Giả thuyết về sức sống của 'hạt thóc 3.000 năm'

>>Hạt thóc 3.000 năm tuổi nảy mầm?

Sau khi hay tin khu di chỉ Thà nh Dửn phát hiện ra những hạt thóc ở tầng văn hóa Đồng Đậu nảy mầm, chiửu 18/5, rất nhiửu chuyên gia đã tìm tới đây. Trong số đó có giáo sư Đà o Thế Tuấn (từng là Viện sĩ Viện Hà n lâm khoa học Liên Xô); ông Nguyễn Văn Bộ, Viện trưởng Khoa học nông nghiệp Việt Nam; phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Lân Cường, Phó tổng thư ký Hội Khảo cổ học Việt Nam và các chuyên gia đến từ ĐH Quốc gia Hà Nội.

Chăm chú quan sát nơi phát lộ các hạt thóc, ông Đà o Thế Tuấn, vị giáo sư hà ng đầu trong lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam nhận định, các hạt nà y có hình dạng ngắn, bử ngang rộng chứ không thon dà i như lúa nhiệt đới. Đây là cũng là hình dạng của các loại lúa cổ xưa nhất ở Việt Nam như lúa nương, lúa nếp.

Tiến sĩ Lâm Thị Mử¹ Dung (áo hoa) trao đổi với các nhà khoa học tại một hố khai quật ở Thà nh Dửn. Ảnh: Nguyễn Hưng.

Lý giải vử điửu kiện để duy trì sức sống hạt giống, giáo sư Tuấn cho rằng, điửu kiện tốt nhất là môi trường yếm khí. Tuy nhiên, ngay cả trong những phương pháp hiện đại nhất như bơm chân không thì cũng không thể gây được chân không hoà n thiện.

"Theo tôi, nếu đúng là hạt thóc 3.000 năm nảy mầm thì có lẽ ở đây có một điửu kiện đặc biệt nà o đấy, tạo cho khu vực lưu trữ hạt thóc ở di chỉ Thà nh Dửn chân không tốt nhất, giữ được sức sống cho chúng. Tôi giả định rằng trong khu vực lưu giữ các hạt thóc có lẫn lộn rất nhiửu tro, hạt gạo cháy... Có thể chính môi trường nà y đã tạo điửu kiện yếm khí tuyệt đối", vị giáo sư nêu giả thuyết.

Tuy nhiên, ông Tuấn cũng để mở khả năng ngoà i môi trường yếm khí ra, "có thể có những điửu kiện mà con người chưa xác định được".

Đồng quan điểm với giáo sư Đà o Thế Tuấn, Viện trưởng Khoa học Nông nghiệp Việt Nam Nguyễn Văn Bộ cho biết, không loại trừ khả năng những hạt thóc nà y được bao bọc bởi một môi trường đặc biệt, có thể là yếm khí hoà n toà n mà con người chưa biết đến.

"Đây là một hiện tượng hy hữu, cũng giống như trường hợp mộ kết, hay chuyện một người không ăn uống trong mấy chục năm trời vẫn có thể sống khửe mạnh mà khoa học vẫn chưa giải thích được", ông Bộ nói.

à”ng Nguyễn Lân Cường (đứng, áo trắng) vẫn không khửi ngạc nhiên khi nghe tin vử "hạt thóc 3.000 năm" nảy mầm. Sau khi có mặt tại Thà nh Dửn, ông kháº³ng định những hạt thóc đúng là đã được khai quật từ tầng đất có niên đại 3.000 năm. Ảnh: Nguyễn Hưng.

Còn theo ông Nguyễn Lân Cường, trước khi đi khảo sát thực tế, ông rất nghi ngử vử câu chuyện hạt thóc sau 3.000 năm vẫn nảy mầm. "43 năm là m khảo cổ nhưng tôi chưa bao giử nghe, hoặc chứng kiến chuyện nà y. Tôi cũng đã đọc rất nhiửu tà i liệu nhưng chưa thấy đử cập đến chuyện nà o tương tự. Tôi rất sợ đó là những hạt thóc do chuột đà o hang và tha xuống", ông Cường nói.

Mang theo những nghi ngử tới Thà nh Dửn, ông kiểm tra rất kử¹ lườ¡ng các hố khai quật, hửi han các công nhân và chuyên gia đoà n khảo cổ. "Đất ở đây bị nén rất chặt, không có dấu vết hang chuột. Vử mặt sinh học vẫn phải đợi kết quả thí nghiệm của Viện Di truyửn nông nghiệp, nhưng tôi hoà n toà n bị thuyết phục vử niên đại của hạt thóc nảy mầm là cách đây khoảng 3.000 năm", vẫn chưa hết ngạc nhiên, ông Cường chia sẻ.

Clip hiện trường tìm thấy 'thóc 3.000 năm' nẩy mầm

Trong khi đó, theo giáo sư Đà o Thế Tuấn, việc phát hiện những hạt lúa, hạt gạo ở di chỉ thuộc văn hóa Đồng Đậu có ý nghĩa rất quan trọng. "Trước kia khi nghiên cứu vử văn hóa Đồng Đậu, các nhà khoa học ít chú ý đến hạt lúa. Lần nà y nếu có hạt thóc, gạo được đo đạc có hệ thống sẽ có tác dụng lớn trong việc tìm hiểu vai trò di chỉ Đồng Đậu trong quá trình phát triển nông nghiệp VN", ông nói.

Cũng theo ông Tuấn, phát hiện nà y sẽ là m cơ sở để xác định nửn văn minh lúa nước của đồng bằng sông Hồng trước đây ra sao. Vử mặt sinh học, các hạt lúa nảy mầm sẽ cung cấp thông tin vử giống, giúp các nhà khoa học biết được sự tiến hóa của cây lúa Việt Nam... à”ng Tuấn cũng kháº³ng định, theo các tà i liệu chính thức, chưa từng có phát hiện nà o trên thế giới mà sau 3.000 năm hạt lúa vẫn nảy mầm.

Để xác định chính xác niên đại, Viện trưởng Khoa học nông nghiệp Nguyễn Văn Bộ cho biết sẽ đử nghị các nhà khảo cổ lấy mẫu gửi ra nước ngoà i là m thí nghiệm theo phương pháp AMS (phương pháp xác định niên đại của các hiện vật hiện đại và chính xác nhất hiện nay). Theo ông Bộ, hiện tại Việt Nam chưa thể là m được AMS, còn sử dụng phương pháp đồng vị carbon (C14) cần rất nhiửu mẫu và vẫn có sai số.

Trao đổi với báo chí, Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Cao Đức Phát cho biết, ông cũng rất bất ngử trước thông tin "hạt thóc 3.000 năm nảy mầm". Bộ trưởng đã giao cho Viện Khoa học Nông nghiệp phối hợp với các cơ quan liên quan để bảo quản tốt và theo dõi sự phát triển của những hạt giống đã nảy mầm. Viện cũng sẽ phối hợp các nhà khoa học quốc tế phân tích sâu vử gene để từ đó tìm ra khả năng chọn tạo giống, sử dụng cho tương lai.

"Trong trường hợp thực sự cần thiết và các nhà khoa học có đử nghị, dù có tốn kém Bộ cũng sẽ phối hợp với các bộ, ngà nh liên quan để triển khai", ông Phát nói.