Hà Nội thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử

Nhằm hình thành một môi trường mua sắm trực tuyến minh bạch, an toàn và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, UBND Thành phố Hà Nội đã chính thức triển khai Đề án thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử.

Công khai 1.000 sản phẩm trên chuyên mục gian hàng số liên kết

Theo đó, hướng tới cột mốc năm 2028, đề án đề ra những chỉ tiêu cụ thể nhằm đo lường hiệu quả vận hành. Cụ thể, chương trình phấn đấu kết nối 500 chủ thể tham gia, công khai 1.000 sản phẩm trên chuyên mục gian hàng số liên kết, trong đó tối thiểu 80% sản phẩm có mã định danh hoặc truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Bên cạnh việc cam kết 100% chủ thể được hướng dẫn minh bạch thông tin bắt buộc, thành phố đặt mục tiêu tiếp nhận và phân loại đúng hạn 90% khiếu nại, phản hồi 70% vụ việc cho người tiêu dùng theo thời gian công bố, đồng thời tổ chức 20 lớp tập huấn, xây dựng một bộ Dashboard điều hành và nâng tỷ lệ hài lòng của các bên tham gia lên 80%.

Để chuyển hóa khái niệm bảo trợ thương mại điện tử thành hành động thực tế, Hà Nội tập trung xây dựng bộ quy tắc vận hành thống nhất, làm rõ trách nhiệm pháp lý từ cơ quan quản lý, chính quyền địa phương đến các sàn thương mại điện tử và chủ thể kinh doanh.

Cơ chế phối hợp liên ngành sẽ được thiết lập chặt chẽ giữa Sở Công Thương, Sở Khoa học và Công nghệ, Cơ quan Thuế, Chi cục Hải quan khu vực I, Công an Thành phố, UBND cấp xã cùng các doanh nghiệp nền tảng.

Hạ tầng công nghệ theo mô hình bốn lớp và cơ chế kết nối đa nền tảng

Hạ tầng công nghệ của đề án được thiết kế theo cấu trúc bốn lớp chức năng gồm điều phối, xác thực, dữ liệu và phản ánh nhằm liên kết chặt chẽ với các nền tảng công nghệ sẵn có. Định hướng này hướng tới mục tiêu đôi: tạo ra một điểm truy cập tin cậy cho người dân khi tham gia thương mại điện tử, đồng thời cung cấp công cụ quản lý và điều hành hiệu quả cho cơ quan nhà nước. Thành phố quán triệt nguyên tắc tối ưu hóa nguồn lực bằng cách tận dụng tối đa cổng thông tin, chuyên trang, ứng dụng công dân số, hệ thống phản ánh và nền tảng dữ liệu hiện có, kiên quyết không đầu tư mới các hệ thống trùng lặp nếu có thể thuê dịch vụ hoặc tích hợp công nghệ.

Cụ thể, thành phố sẽ tích hợp toàn bộ các kênh tương tác hiện hành như Cổng thông tin điện tử, ứng dụng iHanoi, tổng đài hỗ trợ, các kênh phản ánh cấp địa phương và nền tảng của doanh nghiệp. Quá trình kết nối phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc không trùng lặp, không tạo thế độc quyền và tuyệt đối không thu thập dữ liệu vượt quá mục đích quản lý. Trong hạ tầng này, việc xây dựng chuyên trang hoặc phân hệ "Gian hàng số Thủ đô" đóng vai trò trung tâm, phục vụ việc công khai danh mục chủ thể và sản phẩm đủ điều kiện, cung cấp đường dẫn đến các kênh bán hàng hợp lệ, thông tin truy xuất nguồn gốc, chính sách đổi trả cũng như đầu mối tiếp nhận phản ánh. Đồng thời, hệ thống sẽ mở rộng kết nối với các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, đơn vị giao hàng, trung tâm thanh toán và tổ chức xác thực nguồn gốc trên tinh thần tự nguyện, dựa trên thỏa thuận chia sẻ dữ liệu tổng hợp hoặc dữ liệu ẩn danh đúng quy định pháp luật.

