Thăng Long - Hà Nội

Tọa đàm “Lửa trên đường ray”:Ký ức không quên của những người giữ mạch đường sắt thời chiến

Thụy Phương • 16:32 10/09/2026

Sáng 10/9, tại Bảo tàng Hà Nội tổ chức tọa đàm “Lửa trên đường ray”, trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026. Chương trình là dịp gặp gỡ, đối thoại giữa những nhân chứng từng gắn bó với ngành Đường sắt trong chiến tranh và thế hệ hôm nay, qua đó tái hiện một phần ký ức về những chuyến tàu vượt qua bom đạn, những người bám máy, bám đường và hành trình đưa đầu máy xe lửa hơi nước 141-179 về Ga di sản Bảo tàng Hà Nội.

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, đường sắt giữ vai trò quan trọng trong việc vận chuyển, kết nối hậu phương với tiền tuyến. Khi các tuyến đường sắt trở thành mục tiêu đánh phá dữ dội, phía sau mỗi chuyến tàu là cả một lực lượng cán bộ, công nhân viên ngày đêm bám máy, bám đường, sửa chữa cầu đường, khắc phục hậu quả bom đạn để duy trì tuyến vận tải.

Lựa chọn cách kể lịch sử từ chính những con người từng trực tiếp tham gia vào công việc ấy, tọa đàm “Lửa trên đường ray” tập trung vào 3 tuyến nhân vật: người lái đầu máy, người giữ đường và người giữ ký ức.

1789031397245_1498353874281144371_770729001714566986_05f76180261c76a4920bc5d6ace067eb.jpg
Các nhân chứng chia sẻ ký ức về những năm tháng gắn bó với ngành Đường sắt thời chiến.

Ở tuyến thứ nhất, câu chuyện được kể từ góc nhìn của những người trực tiếp điều khiển đầu máy hơi nước trên các tuyến đường sắt huyết mạch trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Qua câu chuyện của ông Phạm Văn Cung, nguyên tài xế trưởng Xí nghiệp Đầu máy Hà Nội và ông Bùi Đình Lục, người có nhiều năm công tác trong nghề lái tàu, công chúng có dịp hiểu rõ hơn về một đầu máy hơi nước, về những con người trực tiếp vận hành đoàn tàu cũng như sự phối hợp chặt chẽ của từng vị trí để mỗi chuyến tàu có thể lăn bánh an toàn.

Gắn với những dấu mốc đáng nhớ của ngành đường sắt, ông Bùi Đình Lục cho biết, ông bắt đầu vào ngành năm 1967 và một năm sau được điều sang Tổ lái máy 424 anh hùng, phục vụ các chuyến tàu đường sắt Bắc - Nam cho đến khi nghỉ hưu. Những năm tháng ấy để lại trong ông nhiều kỷ niệm, trong đó có việc năm 1975 ông là người đầu tiên lái đoàn tàu Thống Nhất Bắc - Nam vào tới Thanh Hóa; tham gia vận chuyển hàng hóa, vật liệu phục vụ các công trình lớn; đồng thời trực tiếp lái tàu qua những tuyến lửa trong thời kỳ chống Mỹ, trong đó có khu vực trọng điểm cầu Hàm Rồng.

Tuyến nội dung thứ hai của tọa đàm dành cho những cán bộ, công nhân đường sắt làm nhiệm vụ bảo đảm thông tuyến. Họ thường xuyên có mặt tại những trọng điểm bị đánh phá, xử lý những đoạn đường hư hỏng, khôi phục cầu đường và tìm cách duy trì hoạt động của tuyến đường sắt trong điều kiện chiến tranh.

1789031441432_1498353874281144371_770729001714566986_e67e15f83e4b5d70d1b5755950dd1c57.jpg
Các nhân chứng và khách mời tham quan không gian trưng bày, tìm hiểu những tư liệu, hình ảnh về lịch sử ngành Đường sắt.

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Đức Quang, cán bộ kỹ thuật đầu máy toa xe đã chia sẻ ký ức về sự kiện tại cầu Ninh Bình năm 1965. Sau khi cầu bị đánh sập và được khôi phục tạm thời nhưng khả năng chịu tải còn hạn chế, phương án kéo đầu máy không người lái qua cầu bằng tời mất nhiều thời gian. Trước tình thế đó, ông đã trực tiếp lên đầu máy và điều khiển qua cầu.

