Hà Nội lan tỏa năng lực số, kiến tạo công dân Thủ đô số

Từ kỹ năng số đến một phương thức sống mới

Chuyển đổi số, xét đến cùng, không chỉ là câu chuyện của công nghệ. Đó còn là sự thay đổi trong nhận thức, phương pháp làm việc, cách tiếp cận tri thức và phương thức tương tác của mỗi cá nhân với xã hội. Bởi vậy, Kế hoạch của Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy đặt nâng cao năng lực số trong mối quan hệ với học tập, lao động, thực thi công vụ và đời sống.

Mục tiêu được xác định khá cụ thể. Trong năm 2026, 100% Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND, Chủ tịch UBND, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam các xã, phường thuộc phạm vi áp dụng của Đề án phải hoàn thành chương trình bồi dưỡng và tham gia đánh giá năng lực số. Tối thiểu 70% đảng viên, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong hệ thống chính trị thuộc phạm vi áp dụng được đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn, hoàn thành chương trình và tham gia đánh giá năng lực số.

Trong lĩnh vực giáo dục, tối thiểu 50% nhà giáo thuộc phạm vi áp dụng được đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn kỹ năng số; học sinh, sinh viên được trang bị kỹ năng số và kiến thức sử dụng AI phù hợp. Đối với người dân, mục tiêu đặt ra là tối thiểu 30% công dân thành phố được phổ cập và đánh giá, phân loại năng lực số theo Khung năng lực số cho công dân.

Những con số trên cho thấy cách tiếp cận của Hà Nội không dừng ở việc trang bị một số kỹ năng công nghệ, mà hướng tới xây dựng năng lực số trên diện rộng, từng bước hình thành một môi trường xã hội thích ứng với phương thức học tập, làm việc và tương tác mới.

Học tập số gắn với trách nhiệm công dân

Một điểm đáng chú ý trong Kế hoạch là yêu cầu gắn năng lực số với trách nhiệm và tính an toàn trong môi trường số. Nội dung đào tạo, bồi dưỡng không chỉ tập trung vào khả năng sử dụng công cụ, mà còn bao gồm quản trị, đạo đức và sử dụng AI có trách nhiệm; an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bí mật nhà nước; kỹ năng khai thác, kiểm chứng và hiệu chỉnh kết quả AI.

Trong tháng 8/2026, thành phố tổ chức Hội nghị chuyên đề về ứng dụng AI và kiến thức kinh tế số dành cho cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và người lao động trong hệ thống chính trị. Hội nghị được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến, đồng thời cập nhật học liệu và video lên nền tảng phù hợp để người học tiếp tục nghiên cứu, ôn tập.

Cách tổ chức này cho thấy học tập số được đặt trong một quá trình liên tục, kết hợp giữa học tập tập trung, trực tuyến và tự học có hướng dẫn. Người học không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn phải được kiểm tra, đánh giá và hình thành sản phẩm kiểm chứng.

Trong giáo dục, yêu cầu năng lực số được lồng ghép với chương trình bồi dưỡng chuyên môn của nhà giáo; học sinh, sinh viên được trang bị kỹ năng số và kiến thức sử dụng AI phù hợp. Trong lĩnh vực y tế, cán bộ ngành y tế được bồi dưỡng, tập huấn và đánh giá theo chương trình, chỉ tiêu do Sở Y tế xác định. Với người dân và người lao động trong doanh nghiệp, hoạt động phổ cập tập trung vào những kỹ năng thiết yếu của đời sống số như sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNeID, thanh toán số, giao dịch số, tự bảo vệ trên môi trường số và sử dụng AI có trách nhiệm.

Xây dựng văn hóa học tập trong môi trường số

Điểm nổi bật của Kế hoạch là không tách năng lực số khỏi quá trình hình thành thói quen học tập và văn hóa ứng xử trong môi trường số. Thành phố yêu cầu tuyên truyền sâu rộng mục tiêu, ý nghĩa và yêu cầu nâng cao năng lực số; xây dựng chuyên mục, tài liệu ngắn, video hướng dẫn, infographic và bộ câu hỏi thường gặp về kỹ năng số, an toàn số, dịch vụ công trực tuyến và sử dụng AI có trách nhiệm.

Cùng với đó là việc tuyên truyền, nhân rộng những gương điển hình, mô hình hiệu quả trong học tập và ứng dụng năng lực số vào cải tiến công việc, phục vụ người dân, doanh nghiệp. Tổ chuyển đổi số cộng đồng, đoàn viên, hội viên và các lực lượng hỗ trợ tại cơ sở được phát huy vai trò trong phổ cập kỹ năng số.

Một yêu cầu quan trọng khác là bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu. Các cơ quan, đơn vị phải kiểm soát việc sử dụng tài khoản, mật khẩu, dữ liệu nội bộ và công cụ AI công cộng; phát hiện, chấn chỉnh việc dùng tài khoản chung, làm thay bài kiểm tra, gian lận trong đánh giá trực tuyến và hành vi sử dụng dữ liệu trái quy định.

Theo đó, năng lực số được nhìn nhận không đơn thuần là khả năng thao tác với thiết bị hay nền tảng công nghệ, mà bao gồm cả khả năng nhận biết rủi ro, kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu và sử dụng công nghệ có trách nhiệm. Đây cũng là những yếu tố quan trọng để hình thành văn hóa ứng xử phù hợp trong môi trường số.

Kế hoạch số 36-KH/BCĐ57 xác định Sở Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối chuyên môn, chủ trì điều phối, hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc và tổng hợp kết quả triển khai. Các sở, ngành, UBND xã, phường, cấp ủy, cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị và các cơ sở đào tạo thực hiện nhiệm vụ theo phạm vi được giao.

Với việc kết hợp giữa đào tạo, đánh giá, phổ cập, truyền thông và bảo đảm an toàn số, Hà Nội đang từng bước tạo dựng nền tảng để năng lực số trở thành một phần của quá trình học tập, làm việc và đời sống. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là có thêm những người biết sử dụng công nghệ, mà là hình thành những công dân có khả năng sống, làm việc, học tập và tương tác có trách nhiệm trong môi trường số./.