Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải:“HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, làm nghề điện ảnh Việt Nam”
Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2026 (HANIFF lần thứ VIII) quy tụ nhiều bộ phim chất lượng được tuyển chọn từ các nền điện ảnh trên thế giới. Để những tác phẩm xuất sắc này có mặt tại Liên hoan, công tác tuyển chọn được tiến hành công phu, kỹ lưỡng từ nhiều tháng trước. Tạp chí Người Hà Nội có cuộc trò chuyện với đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải - Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển HANIFF 2026 để hiểu rõ hơn về công việc hậu cần này.
PV: Là Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển HANIFF 2026, anh trực tiếp xem xét các bộ phim gửi đến Liên hoan. Anh đánh giá thế nào về chất lượng phim năm nay? Những xu hướng nào đang nổi bật ở các nền điện ảnh lớn trên thế giới?
Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: Chất lượng phim được gửi đến HANIFF năm nay, theo tôi, khá tốt, với số lượng lớn, khoảng hơn 600 phim. Các phim đa dạng về đề tài, nội dung và phong cách thể hiện. Điều đó cho thấy sự phát triển toàn diện, đa dạng của điện ảnh thế giới, đồng thời thể hiện sự hài hòa giữa đề tài, nội dung và ngôn ngữ điện ảnh.
Nhiều bộ phim đi vào những vấn đề nóng của xã hội như phân biệt giàu nghèo, lạm dụng quyền lực, tham nhũng, vấn đề giới tính, đồng tính, những bất cập trong giáo dục… Thẳng thắn “mổ xẻ” những vấn đề của xã hội đương đại, những bộ phim này chắc chắn đã có những tác động sâu rộng, tích cực, góp phần bảo vệ lẽ phải và hướng xã hội tới sự văn minh, công bằng, nhân đạo hơn.
Phong cách thể hiện của các bộ phim cũng cực kỳ đa dạng, thể hiện qua ngôn ngữ và cấu trúc điện ảnh. Không ít bộ phim giữ vững cấu trúc truyền thống nhưng có những sáng tạo độc đáo, mạnh mẽ, tạo nên những tác phẩm hoàn thiện về mặt phát triển kịch tính, tính cách nhân vật, qua đó tác động mạnh đến cảm nhận và suy nghĩ của khán giả. Nhiều bộ phim sử dụng cấu trúc phá cách, phi truyền thống nhằm đem lại những cách cảm nhận cuộc sống khác cho người xem. Những cách cấu trúc mang tính đổi mới này đã có nền móng trong lịch sử phát triển của điện ảnh thế giới. Hiện nay, chúng tiếp tục được phát triển theo nhiều hướng, tạo ra những hiệu quả biểu đạt đa dạng và thú vị.
Thực tế cho thấy, sự giao thoa, tiếp nối và phát triển giữa các trào lưu điện ảnh trên thế giới đã trở thành nét nổi bật của điện ảnh đương đại. Người xem có thể thấy những bộ phim Iran hoặc Nepal sử dụng thành thạo cấu trúc 3 hồi, đặc trưng của điện ảnh Mỹ; hoặc những cấu trúc ngôn ngữ khác biệt, trừu tượng, mang dấu ấn của chủ nghĩa hiện sinh và điện ảnh Ý tiếp tục được phát triển trong các bộ phim của Argentina hoặc Đức… Điều đó cho thấy điện ảnh hiện đại không còn phụ thuộc nhiều vào vị trí địa lý mà đang phát triển thành những nhánh đa dạng trong một tổng thể mang tính toàn cầu. Tôi nghĩ điện ảnh Việt Nam cũng nên tiếp cận với xu hướng phát triển chung đó.

PV: HANIFF 2026 có những chương trình phim nào đáng chú ý? Anh có thể chia sẻ về chất lượng, sự đa dạng của các tác phẩm được tuyển chọn và những điểm nhấn trong từng chương trình, đặc biệt là chương trình Tiêu điểm về phim hoạt hình Nhật Bản??
Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: HANIFF năm nay có hai chương trình chính về điện ảnh thế giới là Chương trình Dự thi và Chương trình Toàn cảnh. Theo tôi, các bộ phim trong hai chương trình này đều có chất lượng tốt. Nếu có điều kiện trình chiếu số lượng phim tương đối lớn, Chương trình Toàn cảnh sẽ giúp người xem sẽ có cơ hội tiếp cận nhiều tác phẩm đỉnh cao của điện ảnh thế giới được sản xuất trong 2 năm vừa qua.