Ông Hoa Văn Cảnh, thành viên Tổ lái máy 424 cũng chia sẻ những năm tháng lái tàu trên tuyến Hà Nội - Thanh Hóa. Từ công việc đốt lửa, ông được đào tạo trở thành tài xế, trực tiếp lái tàu qua những cung đường trọng điểm, trong đó có khu vực cầu Hàm Rồng. Ông cũng nhắc lại những tình huống đối mặt với máy bay địch và cách người lái tàu xử lý để bảo đảm an toàn cho đoàn tàu…

Qua những câu chuyện và ký ức của các nhân chứng, công chúng càng thêm trân trọng sự dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và những đóng góp thầm lặng của các thế hệ cán bộ, công nhân ngành Đường sắt trong những năm tháng gian khó.

1789031563376_1498353874281144371_770729001714566986_19ad31cb7e0d506be8290f4edb913be0.jpg
Hoạt cảnh tái hiện những chuyến tàu thời chiến, từ những cuộc tiễn đưa đến ngày đất nước thống nhất.

Đáng chú ý, trong khuôn khổ của tọa đàm, Bảo tàng Hà Nội còn tái hiện hoạt cảnh về những chuyến tàu thời chiến: từ những cuộc tiễn đưa, những cánh thư từ hậu phương gửi ra tiền tuyến đến chuyến tàu trở về trong ngày đất nước thống nhất. Hơn 10 phút hoạt cảnh gợi lại những ký ức xúc động, làm nổi bật hình ảnh đoàn tàu như một chứng nhân lịch sử và nơi kết nối, tiếp nối ký ức qua các thế hệ.

Bên cạnh phần thực cảnh và tọa đàm, chương trình dành một nội dung để tri ân các cán bộ ngành Đường sắt đã phối hợp, tham gia và có đóng góp trong quá trình vận chuyển, đưa đầu máy xe lửa hơi nước 141-179 về Ga di sản Bảo tàng Hà Nội. Hoạt động tri ân được tổ chức nhằm ghi nhận những đóng góp cụ thể của các cá nhân, đồng thời thể hiện sự trân trọng đối với sự phối hợp giữa Bảo tàng Hà Nội và ngành Đường sắt trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản công nghiệp và đưa hiện vật đến gần hơn với công chúng.

1789031505894_1498353874281144371_770729001714566986_4612827e9413ad3aae875c4acb8e254e.jpg
Ông Nguyễn Tiến Đà - Giám đốc Bảo tàng Hà Nội phát biểu tại tọa đàm.

Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Tiến Đà - Giám đốc Bảo tàng Hà Nội nhấn mạnh, với “Lửa trên đường ray”, Bảo tàng Hà Nội lựa chọn cách tiếp cận lịch sử từ những câu chuyện của con người. Qua những ký ức của những nhân chứng và người từng gắn bó với ngành Đường sắt, chương trình hướng tới tuyên truyền, giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng và ý chí vượt qua gian khổ của các thế hệ đi trước; đồng thời khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến trong thế hệ trẻ.

Từ đầu máy 141-179 được lưu giữ tại bảo tàng đến những câu chuyện của người từng làm việc trên đường ray, tọa đàm mở ra cách tiếp cận lịch sử gần gũi hơn, để hiện vật gắn với ký ức nhân chứng, những đóng góp của các thế hệ đi trước được lắng nghe, trân trọng và trao truyền./.

