Trung tâm đổi mới Sáng tạo Hà Nội sẽ nâng cao vị thế, sức cạnh tranh của Thủ đô trong kỷ nguyên mới

Đầy đủ cơ sở pháp lý, đáp ứng yêu cầu phát triển, tiềm lực của Thủ đô

Chính quyền Thành phố Hà Nội nhấn mạnh có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý để Thủ đô thành lập Trung tâm đổi mới sáng tạo với: Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị; Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 5/5/2022 của Bộ Chính trị về phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn 2045; Nghị quyết số 193/2025/QH15 ngày 19/2/2025 của Quốc hội; Nghị quyết số 18-NQ/TU ngày 30/12/2022 của Thành ủy Hà Nội về chuyển đổi số, xây dựng thành phố thông minh đến năm 2025, định hướng đến năm 2030…

Bên cạnh đó, Luật Thủ đô 2024 đóng vai trò đặc biệt quan trọng và mang tính đặc thù trong việc tạo điều kiện cho Hà Nội phát triển đột phá, bao gồm cả lĩnh vực đổi mới sáng tạo. Luật Thủ đô 2024 tạo ra khung pháp lý cho phép Hà Nội có những chính sách ưu tiên, đặc thù hơn so với các địa phương khác trong nhiều lĩnh vực, bao gồm cả khoa học và công nghệ, đầu tư, thu hút nhân tài, có các quy định cụ thể và mạnh mẽ hơn về cơ chế, chính sách đặc thù cho đổi mới sáng tạo.

Nổi bật là Luật Thủ đô 2024 quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, cơ chế khuyến khích đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, chính sách về đất đai, hạ tầng cho các khu công nghệ cao, chính sách thu hút, giữ chân nhân tài khoa học, công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo, cùng cơ chế hợp tác công tư trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo. Có thể khẳng định Luật Thủ đô 2024 là khung khổ pháp lý trực tiếp và mạnh mẽ nhất cho việc xây dựng và vận hành các cơ chế, chính sách về đổi mới sáng tạo của Hà Nội, bao gồm cả việc thành lập và hoạt động của Trung tâm đổi mới Sáng tạo.

Một câu hỏi được nhiều người đặt ra, đó là “Hà Nội có thật sự cần thiết thành lập Trung tâm đổi mới Sáng tạo?” và đáp án là “Có”. Thực tế chứng minh, Hà Nội hiện tập trung hơn 70% tổ chức khoa học, công nghệ, trường đại học, viện nghiên cứu và 82% phòng thí nghiệm của cả nước (trong đó có 14 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia), với hơn 65% nhà khoa học đầu ngành đang sinh sống và làm việc tại đây.

Bên cạnh đó, Hà Nội có khoảng trên 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, chiếm trên 26% cả nước; số lượng vườn ươm doanh nghiệp và tổ chức cung cấp chương trình thúc đẩy kinh doanh lần lượt chiếm hơn 38% và 40% xét trên quy mô cả nước; đồng thời, từ năm 2023, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc – khu công nghệ cao trọng điểm của quốc gia đã được bàn giao về Thành phố quản lý. Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện, hình thành các chuỗi giá trị từ nghiên cứu, phát triển đến thương mại hóa và mở rộng thị trường.

Thủ đô Hà Nội là đô thị loại đặc biệt, là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục, đào tạo, khoa học và công nghệ và hội nhập quốc tế của cả nước, Hà Nội có nhiệm vụ, sứ mệnh phải trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước và khu vực. Ngoài ra, việc thành lập Trung tâm đổi mới Sáng tạo Hà Nội còn có tính cấp thiết.

Bởi dù có tiềm năng lớn, tuy nhiên, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Hà Nội hiện chưa được tổ chức bài bản, còn thiếu và yếu cả về nguồn lực đầu tư, cơ sở hạ tầng khoa học và công nghệ; khả năng kết nối, huy động sự tham gia của các doanh nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ còn hạn chế. Chính quyền Thành phố nhận định các hoạt động đổi mới sáng tạo, số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp còn ít; việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, năng suất lao động và sức cạnh tranh còn ở mức thấp. Tiềm năng về khoa học và công nghệ của Hà Nội đóng góp chưa hiệu quả để nâng cao giá trị hàng hóa, năng lực cạnh tranh, tạo sự đột phá trong tăng trưởng kinh tế.

Một trong những nguyên nhân quan trọng là Thủ đô còn thiếu một tổ chức đầu mối đủ mạnh, giữ vai trò “nhạc trưởng”, dẫn dắt, tạo dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo để kết nối, điều phối hiệu quả các nguồn lực; liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp; hợp tác quốc tế về khoa học và công nghệ; hình thành những hạ tầng khoa học công nghệ trọng điểm, tiên tiến, hiện đại.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Lê Hồng Sơn khẳng định: “Xuất phát từ yêu cầu phát triển và tiềm lực, lợi thế sẵn có, việc thành lập Trung tâm đổi mới Sáng tạo Hà Nội rất cần thiết và cần sớm được thực hiện, nhằm tập trung, huy động và phát huy tối đa các nguồn lực đổi mới sáng tạo, khắc phục những hạn chế, điểm nghẽn hiện hữu, phát huy các lợi thế cạnh tranh, tạo động lực đột phá cho tăng trưởng nhanh, bền vững, góp phần nâng cao vị thế và sức cạnh tranh của Thủ đô trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng”.

