Chuyện về ngôi đền thờ, giỗ chung 27 liệt sỹ Ấp Tư - Mỹ Thủy

Đền thờ 27 liệt sĩ Ấp Tư - Mỹ Thủy (TDP 9, phường Thủy Phương, thị xã Hương Thủy, TP Huế) là nơi ghi dấu trận đánh ác liệt vào ngày 6 và 7/1/1965 giữa quân giải phóng của ta là Đại đội 3 (Tiểu đoàn 802 thuộc Quân khu Trị Thiên) cùng dân quân du kích và lực lượng vũ trang huyện Hương Thủy với quân địch được trang bị đầy đủ vũ khí, có xe tăng, máy bay và pháo kích hỗ trợ.

Sau 2 ngày giao tranh, quân ta đã đẩy lùi nhiều đợt phản công và bẻ gãy cuộc hành quân của quân địch nhưng 27 chiến sĩ của ta đã anh dũng hy sinh. Cảm phục trước những tấm gương của các anh, người dân nơi đây đã lập miếu thờ, tự quyên góp và tổ chức hiệp kỵ (giỗ chung) 27 liệt sĩ vào ngày 5/12 Âm lịch hằng năm.

Theo người dân kể lại, sau khi các chiến sĩ hi sinh thì địch tập kết thi thể 27 liệt sĩ về một bãi đất ven đường để thị uy và răn đe, đe dọa và không cho người dân chôn cất các chiến sĩ giải phóng quân. Sau đó, cụ Nguyễn Văn Đương ở nơi đây đã vận động nhân dân Ấp Tư cùng đấu tranh quyết liệt và địch buộc phải nhượng bộ nên 27 chiến sĩ được nhân dân chôn cất dưới chân đồi Tràm, cách nơi các anh hy sinh khoảng 20m.

Đến năm 1968, cụ Nguyễn Văn Đương bàn bạc với bà con trong ấp lập một nơi thờ tự các chiến sĩ ở nơi khác và cách đồi Tràm 300m để hương khói, từ đó nhân dân Ấp Tư thờ cúng 27 liệt sỹ giải phóng quân và tổ chức cúng giỗ chung vào ngày 5/12 Âm lịch hằng năm. Đến năm 1975 chiến tranh kết thúc, người dân Ấp Tư lại đóng góp vật liệu, công sức tôn tạo miếu thờ trang nghiêm, đàng hoàng và có mái che bằng tôn gắn bia chiến tích.

Miếu thờ cũ chật hẹp, năm 2006 bà con nhân dân Thủy Phương (thị xã Hương Thủy) tiếp tục cùng các cựu binh Trường Sơn vận động, đóng góp xây dựng đền thờ kết hợp nhà bia mới tại địa điểm đồi Tràm để thân nhân, đồng đội tiện phúng viếng và có nơi tổ chức giỗ.

Tại Đền thờ 27 liệt sĩ tại Ấp Tư - Mỹ Thủy, trong bảng được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh Thừa Thiên Huế (nay TP Huế) năm 2018 có ghi “Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Ấp Tư – Mỹ Thủy nằm trên tuyến hành lang Đông Tây, một vị trí án ngữ trục giao thông giữa căn cứ kháng chiến vùng trung du - đồng bằng Hương Thủy, nơi đây được xác định là vành đai diệt Mỹ của xã Mỹ Thủy. Đền thờ 27 liệt sĩ tại Ấp Tư là nơi ghi dấu trận đánh ác liệt vào ngày 6 và 7/1/1965 Đại đội 3, Tiểu đoàn 802 thuộc Quân khu Trị Thiên đã đánh bại một lực lượng lớn quân viễn chinh Mỹ và đại đội địa phương quân chiếm đóng và đang hình thành tuyến phòng thủ ngăn chặn lực lượng của ta từ miền núi tiến về đồng bằng. Đây là một trong những trận đánh đầu tiên sau phong trào Đồng khởi năm 1964, gây tiếng vang lớn của bộ đội chủ lực tiến công về vùng giáp ranh, nơi căn cứ của địch thuộc Ấp Tư – Mỹ Thủy.

Tại đây, các chiến sĩ quân Giải phóng đã chiến đấu và anh dũng hi sinh, là niềm tự hào của Quân và dân Hương Thủy, Thừa Thiên Huế trong cuộc chiến đấu anh dũng, kiên cường, vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng quê hương, đất nước.

Với những giá trị to lớn đó di tích lịch sử Đền thờ 27 liệt sĩ Ấp Tư – Mỹ Thủy (TDP 9, phường Thủy Phương, thị xã Hương Thủy, TP Huế) được công nhận là di tích lịch sử (lưu niệm sư kiện) cấp tỉnh Thừa Thiên Huế (nay TP Huế) theo Quyết định số 1229/QĐ-UBND ngày 4/6/2018”.

Đồi Tràm ngày nay thuộc TDP 9 (phường Thủy Phương, thị xã Hương Thủy, TP Huế) đã khác ngày xưa với nhiều hộ dân đang sinh sống xung quanh và con đường rộng đi qua trước cổng Đền thờ 27 liệt sĩ Ấp Tư – Mỹ Thủy. Thông tin từ UBND thị xã Hương Thủy (Thành phố Huế) cho biết, đến nay toàn bộ 27 phần mộ liệt sỹ hy sinh trong trận đánh ngày 7/1/1965 tại khu vực đồi Tràm - Ấp Tư đã được quy tập về an táng trong khuôn viên Nghĩa trang liệt sỹ phường Phú Bài (thị xã Hương Thủy) và trong đó mới có 3 phần mộ xác định được danh tính liệt sĩ và số còn lại chưa xác định được thông tin.