Nhạc sĩ Phạm Tuyên được trao tặng danh hiệu Hiệp sĩ Dế Mèn

Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn do báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) sáng lập và tổ chức thường niên từ năm 2020 nhằm trao cho các sáng tác, trình diễn nghệ thuật xuất sắc của thiếu nhi hoặc vì thiếu nhi. Từ ngày khởi động 14/3/2025 đến hết 20/4/2025, Ban tổ chức đã thẩm định 97 tác phẩm được sáng tác trong giai đoạn từ 1/1/2024 đến 20/4/2025. Tác phẩm đến từ hai nguồn: tác giả gửi trực tiếp dự thi và đề cử từ các nhà xuất bản, cộng tác viên thân thiết của báo Thể thao và Văn hóa.

Giải Hiệp sĩ Dế Mèn năm nay được trao cho nhạc sĩ Phạm Tuyên vì những cống hiến cả đời và sự nghiệp cho thiếu nhi với các tác phẩm âm nhạc vượt thời gian, trong đó có cuốn “Về quê – Khúc đồng dao của bé” lọt vào chung khảo năm nay. Trong hơn 700 ca khúc, ông dành riêng hơn 200 bài cho thiếu nhi. “Chiếc đèn ông sao”, “Cánh én tuổi thơ”, “Tiến lên đoàn viên” là những bài hát quen thuộc của nhiều thế hệ. Đặc biệt, ông còn phổ nhạc cho 41 bài đồng dao cổ, nhiều bài trong số đó lần đầu được thu âm qua dự án sách đa phương tiện do con gái ông (nhà báo Phạm Hồng Tuyến) thực hiện. Bộ sách gồm 5 tập, trong đó “Về quê – Khúc đồng dao của bé” là tập đầu tiên đã xuất bản. Các bài hát kết hợp kể chuyện, minh họa và mã QR tạo trải nghiệm liên hoàn cho trẻ nhỏ.

Nhà thơ Trần Đăng Khoa – Chủ tịch Hội đồng Giám khảo nhận định: “Nhạc sĩ Phạm Tuyên là một nhạc sĩ lớn. Ông là một cây đại thụ trong nền âm nhạc Việt Nam. Ông nâng niu các em từ khi các em còn nằm trong lòng mẹ, cho đến lúc đi nhà trẻ, đến trường mầm non, vào lớp một, vào Đội, từng bước trưởng thành, đến lúc giã từ tuổi khăn quàng đỏ để ‘Tiến lên Đoàn viên… Có thể nói, đó là một cuốn từ điển bách khoa bằng âm nhạc về mọi trạng huống, mọi cung bậc tình cảm trong thế giới tâm hồn các em”.

Cùng với giải Hiệp sĩ Dế Mèn, 5 giải Khát vọng Dế Mèn được trao cho: bộ tranh của họa sĩ nhí Phạm Hải Nguyên (13 tuổi, Lạng Sơn); “Có một Trái Đất phẳng trong mắt em” (Lý Thăng Long); “Cuốn cổ thư của một mẫu thần” (Nguyễn Hoàng Diệu Thủy, NXB Kim Đồng); hai cuốn truyện “Từ những ruộng rau ở nông trại Cúc Cu” (vẽ: Đốm Đốm) và “Những thứ bạn dùng để lấp một cái hố” (vẽ: Thanh Vũ) của Dy Duyên (NXB Kim Đồng); “Trang trại cuối rừng” (Phạm Công Luận, NXB Kim Đồng).

Phạm Hải Nguyên bộc lộ thế giới quan sâu sắc, quan sát tỉ mỉ cuộc sống, thể hiện qua tranh đề tài như “Tham vọng”, “Cơn ác mộng”, “Lao động”. Họa sĩ Thành Chương nhận xét: “Tuổi trẻ ngày nay không còn bó hẹp trong sự hồn nhiên, ngây thơ như trước. Tranh của các em vẫn giữ được nét hồn nhiên nhưng đồng thời lại mang theo sự chín chắn trong tư duy, có chiều sâu, thậm chí là những triết lý rất trưởng thành”.

Tác giả Dy Duyên (sinh năm 1987) từng ra mắt “Cúc dại và tia nắng” (2019, NXB Kim Đồng) chọn lối viết đồng thoại với khả năng tưởng tượng phong phú. PGS-TS Ngô Văn Giá nhận xét: “Những thứ bạn dùng để lấp một cái hố kết hợp được giữa cái hồn nhiên trẻ thơ và cái sâu sa nhân tính. Từ những ruộng rau ở nông trại Cúc Cu lựa chọn lối viết đồng thoại… góp phần vun bồi những hiểu biết, tình yêu cho trẻ thơ hướng về thiên nhiên, đồng ruộng, loài vật, không gian”.

Lý Thăng Long (sinh năm 2000), hiện đang thực hiện nghĩa vụ quân sự tại Đồng Nai, gây ấn tượng với tập thơ “Có một Trái Đất phẳng trong mắt em”. Tác phẩm kết hợp giữa cái nhìn hồn nhiên và chiều sâu suy tưởng.

Nguyễn Hoàng Diệu Thủy từng đoạt giải Khát vọng Dế Mèn năm 2022 với “Đu đưa trên ngọn cây bàng”. Năm nay, chị trở lại với “Cuốn cổ thư của một mẫu thần”, một truyện phiêu lưu mang chất liệu sinh thái, văn hóa vùng Đông Bắc, được đánh giá là có bước phát triển về tình huống và không gian nghệ thuật.

Mùa giải Dế Mèn 2025 đã khép lại nhưng những xúc cảm vẫn còn đọng lại, đó là sự tươi mới trong từng Khát vọng Dế Mèn, là niềm tin vào hành trình nghệ thuật sẽ luôn có người trẻ tiếp nối. Mỗi tác phẩm được vinh danh không chỉ mang theo sáng tạo mà còn chứa đựng tình yêu chân thành dành cho thiếu nhi. Những người cầm bút, dù là tác giả chuyên nghiệp, những cây bút trẻ hay chính các em nhỏ đều gặp nhau ở điểm chung: khát vọng kể chuyện cho tuổi thơ bằng ngôn ngữ của yêu thương và mơ mộng./.