Hứa hẹn từ Trung tâm đổi mới Sáng tạo Hà Nội

Dự thảo Nghị quyết Đề án thành lập Trung tâm đổi mới sáng tạo Hà Nội cho biết, Trung tâm là đầu mối kết nối nhà nước, nhà khoa học và nhà doanh nghiệp, với sứ mệnh tối thượng là thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Hà Nội, không định hướng tìm kiếm lợi nhuận trong ngắn hạn, tận dụng tối đa các lợi thế của thành phố, đặc biệt là nguồn lực khoa học công nghệ và nhân lực chất lượng cao để thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, đưa Hà Nội trờ thành trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước và khu vực.

Mục tiêu chung Hà Nội trở thành trung tâm, đầu mối chiến lược để thu hút kết nối, huy động, điều phối các nguồn lực và hoạt động thực thi nhằm phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nâng cao tiềm lực khoa học công nghệ, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, là hạt nhân của các động lực chủ chốt tham gia vào hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng kinh tế - xã hội, đổi mới mô hình tăng trưởng của Thành phố.

Theo Dự thảo Đề án thành lập, giai đoạn 2026 – 2030, Hà Nội xây dựng nền tảng và phát triển hệ sinh thái, hoàn thành xây dựng trụ sở chính và các hạ tầng khoa học công nghệ ban đầu; kiện toàn bộ máy tổ chức, hoạt động ổn định. Cũng trong giai đoạn này, Thành phố thiết lập và vận hành mạng lưới vườn ươm công nghệ và doanh nghiệp khởi nghiệp trên địa bàn Hà Nội, kết nối ít nhất 50 tổ chức trong và ngoài nước; Xây dựng cơ sở dữ liệu; triển khai cơ chế “sandbox” thử nghiệm chính sách phát triển mới, là “phòng thí nghiệm thể chế của Thủ đô”.

Trong giai đoạn 2026 – 2030, Hà Nội ươm tạo trên 200 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; gọi vốn đầu tư trên 500 tỷ đồng cho các doanh nghiệp khởi nghiệp và tổ chức các sự kiện kết nối, hội nghị, hội thảo khoa học công nghệ hàng năm; hỗ trợ hình thành 10 sản phẩm đổi mới sáng tạo tiêu biểu mỗi năm. Kết nối cung - cầu công nghệ, hỗ trợ chuyển giao công nghệ cho ít nhất 100 doanh nghiệp nhỏ và vừa; triển khai ít nhất 10 dự án nghiên cứu – phát triển công nghệ tiên tiến (dự án R&D), các đề án giải quyết từng phần các bài toán đô thị của Hà Nội (giao thông, y tế số, đô thị thông minh...). Hà Nội đặt mục tiêu trong khoảng năm 2026 – 2030 đạt doanh thu từ 30-50 tỷ đồng/năm từ các hoạt động cung cấp dịch vụ (thuê hạ tầng, tư vấn, tổ chức sự kiện), đảm bảo chi phí hoạt động và đến năm 2045 đạt doanh thu trên 500 tỷ đồng/năm.

Trung tâm đổi mới Sáng tạo Hà Nội sẽ tham mưu chính sách hỗ trợ hoạt động đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn Thành phố, làm đầu mối kết nối, điều phối các tổ chức, đơn vị trong và ngoài nước. Đây cũng là đơn vị kết nối, huy động nguồn lực; xây dựng mạng lưới chuyên gia, doanh nghiệp, phổ biến thông tin, khai thác tài sản trí tuệ, thúc đẩy khởi nghiệp và nâng cao năng lực công nghệ, cạnh tranh.

Nhiệm vụ của Trung tâm là đầu mối kết nối, điều phối hoạt động các tổ chức (Sàn giao dịch công nghệ, Quỹ đầu tư mạo hiểm….) để dẫn dắt, thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thành phố Hà Nội, kết nối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nước và quốc tế. Vận hành hệ thống vườn ươm công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp do Trung tâm thành lập hoặc liên kết thành lập; có vai trò trung tâm để kết nối hiệu quả các mắt xích quan trọng, tạo thành một hệ sinh thái gắn kết, tương tác và hỗ trợ lẫn nhau.

Ngoài ra, Trung tâm thực hiện quản lý, khai thác các nền tảng hạ tầng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, triển khai dịch vụ nghiên cứu và phát triển, huấn luyện tăng tốc khởi nghiệp, hỗ trợ nhóm nghiên cứu và doanh nghiệp khởi nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế. Thành lập và vận hành sàn giao dịch tài sản số của doanh nghiệp nhằm thúc đẩy kinh tế số. Đồng thời Trung tâm có nhiệm vụ thành lập, vận hành Quỹ đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp nhằm hỗ trợ tài chính, vốn mạo hiểm cho doanh nghiệp khởi nghiệp; thúc đẩy liên kết công – tư – viện – trường./.