và tích cực hội nhập.

Thông qua trưng bày nhằm tôn vinh những cống hiến, hy sinh thầm lặng của lực lượng Công an nhân dân trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời lan tỏa những giá trị cao đẹp về tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Bên cạnh đó, trưng bày góp phần bồi đắp lòng biết ơn, khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ hôm nay, đặc biệt là cán bộ, chiến sĩ công an nhân dân, tiếp nối truyền thống vẻ vang trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của Nhân dân./.