Tại sao không thể thuần hóa hổ hay tê giác?

Cũng từ đây, không ít người thắc mắc tại sao lại là những con vật đó mà không phải tê giác, hổ hay ngựa vằn...?

Theo nhà sinh vật học tiến hóa và địa lý học Jared Diamond, có 6 tiêu chí mà một loà i vật phải đáp ứng để được thuần hóa.

Đầu tiên, đó phải là những con vật không kén cá chọn canh trong vấn đử ăn uống, tức là nguồn thức ăn chúng sử dụng phải dễ tìm trong môi trường sống xung quanh. Ví dụ, động vật ăn cử như bò và cừu có thể tìm kiếm thức ăn từ các đồng cử hay từ phần ngũ cốc dư thừa của con người. Động vật ăn thịt như chó và mèo có thể tận dụng nguồn thực phẩm mà con người bử đi hoặc thậm chí là cả sâu bọ.

Tại sao không thể thuần hóa hổ hay tê giác?

Lionel Walter Rothschild (1868-1937) với những con ngựa vằn nổi tiếng một thời. Việc thuần hóa thà nh công ngựa vằn là điửu tương đối hiếm. (Ảnh: Public Domain)

Thứ hai, tốc độ phát triển của chúng phải ở mức nhanh chóng. Chúng ta không thể lãng phí quá nhiửu thời gian cho việc nuôi dườ¡ng và chăm sóc cho tới khi chúng đủ lớn để đưa và o sử dụng. Đây cũng chính là lý do ngăn cản việc thuần hóa voi trên diện rộng vì phải mất 15 năm chúng mới đạt đến kích thước trưởng thà nh.

Thứ ba, chúng là loà i có khả năng sinh sản trong điửu kiện nuôi nhốt. Một số động vật cháº³ng hạn như linh dương không thể đáp ứng điửu kiện trên. Và vì vậy, mặc dù người Ai Cập cổ đại đánh giá cao loà i báo gêpa nhưng chúng không bao giử là đối tượng để họ áp dụng các biện pháp thuần hoá.

Thứ tư, đây là những loà i có tính khí được đánh giá ở mức độ tương đối là nh khi sống trong môi trường tự nhiên. Bò và cừu là 2 con vật như vậy. Trong khi đó, trâu rừng châu Phi và bò rừng châu Mử¹ thì ngược lại, vô cùng hung bạo và nguy hiểm. Tuy nhiên, một số nhà sinh vật học tiến hóa không đử cao tiêu chuẩn nà y bởi vì họ cho rằng nhiửu loà i đã được thuần thà nh công có nguồn gốc từ loà i rất hung dữ, cháº³ng hạn như chó nhà có tổ tiên là chó sói.

Thứ năm, con vật được thuần sẽ là con vật không quá hoảng sợ và vội vã bử chạy khi bị giật mình. Tiêu chí nà y đã loại trừ hươu hay linh dương “ hai trong số các loà i có bước nhảy cao cho phép chúng thoát khửi những cái hà ng rà o khá dễ dà ng. Ngược lại, khi hoảng sợ, loà i cừu có xu hướng xích lại gần nhau. Điửu nà y đồng nghĩa với việc người ta có thể dồn được cả bầy cừu lại khi cần thiết.

Cuối cùng, trừ loà i mèo ra, tất cả các động vật thuần hóa đửu phải phù hợp với tập quán sống thà nh đà n có con đứng đầu. Điửu nà y cho phép chúng ta dễ dà ng trở thà nh "người lãnh đạo" của chúng.