Đây là những số liệu được các chuyên gia thuộc Đại học Xây dựng đưa ra trong tham luận tại hội thảo vử "Chính sách và giải pháp vử nhà ở cho người thu nhập thấp tại đô thị và khu công nghiệp" vừa tổ chức giữa tuần nà y.
Số liệu trên được tổng kết dựa trên việc khảo sát thực tế, điửu tra xã hội học đối với các hộ gia đình, cá nhân tại 29 dự án nhà ở xã hội tại Hà Nội, cùng việc phửng vấn hơn 40 chuyên gia, 6 nhà quản lý trong lĩnh vực nà y.
TS Tạ Quử³nh Hoa, Đại học Xây dựng, đại diện nhóm nghiên cứu cho biết, thu nhập trung bình của những người dân tại khu vực được khảo sát và o khoảng 5,48 triệu đồng một tháng.
Tại các dự án được quy hoạch trở thà nh nhà thu nhập thấp ngay từ khi cấp phép, giá bán căn hộ trung bình và o khoảng 8,19 triệu đồng một m2. Với quy mô 30-40m2 mỗi căn, bà Hoa nhận định là phù hợp với khả năng chi trả của người dân với mức trả dần trong vòng 5-10 năm.
Tuy nhiên, tại các dự án chuyển đổi từ loại hình căn hộ thương mại sang nhà ở xã hội giá và o khoảng 14,19 triệu đồng một m2. Bà Hoa lý giải, giá thà nh mỗi m2 tại các dự án nà y cao nên dù chia nhử căn hộ thì vẫn cao so với khả năng chi trả của người thu nhập thấp.
Theo tính toán và so sánh với mức thu nhập trung bình hộ gia đình, người dân phải tiết kiệm khoảng 25 năm mới đủ tiửn chi trả cho việc mua căn nhà giá rẻ.
"Theo tính toán và so sánh với mức thu nhập trung bình hộ gia đình, người dân phải tiết kiệm khoảng 25 năm mới đủ tiửn chi trả cho việc mua căn nhà nói trên. Đây là một con số quá cao so với mô hình nhà ở xã hội của các nước trên thế giới", bà Hoa cho hay.
Trong khi đó, đại diện nhóm nghiên cứu cũng cho biết, các dự án nhà ở xã hội cho thuê còn gặp nhiửu khó khăn và bất cập.
Theo tính toán, lương trung bình của người lao động Việt Nam hiện và o khoảng 3,8 triệu đồng mỗi tháng, với chi phí dà nh cho thuê nhà khoảng 30%, tương đương 1,14 triệu. "Sản phẩm nhà ở xã hội nà o có mức giá cao hơn sẽ khó thâm nhập thị trường.
Doanh nghiệp không muốn là m dự án cho thuê vì phải đầu tư vốn lớn, lợi nhuận không cao, mất 10-15 năm mới thu hồi được vốn, nhiửu rủi ro. Do đó, mô hình nà y thực tế thời gian qua rất ít được triển khai", bà Hoa nói.
Đồng tình với nhận định nói trên, ông Trần Ngọc Hùng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam cũng thừa nhận hiện nay nguồn cung nhà cho người thu nhập thấp còn hạn chế nên giá vẫn cao, từ 500 triệu đến một tỷ đồng mỗi căn. Với mức giá đó, ông cho rằng, nhà ở xã hội hiện nay thường là dà nh cho người có thu nhập trung bình, trung bình khá.
Cũng với nhận định rằng mức thu nhập 4 đến 5 triệu một tháng thì người lao động rất khó mua được nhà một tỷ đồng, ông Nguyễn Văn Đực, Phó giám đốc Công ty Địa ốc Đất Là nh kiến nghị phải là m sao để kéo được giá nhà xuống tầm 200-300 triệu đồng.
Cũng theo chuyên gia nà y, một trong những nguyên nhân khiến giá nhà thu nhập thấp vẫn cao là do ít doanh nghiệp mặn mà với phân khúc nà y. "Có rất nhiửu lý do khiến họ thử ơ với nhà xã hội. Trong đó, thủ tục xin là m dự án khó khăn, bán nhà cần qua nhiửu khâu xét duyệt, tiếp cận vốn vay không thuận lợi... Thêm và o đó, việc kiểm tra, kiểm toán trong vận hà nh dự án còn phức tạp nên nhiửu doanh nghiệp không tha thiết", ông Đực cho hay.
Theo ông, một số doanh nghiệp tại phía Nam vẫn triển khai nhà xã hội, nhưng chỉ với những khu đất có vị trí không tốt hoặc khó bán. Do đó, theo chuyên gia nà y, cần phải thay đổi trong cách thức thực hiện chính sách. Cho phép mở rộng mô hình nhà ở xã hội theo phương thức thương mại.
Doanh nghiệp tự do bán, khách hà ng mua không phải qua xét duyệt, cộng với gói hỗ trợ tà i chính từ Nhà nước cho vay mua nhà lãi suất 6-8% một năm. "Khi đó, nhiửu doanh nghiệp sẽ đua nhau tham gia, tích cực áp dụng khoa học kử¹ thuật để giảm giá bán còn 10-13 triệu đồng một m2. Như vậy, với diện tích căn hộ 30m2 thì tổng giá bán chỉ và o khoảng 300 triệu", ông Đực tính toán.
Đồng tình với quan điểm nà y, ông Hùng cũng cho rằng, thời gian tới cơ quan quản lý nên định hướng là m nhà ở thương mại giá rẻ cho thuê hoặc mua trả góp. Nhà nước chỉ quản lý quy hoạch, còn thị trường sẽ tự cạnh tranh vử giá cả. "Cơ quan quản lý tập trung xây dựng và quản lý quử¹ phát triển nhà ở xã hội, trong đó ưu tiên cho vay lãi suất ưu đãi cho người thu nhập thấp trả góp trong 20 năm", ông Hùng kiến nghị.
Tại hội thảo, một chuyên gia cũng cho rằng, nên phân chia rạch ròi giữa loại nhà cho người thu nhập thấp và người nghèo đô thị. Theo đó, nhà cho người thu nhập thấp vẫn cần đảm bảo tiêu chí hiện đại và văn minh. Trong khi, nhà cho người nghèo thì chỉ cần văn minh, không nhất thiết phải hiện đại vì còn liên quan đến nguồn lực, khả năng tà i chính.
Ngọc Tuyên