Trong cả hai chương trình, chúng tôi đã cố gắng sắp xếp hài hòa các tác phẩm chất lượng, có ngôn ngữ, đề tài và nội dung đa dạng, đôi khi khác biệt hoàn toàn về phong cách thể hiện. Ngoài ra, còn có Chương trình Tiêu điểm về phim hoạt hình Nhật Bản. Đây cũng là chương trình thú vị, giúp khán giả tìm hiểu quan điểm sáng tác và thành tựu của một trong những nền điện ảnh hàng đầu thế giới ở lĩnh vực này.
PV: Bước vào kỳ tổ chức thứ VIII, HANIFF ngày càng được mở rộng về quy mô, chất lượng, từng bước khẳng định vị thế của một liên hoan phim uy tín. Anh đánh giá thế nào về tác động của HANIFF đối với sự phát triển của điện ảnh Việt Nam?
Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: Tuy HANIFF chưa phải là liên hoan phim có tuổi đời và truyền thống lâu dài nhưng theo tôi đây là một liên hoan phim quốc tế rất tiềm năng nếu được phát triển đúng hướng. HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, người làm nghề điện ảnh và khán giả Việt Nam tiếp xúc với những tác phẩm chất lượng, đa dạng của điện ảnh thế giới được sản xuất trong 2 năm trở lại đây.
Trên cơ sở đó, cả những người làm nghề có thể học hỏi, mở rộng quan niệm, hiểu biết về sự phát triển của điện ảnh thế giới đương đại, từ đó rút ra những bài học nghề nghiệp. Đây là bước đệm để điện ảnh Việt Nam hòa nhập, từng bước tiệm cận với thẩm mỹ điện ảnh thế giới một cách nhanh chóng, mạnh mẽ và toàn diện hơn. Trong điều kiện phát triển của điện ảnh Việt Nam hiện nay, việc tổ chức HANIFF có ý nghĩa rất quan trọng. Nếu tổ chức tốt, bài bản, Liên hoan có thể tác động mạnh đến sự phát triển nội tại của điện ảnh Việt Nam thông qua việc tiếp xúc trực tiếp với những tác phẩm đỉnh cao của điện ảnh thế giới. HANIFF có thể mở ra những cách nhìn mới về ngôn ngữ, cấu trúc điện ảnh, đồng thời gợi mở phương pháp tiếp cận trực diện, trung thực với những vấn đề xã hội.
PV: Theo anh, HANIFF có ý nghĩa như thế nào đối với việc phát triển công nghiệp điện ảnh và công nghiệp văn hóa Việt Nam, đặc biệt trong việc giúp các nhà làm phim và khán giả tiếp cận, học hỏi từ điện ảnh thế giới?
Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: HANIFF là cơ hội để các nhà làm phim và khán giả Việt Nam tiếp xúc trực tiếp với những bộ phim có chất lượng cao của thế giới, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, khi chúng ta đang đặt mục tiêu phát triển công nghiệp điện ảnh và công nghiệp văn hóa. Đây là dịp để chúng ta học hỏi, hòa nhập với phong cách làm phim, gu thẩm mỹ và cách tiếp cận các vấn đề nóng của xã hội trong điện ảnh thế giới. Bước tiếp theo là hướng tới mục tiêu đưa phim Việt ra thị trường quốc tế một cách bài bản, hiệu quả. Tôi nghĩ đó là điều phù hợp với mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa của chúng ta hiện nay.

PV: Trí tuệ nhân tạo (AI) được dự đoán sẽ bùng nổ tại HANIFF năm nay. Theo anh, AI có phải là thách thức lớn mà ngành điện ảnh phải đối mặt? Điện ảnh cần chuẩn bị thế nào để đón nhận những thay đổi của kỷ nguyên công nghệ?
Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: AI có tiềm năng to lớn, thậm chí rất khó dự đoán chính xác vai trò và mức độ phát triển của công nghệ này trong tương lai. Nếu xem AI như một công cụ giúp nâng cao năng lực của các nhà làm phim, tôi cho rằng sự phát triển của công nghệ này mang ý nghĩa tích cực. Tuy nhiên, theo tôi, trong quy trình sản xuất phim hiện nay, AI có thể hỗ trợ nhiều ở những khâu thiên về kỹ thuật hơn là thay thế con người trong các lĩnh vực sáng tạo then chốt, tạo nên giá trị đặc trưng của một tác phẩm điện ảnh như phong cách, ý tưởng, cấu trúc độc đáo, tính nguyên bản và sự thể hiện tinh tế trong kịch bản, đạo diễn, quay phim, diễn xuất… Cũng bởi thế, bên cạnh việc tập trung hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp, các nhà làm phim cần chủ động học hỏi, sử dụng AI hiệu quả để phát huy tối đa khả năng sáng tạo của mình. Đó là điều cần thiết trong bối cảnh công nghệ AI đang phát triển mạnh mẽ hiện nay.
Xin trân trọng cảm ơn NSƯT Bùi Trung Hải!