Giải pháp phòng chống gian lận thương mại và cơ chế quản lý rủi ro

Trong giai đoạn triển khai thí điểm, Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hà Nội được giao đảm nhiệm vai trò đầu mối phối hợp chuyên ngành đối với các hành vi vi phạm. Lực lượng này sẽ trực tiếp tiếp nhận, phân loại và xử lý các dấu hiệu liên quan đến hàng giả, hàng hóa giả mạo hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng nhập lậu, gian lận thương mại và quảng cáo sai sự thật trong hoạt động kinh doanh. Toàn bộ dữ liệu từ công tác kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm của Quản lý thị trường sẽ được tổng hợp, số hóa để cập nhật liên tục vào bản đồ rủi ro, giúp cơ quan chức năng chủ động khoanh vùng và ngăn chặn các điểm nóng vi phạm trên không gian mạng.

Phát triển hệ thống dữ liệu, phân tích cảnh báo sớm và ứng dụng trí tuệ nhân tạo

Nhiệm vụ phát triển dữ liệu, phân tích cảnh báo sớm và ứng dụng trí tuệ nhân tạo được xác định là giải pháp nền tảng mang tính quyết định đến sự vận hành bền vững của toàn bộ đề án. Để triển khai hiệu quả, thành phố yêu cầu phải phân định ranh giới trách nhiệm một cách rõ ràng giữa các bên liên quan. Theo đó, cần xác định cụ thể nội dung công việc thuộc thẩm quyền của cơ quan quản lý nhà nước, phần việc do doanh nghiệp cung cấp giải pháp công nghệ đảm nhận, các công tác do chính quyền địa phương tổ chức thực hiện tại cơ sở, cũng như nghĩa vụ tự chịu trách nhiệm của từng chủ thể kinh doanh khi tham gia vào hệ sinh thái số.

Chiến dịch truyền thông, đào tạo nguồn nhân lực và huy động lực lượng xã hội hóa

Thành phố sẽ đẩy mạnh chiến dịch truyền thông diện rộng với chủ đề "Tiêu dùng số an toàn - chủ thể kinh doanh đạt tiêu chí minh bạch - sản phẩm rõ nguồn gốc", được phát sóng và phổ biến liên tục trên cổng thông tin, mạng xã hội, hệ thống loa truyền thanh, hội nghị địa phương, các khu chợ và tuyến phố thương mại. Bộ thông điệp xuyên suốt được áp dụng thống nhất bao gồm bốn trụ cột: "Người bán rõ danh tính - sản phẩm rõ nguồn gốc - giao dịch có chứng từ - phản ánh có đầu mối". Đi đôi với truyền thông, công tác đào tạo được thiết kế chuyên biệt cho từng nhóm đối tượng, từ cán bộ quản lý địa phương, ban quản lý chợ, hộ kinh doanh, tiểu thương, chủ thể OCOP, làng nghề, doanh nghiệp nhỏ, cho đến người tiêu dùng và các tổ chuyển đổi số cộng đồng. Đặc biệt, chương trình sẽ có những nội dung hỗ trợ riêng cho các nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi, người lao động thu nhập thấp, người mới mua sắm lần đầu, tiểu thương chợ truyền thống và hộ sản xuất làng nghề chưa quen với quy trình vận hành số.

Nhằm tối ưu hóa nguồn lực xã hội, Hà Nội chủ động huy động sự tham gia của các doanh nghiệp nền tảng, đơn vị logistics, ngân hàng, ví điện tử, tổ chức truy xuất nguồn gốc, các hiệp hội và cơ sở đào tạo thông qua việc cung cấp công cụ kỹ thuật, chuyên gia, tài liệu giảng dạy và chính sách ưu đãi. Thành phố sẽ xây dựng cơ chế ghi nhận và tôn vinh sự đóng góp của các đơn vị xã hội hóa, nhưng đồng thời thiết lập ranh giới kiểm soát chặt chẽ, tuyệt đối không để bất kỳ doanh nghiệp nào chi phối các tiêu chí công nhận, dữ liệu quản lý nhà nước hay nội dung bảo trợ chính thức của thành phố./.