Bài liên quan
(0) Bình luận
  • Đưa văn hóa thực sự thành sức mạnh nội sinh, nguồn lực và động lực phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới
    Đồng chí Vũ Đại Thắng - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhấn mạnh: Với truyền thống ngàn năm văn hiến và anh hùng, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng đổi mới, sáng tạo, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thủ đô quyết tâm xây dựng Hà Nội ngày càng văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc; xứng đáng là trái tim của cả nước, là trung tâm văn hóa tiêu biểu của dân tộc. Hà Nội quyết tâm đưa văn hóa thực sự trở thành sức mạnh, nền tảng cho sự phát triển bền vững của Thủ đô và nguồn cảm hứng cho những khát vọng vươn lên trong kỷ nguyên mới.
  • Tây Hồ lan tỏa giá trị di sản đến gần hơn với bạn bè quốc tế
    Với chủ đề “Tây Hồ – Di sản kết nối năm châu”, chiều 20/11, UBND phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức chương trình giao lưu văn hóa, hữu nghị quốc tế và quảng bá điểm đến, ra mắt Trung tâm Thông tin du lịch Tây Hồ, giới thiệu sản phẩm du lịch và đưa vào vận hành mô hình Tuyến phố bảo đảm ATTP Nguyễn Đình Thi.
  • Công cụ mới lan tỏa giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám
    “Chúng tôi đánh giá cao việc ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan mới về di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Đây là những công cụ thiết thực giúp du khách định hướng, tham quan các công trình và hiểu rõ hơn về lịch sử kiến trúc cũng như những giá trị văn hóa, giáo dục của di tích” - ông Phạm Xuân Tài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, nhấn mạnh trong Lễ ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan mới Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, chiều 3/11 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, TP Hà Nội.
  • Hà Nội chủ động trong việc bảo vệ, phát huy bản sắc văn hóa Thăng Long
    Một trong những nội dung đáng chú ý tại Hội nghị tập huấn Luật Thủ đô, các văn bản triển khai thi hành Luật Thủ đô năm 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức ngày 28/10, đó là Ban tổ chức đã trao đổi, phổ biến Quyết định số 119/2026/QĐ-UBND ngày 20/8/2026 của UBND thành phố Hà Nội quy định tiêu chí, điều kiện và tổ chức thực hiện chính sách khuyến khích, hỗ trợ cá nhân, tổ chức bảo vệ và phát huy giá trị khu vực có giá trị văn hóa, lịch sử; công trình kiến trúc có giá trị trên địa bàn thành
  • “Đường băng” để Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của đất nước
    Từ những định hướng, chủ trương quan trọng của Trung ương, nhất là Luật Thủ đô 2026, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND quy định chính sách phát triển khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn thành phố. Nghị quyết này góp phần xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo và khai thác tài sản trí tuệ hàng đầu cả nước, có sức lan tỏa trong khu vực.
  • Lùi thời gian tổ chức Festival Thu Hà Nội 2026
    Theo kế hoạch dự kiến ban đầu, Festival Thu Hà Nội năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 16 tháng 10 đến ngày 18 tháng 10 năm 2026 tại không gian Công viên Thống Nhất, phường Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội. Tuy nhiên, do phát sinh một số lý do khách quan, Ban Tổ chức đã quyết định tạm hoãn và lùi thời điểm diễn ra sự kiện sang một khoảng thời gian khác phù hợp hơn.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thủ đô Hà Nội tưng bừng mở hội Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026
    Sáng 21/11 tại sân khấu trước Tượng đài Đức Vua Lý Thái Tổ bên hồ Gươm, Thành ủy – HĐND - UBND - Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội long trọng tổ chức Lễ khai mạc chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026.
  • "Giữ trọn lòng son": Những chuyện tình chạm tới trái tim nhiều thế hệ
    Chào mừng kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chỉ đạo Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày chuyên đề "Giữ trọn lòng son". Trưng bày tái hiện những câu chuyện tình yêu đôi lứa son sắt trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.
  • Nhìn lại mỹ thuật thời kỳ Đổi mới
    Không phải chỉ đến khi công cuộc Đổi mới được chính thức phát động năm 1986, mỹ thuật Việt Nam mới bắt đầu chuyển mình. Từ đầu những năm 1980, những thay đổi trong tư duy sáng tác, cách tổ chức đời sống nghệ thuật và quan niệm về quyền của người nghệ sĩ đã âm thầm diễn ra. Art talk “Mỹ thuật thời Đổi mới: Một cuộc chuyển mình từ bên trong” do A&V Art Space tổ chức mới đây với sự tham gia của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng và họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân cùng đông đảo công chúng yêu nghệ thuật
  • Trường Nguyễn Siêu đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì nhân dịp 35 năm thành lập
    Nhân kỷ niệm 35 năm xây dựng và phát triển, Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì lần thứ hai. Đây là sự ghi nhận đối với những nỗ lực bền bỉ của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên và học sinh trong hành trình đổi mới giáo dục, nâng cao chất lượng đào tạo và hội nhập quốc tế.
  • Tây Hồ lan tỏa giá trị di sản đến gần hơn với bạn bè quốc tế
    Với chủ đề “Tây Hồ – Di sản kết nối năm châu”, chiều 20/11, UBND phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức chương trình giao lưu văn hóa, hữu nghị quốc tế và quảng bá điểm đến, ra mắt Trung tâm Thông tin du lịch Tây Hồ, giới thiệu sản phẩm du lịch và đưa vào vận hành mô hình Tuyến phố bảo đảm ATTP Nguyễn Đình Thi.
Đừng bỏ lỡ
  • Đưa văn hóa thực sự thành sức mạnh nội sinh, nguồn lực và động lực phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới
    Đồng chí Vũ Đại Thắng - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhấn mạnh: Với truyền thống ngàn năm văn hiến và anh hùng, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng đổi mới, sáng tạo, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thủ đô quyết tâm xây dựng Hà Nội ngày càng văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc; xứng đáng là trái tim của cả nước, là trung tâm văn hóa tiêu biểu của dân tộc. Hà Nội quyết tâm đưa văn hóa thực sự trở thành sức mạnh, nền tảng cho sự phát triển bền vững của Thủ đô và nguồn cảm hứng cho những khát vọng vươn lên trong kỷ nguyên mới.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Chiến tranh (Kỳ 1)
    Cựu binh A.R.M. rất nhớ cái ngày ở trong khu rừng vùng cao nguyên. Trời càng trưa càng nắng như đổ lửa. Căn hầm dã chiến nóng hầm hập, mồ hôi rịn ra ướt đầm, đã có những thằng không chịu được, cởi trần trùng trục mặc kệ đạn bom tứ phía. Không hiểu cảnh này còn diễn tiếp đến bao giờ? Hy vọng còn sống sót hết sức mong manh...
  • [Video] Khắc họa ý chí quật cường của các chiến sĩ cách mạng và khát vọng tự do của dân tộc
    Nhân kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu tới công chúng Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế, trưng bày chuyên đề “Giữ trọn lòng son”, tái hiện 6 câu chuyện tình yêu đôi lứa gắn liền với lý tưởng cách mạng nơi ngục tối.
  • Văn hóa gia đình người Hà Nội là tiêu biểu cho những nét đẹp văn hoá Việt Nam
    GS.TS Lê Thị Quý (Quỹ Văn hiến Việt Nam) nhận định, văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội là biểu trưng cho những điều tốt đẹp của văn hóa gia đình nhiều vùng miền. Những nghiên cứu về Thăng Long - Hà Nội đã cho thấy bản thân văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội không phải là sự phản ánh lại những đặc điểm về cuộc sống, lao động sinh hoạt của một vùng Thăng Long mà chính là tinh hoa của văn minh chung của người Việt.
  • “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo”
    Ngày 20/11/2026, sự kiện “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo” diễn ra tại số 49 Trần Hưng Đạo (Cửa Nam, Hà Nội) với sự tham gia của họa sĩ người Pháp gốc Việt Melody Ung. Chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo 2026 giới thiệu đến công chúng và các nghệ sĩ về bản sắc Việt Nam thông qua thực hành nghệ thuật.
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến
  • Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: “HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, làm nghề điện ảnh Việt Nam”
    Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2026 (HANIFF lần thứ VIII) quy tụ nhiều bộ phim chất lượng được tuyển chọn từ các nền điện ảnh trên thế giới. Để những tác phẩm xuất sắc này có mặt tại Liên hoan, công tác tuyển chọn được tiến hành công phu, kỹ lưỡng từ nhiều tháng trước. Tạp chí Người Hà Nội có cuộc trò chuyện với đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải - Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển HANIFF 2026 để hiểu rõ hơn về công việc hậu cần này.
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
Tọa đàm “Lửa trên đường ray”: Ký ức không quên của những người giữ mạch đường sắt thời chiến
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO