Thăng Long - Hà Nội

Từ quản lý đến “quản trị và kiến tạo” văn hóa Thủ đô Hà Nội

Kim Thoa • 13/04/2026 20:00

Chương trình Hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, đã phát đi một thông điệp: Hà Nội chuyển đổi tư duy từ “quản lý hành chính” sang “quản trị và kiến tạo” về văn hóa. Đây là một sự thay đổi mang tính cách mạng về nhận thức, mở đường khơi thông nguồn lực, biến văn hóa thực sự trở thành nguồn sức mạnh nội sinh và động lực phát triển đột phá của Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

Nhìn vào thực tế, phương thức quản lý nhà nước về văn hóa những năm qua dù đạt nhiều thành tựu nhưng vẫn chưa khai thác hết tiềm năng, thế mạnh và giá trị của văn hóa Thăng Long – Đông Đô – Hà Nội.

vhoahn.jpg
Văn hóa là nguồn sức mạnh nội sinh và động lực phát triển đột phá của Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

Cách tiếp cận truyền thống thường đặt Nhà nước vào vai trò bao quát tất cả, trong đó Nhà nước vừa là người ra chính sách, vừa là người tổ chức thực hiện, cung cấp dịch vụ và tài trợ tài chính. Điều này dẫn đến việc nguồn lực nhà nước luôn trong tình trạng dàn trải, “thiếu trước hụt sau”, trong khi các nguồn lực to lớn từ xã hội lại bị kìm hãm bởi những rào cản vô hình và hữu hình của cơ chế.

Chương trình hành động số 08-CTr/TU đã điểm đúng “nút thắt” này khi xác định nhiệm vụ đầu tiên và cốt lõi nhất là: Đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của văn hóa. Tại Đại hội XIV của Đảng, Thành ủy Hà Nội cũng đã khẳng định “Hà Nội ấy văn hóa làm sức mạnh mềm, bảo tồn và phát huy truyền thống ngàn năm văn hiến, lấy con người Hà Nội làm trung tâm cùng với văn hóa Thăng Long - Hà Nội tạo lợi thế cạnh tranh khác biệt. Kết nối toàn cầu, xây dựng Hà Nội trở thành thành phố quốc tế, là nơi hội tụ của nhân tài, của nguồn vốn và tri thức quốc tế…”.

Trên tinh thần đó, Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội đã cụ thể hóa các giải pháp, đổi tư duy quản lý sang “quản trị và kiến tạo” về văn hóa. Đây là một bước tiến mang tính định hướng chiến lược. Thành phố Hà Nội không nhìn văn hóa thuần túy dưới góc độ bảo tồn thụ động hay phục vụ chính trị đơn thuần, mà đặt văn hóa vào trung tâm của sự phát triển bền vững.

vhoahn2.jpg
Chương trình hành động số 08-CTr/TU đã tạo hành lang pháp lý, môi trường và bệ phóng để văn hóa Thủ đô lan tỏa sâu rộng hơn.

Sự đổi mới mạnh mẽ này đòi hỏi các cấp quản lý cần hạn chế vào việc can thiệp sâu vào các hoạt động, chuyên môn của các tổ chức văn hóa, nghệ thuật. Thay vào đó, Nhà nước thực hiện đúng vai trò cốt lõi của mình: xây dựng hành lang pháp lý, tạo lập môi trường và bệ phóng để văn hóa Thủ đô được lan tỏa, khẳng định Thành phố Sáng tạo, Thành phố Vì hòa bình, tiến tới kết nối toàn cầu trong thời đại mới.

Bản chất của tư duy “kiến tạo” trong lĩnh vực văn hóa là Nhà nước không làm thay xã hội. Nhà nước tạo ra một hệ sinh thái minh bạch, công bằng và hấp dẫn để thu hút mọi thành phần kinh tế tham gia sáng tạo, phổ biến và thụ hưởng văn hóa. Điểm nhấn quan trọng trong phương thức quản lý mới mà Chương trình số 08 của Thành ủy Hà Nội hướng tới là việc thể chế hóa các chủ trương thành cơ chế, chính sách đặc thù.

Việc Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) được Quốc hội khóa XVI xem xét, thảo luận và dự kiến thông qua ngay tại kỳ họp thứ I (đợt 2), cùng với định hướng từ Chương trình Hành động số 08, chính là chiếc “chìa khóa” để tháo gỡ điểm nghẽn. Những bài toán khó như đối tác công - tư (PPP) trong lĩnh vực văn hóa, nhượng quyền khai thác các thiết chế văn hóa, hay chính sách ưu đãi về thuế, đất đai cho các không gian sáng tạo... được đưa ra nghị trường Quốc hội với những giải pháp khả thi, cụ thể.

Khi phương thức quản lý chuyển từ “cấp phát” sang “đặt hàng”, từ “kiểm soát” sang “khuyến khích”, chúng ta sẽ thấy một bức tranh văn hóa Thủ đô hoàn toàn khác. Các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế tư nhân sẽ có đủ hành lang pháp lý và niềm tin để đổ vốn vào công nghiệp văn hóa. Những di sản văn hóa phi vật thể, những nhà máy cũ, những không gian công cộng sẽ phát triển hơn nữa bởi khối óc, trí tuệ của các nhà sáng tạo nội dung, các nghệ sĩ và nhà đầu tư, thay vì chờ đợi nguồn vốn ngân sách từ Nhà nước.

vanhoa2.jpg
Triển lãm giới thiệu sản phẩm thiết kế sáng tạo diễn ra tại phố đi bộ hồ Gươm. (Ảnh tư liệu).

Bên cạnh đó, một phương thức quản lý hiện đại không thể thiếu vắng vai trò của công nghệ và các bộ tiêu chí đánh giá chuẩn xác. Sự đổi mới của Hà Nội còn thể hiện ở việc quyết tâm đưa chuyển đổi số vào sâu thẳm bộ máy quản lý văn hóa. Quản trị kiến tạo đòi hỏi sự minh bạch và dữ liệu thực tế.

Thay vì báo cáo thành tích qua số lượng các sự kiện được tổ chức hay số lượt người tham gia mang tính ước lệ, nền tảng quản trị mới sẽ đo lường hiệu quả thông qua sự đóng góp của văn hóa vào GRDP (mục tiêu 9% vào năm 2030), thông qua sự hài lòng của người dân về hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, cũng như mức độ phủ sóng của các thương hiệu văn hóa Hà Nội trên bản đồ quốc tế.

Đồng thời, phương thức quản lý mới cũng đặt ra yêu cầu tái cơ cấu mạnh mẽ đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa. Đã qua rồi thời kỳ cán bộ văn hóa chỉ cần biết tổ chức phong trào. Quản trị kiến tạo đòi hỏi những nhà quản lý am hiểu về kinh tế văn hóa, sở hữu tư duy của những nhà hoạch định chiến lược và có khả năng đối thoại, đồng hành cùng giới sáng tạo và doanh nghiệp.

Có thể khẳng định, cuộc chuyển mình từ “quản lý hành chính” sang “quản trị và kiến tạo” trong văn hóa là một bước tiến vượt bậc mà Chương trình Hành động số 08-Ctr/TU của Thành ủy Hà Nội. Thực hiện được nội dung này đòi hỏi sự dũng cảm phá bỏ những rào cản, thói quen tư duy cũ và sự rụt rè trước những cái mới. Tuy nhiên, với tầm nhìn và quyết tâm chính trị đã được khẳng định trong Chương trình Hành động số 08-CTr/TU, Hà Nội đang cho thấy một sự chủ động, tiên phong.

tanghoa.jpg
Các đại biểu chụp ảnh cùng các nghệ sĩ Live Concert “Hà Nội bình yên” ngày 28/3 tại không gian Nhà Bát Giác - phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm.

Chỉ khi Nhà nước thực sự đóng vai trò là “bà đỡ” mát tay, tạo ra một hệ sinh thái thể chế minh bạch và thông thoáng, những mạch ngầm văn hiến nghìn năm của Thăng Long - Hà Nội mới có thể tự do tuôn chảy, hội tụ và kết tinh thành sức mạnh vật chất to lớn, đưa Thủ đô tự tin bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Văn hóa từ đó được đặt ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội trong chiến lược phát triển Hà Nội, giữ vai trò dẫn dắt phát triển, là trụ cột định hướng, là hệ điều tiết và thúc đẩy nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần bảo đảm phát triển nhanh, bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống Nhân dân Thủ đô./.

Bài liên quan
  • Phát triển Thủ đô từ việc kiến tạo các không gian văn hoá
    Chiều 12/4, tại Nhà Bát Giác – Vườn hoa Lý Thái Tổ, trong khuôn khổ chương trình “Âm nhạc cuối tuần”, những giai điệu của ca khúc “Em ơi Hà Nội phố” của nhạc sĩ Phú Quang được phổ từ thơ Phan Vũ đã vang lên giữa không gian hồ Gươm lịch sử. Từ một ca khúc, một buổi biểu diễn, có thể thấy rõ hơn cách Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa chiến lược phát triển văn hóa bằng những trải nghiệm cụ thể, gần gũi, nơi văn hóa hiện diện trong đời sống hằng ngày của người dân.
(0) Bình luận
  • Công cụ mới lan tỏa giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám
    “Chúng tôi đánh giá cao việc ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan mới về di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Đây là những công cụ thiết thực giúp du khách định hướng, tham quan các công trình và hiểu rõ hơn về lịch sử kiến trúc cũng như những giá trị văn hóa, giáo dục của di tích” - ông Phạm Xuân Tài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, nhấn mạnh trong Lễ ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan mới Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, chiều 3/11 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, TP Hà Nội.
  • Hà Nội chủ động trong việc bảo vệ, phát huy bản sắc văn hóa Thăng Long
    Một trong những nội dung đáng chú ý tại Hội nghị tập huấn Luật Thủ đô, các văn bản triển khai thi hành Luật Thủ đô năm 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức ngày 28/10, đó là Ban tổ chức đã trao đổi, phổ biến Quyết định số 119/2026/QĐ-UBND ngày 20/8/2026 của UBND thành phố Hà Nội quy định tiêu chí, điều kiện và tổ chức thực hiện chính sách khuyến khích, hỗ trợ cá nhân, tổ chức bảo vệ và phát huy giá trị khu vực có giá trị văn hóa, lịch sử; công trình kiến trúc có giá trị trên địa bàn thành
  • “Đường băng” để Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của đất nước
    Từ những định hướng, chủ trương quan trọng của Trung ương, nhất là Luật Thủ đô 2026, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND quy định chính sách phát triển khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn thành phố. Nghị quyết này góp phần xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo và khai thác tài sản trí tuệ hàng đầu cả nước, có sức lan tỏa trong khu vực.
  • Lùi thời gian tổ chức Festival Thu Hà Nội 2026
    Theo kế hoạch dự kiến ban đầu, Festival Thu Hà Nội năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 16 tháng 10 đến ngày 18 tháng 10 năm 2026 tại không gian Công viên Thống Nhất, phường Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội. Tuy nhiên, do phát sinh một số lý do khách quan, Ban Tổ chức đã quyết định tạm hoãn và lùi thời điểm diễn ra sự kiện sang một khoảng thời gian khác phù hợp hơn.
  • “Hành trình di sản Phú Thượng” được kể bằng công nghệ
    Họa đồ số "Phú Thượng - Phú Gia, nếp làng trong phố" vừa được ra mắt tại đình Phú Gia, mở ra một cách kể chuyện mới về vùng đất và con người nơi đây. Công nghệ số được đặt vào vai người giữ lửa cho di sản, nhất là với thế hệ trẻ.
  • Hội sách quốc tế Frankfurt 2026: Dấu ấn văn hóa Hà Nội và Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam
    Chiều ngày 6/10/2026 tại Trung tâm Triển lãm Messe Frankfurt, Frankfurt am Main (CHLB Đức) đã diễn ralễ khai mạc Hội sách quốc tế Frankfurt lần thứ 78 - năm 2026 (từ ngày 7 - 11/10). Đoàn công tác Thành phố Hà Nội do bà Nguyễn Thị Mai Hương - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm trưởng đoàn đã đem đến hội sách lớn nhất thế giới nhiều đầu sách tiêu biểu về lịch sử - văn hóa Hà Nội và Việt Nam, đặc biệt là sách, tư liệu nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên của Vi
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • “Âm nhạc cuối tuần” chiều 15/11: Cách cảm thụ mới với những giai điệu quen thuộc
    Trong chương trình “Âm nhạc cuối tuần” diễn ra vào 17h ngày 15/11 tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ Bình Minh Jazz Club sẽ đưa khán giả gặp lại những ca khúc Việt Nam giàu cảm xúc, hòa mình vào nhịp điệu Jazz phóng khoáng và khám phá sự giao thoa thú vị giữa âm nhạc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống.
  • Pavilion Nghệ thuật Art Hanoi 2026: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc và nghệ thuật đương đại
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) trở thành điểm hẹn nghệ thuật với không gian Nghệ thuật Art Hanoi 2026. Với sự tham gia của 10 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, Pavilion mở ra những góc nhìn đa dạng về con người, văn hóa và đời sống, đồng thời tạo nên điểm gặp gỡ giữa nghệ thuật và công chúng trong không gian đô thị.
  • Mở cổng đăng ký “săn” vé chương trình “Muôn sắc Việt Nam” vào lúc 10h ngày 17/11
    Ngày 13/11, Ban Tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) chính thức công bố thông tin đăng ký vé tham dự.
  • Lễ hội Áo dài Hà Nội 2026: Kết hợp các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm
    Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, tổ chức, hiệp hội và đơn vị liên quan tổ chức. Đây là hoạt động văn hóa, du lịch thường niên nhằm gìn giữ, phát huy giá trị áo dài Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô giàu bản sắc, sáng tạo và thân thiện.
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
Từ quản lý đến “quản trị và kiến tạo” văn hóa Thủ đô Hà Nội
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO