Nhà thơ Vũ Bá Lễ

Đầu xuân 2020, tôi được nhà thơ Vũ Bá Lễ, hội viên Hội Văn học Nghệ thuật TP. Hải Phòng tặng tập thơ có tựa đề “Miền lặng lẽ” do Hội Nhà văn Việt Nam xuất bản năm 12/11/ 2019.

Sự nghiệp sáng tác của ông có bề dày với số lượng tác phẩm khá nhiều. Những tác phẩm in chung như “Hồn quê” 2 tập, xuất bản năm 2013, 2019;  “Lộc phát Đinh Dậu”, “Tuyển thơ lục bát Việt Nam” xuất bản năm 2017; “Hồn quê Trạng Trình” xuất bản năm 2016; “Trăng chiều” 3 tập xuất bản năm 2017, 2018, 2019... do Hội Nhà văn Việt Nam xuất bản.

Mùa thu năm 2012, tác giả ra mắt bạn đọc tác phẩm “Vào thu”, và 7 năm sau đó, tập thơ in riêng thứ 2 “Miền lặng lẽ” ra đời. Với gần một trăm bài thơ trong tập, mỗi bài là một niềm riêng của cảm xúc, mỗi bài lại có một phương pháp thể hiện độc đáo. 

Đọc “Miền lặng lẽ” một cách kỹ lưỡng để cảm nhận một cách khách quan và hơn nữa được đàm đạo trực tiếp cùng anh mới thấy Vũ Bá Lễ thực sự thấm nhuần những triết lý về thơ: “Thơ là bộ môn nghệ thuật kỳ diệu bậc nhất về trí tưởng tượng... (Lời của nhà thơ Sóng Hồng) hay “Đằng sau câu chữ, đằng sau trang giấy có cái mù mờ mới là thơ. Nhà thơ chỉ là cái cớ gọi thơ trong hồn ta xuất hiện mà thôi…” (lời của nhà thơ Trần Mạnh Hảo). 

Những triết lý ấy đã được Vũ Bá Lễ thực tế hóa trong tác phẩm của mình gây ra sự tò mò, hấp dẫn người đọc bởi tư duy trừu tượng khiến cảm xúc thăng hoa, nội hàm ý nghĩa càng được thi vị hóa một cách sâu sắc. “Miền lặng lẽ” là sự lặng thầm suy nghĩ, chắt lọc ngôn từ, chỉn chu ý tưởng để bùng nổ cảm xúc ở chính nơi lòng “không hề lặng lẽ”, đó chính là chiều sâu của tâm hồn nhà thơ.

Thật lạ và thật hiếm, một người lính ở chiến trường về làng, trên người mang đầy thương tích, bệnh tật, ông lặng lẽ sống, làm ruộng, nuôi lợn gà, trồng thuốc lào... Đến năm 34 tuổi ông mới xây dựng gia đình, lặng lẽ mưu sinh, lặng lẽ làm thơ viết về tình yêu làng quê mình: Những nỗi buồn, vui, cô đơn, đau khổ ở làng Cự Lai, xã Dũng Tiến, huyện Vĩnh Bảo quê anh.

Cuộc đời Vũ Bá Lễ giản đơn nhưng khá đặc biệt. Thi đỗ vào trường Đại học Y khoa hệ Thái Bình. Nhưng chưa kịp nhập học thì anh nhận giấy gọi nhập ngũ vào chiến trường năm 1974, được huấn luyện cấp tốc, tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh giải phóng miền Nam, bị thương nhưng vẫn tham gia chiến đấu tại mặt trận Tây Nam đánh quân Khmer đỏ năm 1979...  Chuyện về anh cũng như bao người lính đã xả thân vì nước, không màng danh lợi, xong nhiệm vụ cầm súng lại trở về làng xây dựng quê hương bằng tất cả tình yêu và sức lực.

Có thể nói, thơ Vũ Bá Lễ đã tạo được ấn tượng nhất định với bạn đọc, họ yêu mến sự giản dị, chân tình, nhất là tình yêu quê hương đất nước, yêu đồng quê thiên nhiên của ông.

Khúc chiều rơi     

Hạ vơi,

Buồn rủ thu về  

Đồng làng lằng lặng 

đắm mê cuối chiều. 

Lưa thưa,

Cơn gió hoang liêu 

Ngấm ta khoảng rỗng 

Nghiêng xiêu địa đàng.

Ngật ngà,

Người dát ráng vàng    

Hai tay ta kéo 

Tấm choàng hoàng hôn.

Khắc thời,

sinh tử rớt dồn 

Tiễn ngày 

thỉnh lũ sinh phồn tấu lên.

Khúc trộn nhau,

nỡ ai quên!

Khoảng không võng xuống 

Chạm đêm nhạt nhòa.

Trông kìa, 

ánh chớp xa xa 

Hình như, 

Ai dắt bóng ta 

Ngang trời 

Đôi bàn tay em 

Ngón thon đan những díu dan 

Trao nhau nỗi nhớ hương ngan ngát tình 

Nhấm yêu thơm búp tay xinh 

Ngón tròn mềm mịn thân hình đón đưa.

Bàn tay phơi nắng nhuộm mưa 

Đồng - nhà chật việc 

thoi đưa cạn ngày 

Chung riêng lắc chặt đôi tay 

Bữa ăn 

Giấc ngủ 

Quắt quay 

Đêm tàn.

Cúi trên thảm hạnh dệt đan                        

Ngẩng lên màu bạc thời gian hiện bày 

Nửa đời cầm lại bàn tay 

Chạm sần chai 

Mắt tôi cay 

Thương 

Buồn ...!

Thăm chiến trường xưa

Tôi vào thăm chiến trường xưa 

Lộc Ninh rừng thẳm như vừa hôm qua 

Run lòng dấu tích phôi pha 

Còn nguyên rực sáng bài ca quên mình 

Đây nhà chìm 

Chốt tiêu binh 

Kia hào công sự 

Đường mìn bao quanh 

Khoảng không phía trước: Trảng tranh 

Ụ hỏa lực 

Phản công nhanh - Địch càn!

Lối mòn lưng cõng... đêm tàn 

Khoác vai hơi thở 

Mắt tràn rũ mi 

Đôi chân vô định - nhấc - đi...

Ô kia 

Tôi 

Tuổi xuân thì rừng sâu!

Chiều thu

Chiều thu lằng lặng rơi rơi 

Ta ngồi xếp nếp khắc đời hư vô 

Đầy lên bậc bậc nấm mồ 

Hoàng hôn dần nuốt xô bồ trần gian 

Sót

Ta 

Tri giác 

Tàn tàn.

Đêm và khoảng rỗng 

Ta và sắc không. 

Không đề

Xa xôi...

Tiếng vọng nồng nàn 

Dòng tên em cứ rối tràn trong đêm 

Gọi... im tiếng!

Nét ngời thêm.

Bóng hình người ấy lượn bên gối mền 

Trắng đêm...

Dỗ giấc chẳng êm 

Hương thơ em trộn 

Thơm lên trắng ngày.