Mùa hè xanh ở Lệ Chi

Mùa hè năm 2006, sau khi hoàn thành chương trình Tiếp sức mùa thi, đội sinh viên tình nguyện của chúng tôi tiếp tục lên đường thực hiện chiến dịch Mùa hè xanh. Điểm đến là xã Lệ Chi, huyện Gia Lâm (nay là xã Thuận An, thành phố Hà Nội). Cùng hội quân với sinh viên Trường Đại học Bách khoa Hà Nội và Trường Đại học Mở, mười lăm sinh viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 háo hức bắt đầu những ngày tình nguyện tại Lệ Chi, mang theo nhiệt huyết và khát khao cống hiến của tuổi hai mươi. Khi ấy, chúng tôi chỉ nghĩ đơn giản rằng mình sẽ mang sức trẻ đến với một miền quê còn nhiều khó khăn.

Ngôi trường làng trong những ngày học sinh nghỉ hè trở thành nơi ở của cả đội. Những phòng học được dọn gọn bàn ghế, trải thêm vài tấm chiếu là thành chỗ nghỉ cho hơn hai chục con người. Cuộc sống tuy đơn sơ nhưng lúc nào cũng rộn rã tiếng cười. Chúng tôi tự đi chợ, nấu cơm, giặt giũ, chia nhau từng việc nhỏ và nhanh chóng quen với nhịp sống của làng quê. Chẳng ai bận tâm đến sự thiếu thốn, bởi phía trước còn biết bao công việc đang chờ: những lớp học miễn phí cho trẻ em, những buổi lao động cùng bà con, những con đường cần được dọn sạch và những mái nhà có người già neo đơn cần thêm một đôi tay giúp đỡ.

Mỗi buổi sáng, sau khi điểm danh và phổ biến kế hoạch, cả đội lại chia thành từng nhóm theo lịch trình đã được thống nhất cùng Đoàn Thanh niên xã. Nhóm phụ trách lớp học hè cho thiếu nhi, nhóm tham gia dọn vệ sinh đường làng, khơi thông cống rãnh, nhóm đến giúp các gia đình chính sách, người già neo đơn dọn dẹp nhà cửa, làm cỏ vườn tược. Có những ngày, chúng tôi theo đoàn viên địa phương ra đồng lao động cùng bà con. Công việc nào cũng mới mẻ với những sinh viên vốn quen giảng đường và sách vở, nhưng ai cũng háo hức góp một phần sức trẻ của mình. Những bàn tay quen cầm bút rồi cũng chai đi vì cầm cuốc, cầm chổi, nhưng tiếng cười thì chưa bao giờ vơi.

Lớp học hè là nơi giữ lại trong tôi nhiều kỷ niệm nhất. Căn phòng học vốn yên ắng suốt kỳ nghỉ hè lại rộn rã tiếng đọc bài và những tràng cười giòn tan sau mỗi trò chơi tập thể. Có em ngày nào cũng đến thật sớm, cẩn thận lau bàn ghế rồi ngồi ngay ngắn chờ các anh chị. Có em tan học vẫn nấn ná chưa muốn về, chỉ để được nghe kể thêm một câu chuyện hay hát thêm một bài hát. Chúng tôi mang đến cho các em những bài học nhỏ, còn các em lại dạy chúng tôi cách tìm thấy niềm vui từ những điều giản dị nhất. Đó cũng là hành trang quý giá đối với sinh viên sư phạm chúng tôi mà lý thuyết trên giảng đường không thể nào truyền tải được.

Rời lớp học, chúng tôi lại theo các anh chị đoàn viên đến từng ngõ xóm. Con đường đất đỏ sau cơn mưa, những bờ rào phủ kín dây leo, những vườn nhãn sai trĩu quả và tiếng gà gáy vọng từ cuối xóm trở thành những hình ảnh quen thuộc. Nhiều công việc đối với người dân chỉ là chuyện thường ngày, nhưng với chúng tôi đều là những trải nghiệm đầu tiên. Có hôm lấm lem bùn đất từ đầu đến chân, có hôm mồ hôi ướt đẫm lưng áo dưới cái nắng tháng Bảy, vậy mà chẳng ai than phiền.

Điều khiến chúng tôi cảm động hơn cả là tình cảm mà người dân Lệ Chi dành cho đội tình nguyện. Mỗi lần đi qua một ngõ nhỏ, lại có người gọi với: "Các cháu vào uống bát nước đã!". Có nhà mang sang nải chuối vừa chín, có nhà gửi mấy quả bầu, bó rau mới hái, có bác vừa đi thăm vườn về lại dúi vào tay chúng tôi chùm nhãn còn thơm mùi lá. Những món quà quê chẳng đáng là bao, nhưng chất chứa biết bao sự chân thành. Chúng tôi đến Lệ Chi chỉ mang theo nhiệt huyết của tuổi trẻ, còn người dân lại đón chúng tôi bằng tấm lòng của những người thân lâu ngày gặp lại.

Mỗi buổi tối, theo lịch sinh hoạt hè của địa phương, chúng tôi lại cùng đoàn viên thanh niên xã đến các thôn để tổ chức sinh hoạt cho thiếu nhi tại nhà văn hóa. Không khí vốn yên ắng của những hội trường nhỏ nhanh chóng rộn ràng bởi tiếng nhạc, tiếng cười và những trò chơi tập thể. Chúng tôi hướng dẫn các em tập múa, tập hát, luyện những tiết mục chuẩn bị cho hội diễn văn nghệ, cho Tết Trung thu rồi cùng nhau hát vang những bài ca tuổi trẻ. Có em còn rụt rè nép sau lưng bạn, chỉ vài buổi sau đã mạnh dạn đứng giữa sân biểu diễn. Có em mỗi tối đều đến từ rất sớm, háo hức chờ các anh chị tình nguyện. Chẳng cần những sân khấu lớn hay ánh đèn rực rỡ, những hội trường thôn mộc mạc vẫn đủ để lưu giữ biết bao tiếng cười của một mùa hè đáng nhớ.

Mười lăm ngày trôi qua nhanh như một cái chớp mắt. Sáng chia tay, sân trường đông hơn mọi ngày. Những cái bắt tay thật chặt, những lời dặn dò giản dị, những túi quà quê được bà con chuẩn bị từ sớm khiến ai cũng nghẹn ngào. Chiếc xe chầm chậm rời khỏi cổng trường, nhiều em nhỏ chạy theo một quãng dài, vừa vẫy tay vừa gọi lớn: "Các anh chị nhớ quay lại nhé!". Tôi ngoái nhìn cho đến khi ngôi trường khuất hẳn sau hàng cây, trong lòng bỗng thấy trống trải như vừa rời xa một quê hương thứ hai của mình.

Hai mươi năm đã đi qua. Lệ Chi hôm nay đã phát triển, khác rất nhiều so với ngôi làng ven sông Đuống của mùa hè năm ấy. Những con đường đã được mở rộng, những khu công nghiệp, nhà máy và các tòa chung cư mọc lên, còn những đứa trẻ ngày nào giờ cũng đã trưởng thành, lập gia đình và vun đắp cuộc sống trên chính quê hương mình. Thời gian có thể làm đổi thay dáng hình một miền quê, nhưng không thể làm phai màu ký ức. Với tôi, Lệ Chi vẫn mãi là ngôi làng của mùa hè năm 2006, một dấu lặng trong trẻo của những năm tháng thanh xuân./.