Văn hóa – Di sản

Độc đáo nghi thức rước kiệu tại Lễ hội Đền thờ Hai Bà Trưng

Hải Truyền • 09:54 15/02/2024

Lễ hội Đền thờ Hai Bà Trưng (huyện Mê Linh, TP Hà Nội) được tổ chức vào ngày mùng 6 tháng Giêng âm lịch hàng năm là hoạt động văn hóa tâm linh nhằm tưởng nhớ, tri ân công đức của hai vị nữ Anh hùng dân tộc Trưng Trắc và Trưng Nhị cùng các tướng lĩnh dưới quyền trong cuộc khởi nghĩa đánh đổ ách thống trị của nhà Đông Hán, giành lại nền độc lập dân tộc vào những năm 40 - 43 sau Công Nguyên.

snapedit_1707755154954.png
Hình ảnh đoàn rước kiệu tại Lễ hội Đền thờ Hai Bà Trưng.

Lễ hội Đền Hai Bà Trưng năm Giáp Thìn sẽ được tổ chức từ ngày mùng 6 đến ngày mùng 8 tháng Giêng tại khu di tích quốc gia dặc biệt Đền Hai Bà Trưng huyện Mê Linh. Lễ hội được tổ chức theo nghi thức Nhà nước và truyền thống địa phương gồm phần Lễ và phần Hội.

Trước đó, vào sáng ngày mùng 4 tháng Giêng, lễ "Tế trình" và nghi thức rước kiệu Hai Bà Trưng từ Đền thờ Hai Bà đến Đình làng Hạ Lôi sẽ được long trọng tổ chức theo truyền thống địa phương.

Ông Nguyễn Đình Thanh, Trưởng Ban lễ tân nghi lễ của Lễ hội cho biết, rước kiệu là nghi thức đặc biệt quan trọng đã trở thành định lệ trong phần Lễ. Tất cả sẽ có 5 cỗ kiệu, xuất phát từ Đền thờ Hai Bà Trưng có 3 cỗ gồm kiệu văn, kiệu Bà Trưng Trắc và kiệu Bà Trưng Nhị; xuất phát từ Đình làng Hạ Lôi có 2 cỗ gồm kiệu Thánh Cốt Tung và kiệu Tứ vị Thành Hoàng làng.

dsc03550.jpg
Chính giữa là hình ảnh kiệu văn tại sân Đền thờ Hai Bà.

Đặc biệt, nghi thức rước kiệu trong Lễ hội Đền thờ Hai Bà Trưng có phần “giao kiệu” mang ý nghĩa: nội gia tỷ muội, ngoại quốc quân thần (ở trong nhà là chị em, khi việc nước là vua tôi).

Theo đó, sau Lễ tế tại Đền thờ Hai Bà Trưng, từ trong sân Đền, kiệu văn sẽ được rước đi đầu rồi đến kiệu Bà Trưng Trắc đi trước, kiệu Bà Trưng Nhị đi sau; khi ra khỏi cổng Đền, kiệu Bà Trưng Trắc dừng lại phía bên phải đường để kiệu bà Trưng Nhị tiến lên đi trước (giao kiệu lần thứ nhất trong ngày mùng 4).

dsc03545.jpg
Ông Nguyễn Đình Thanh, Trưởng Ban lễ tân nghi lễ của Lễ hội Đền thờ Hai Bà Trưng bên cạnh cỗ kiệu của Thánh Cốt Tung tại sân Đền thờ Hai Bà.

Cùng thời điểm này, xuất phát bên phía Đình làng Hạ Lôi, đoàn rước kiệu Thánh Cốt Tung và Tứ vị Thành Hoàng làng cũng xuất phát và đi đến ngã tư cổng Đền để nghênh đón kiệu Hai Bà (với ý nghĩa: nghênh đón Hai Bà đi kinh lý về thăm quê hương). Khi đoàn rước kiệu về đến cổng Đình làng Hạ Lôi thì kiệu bà Trưng Nhị dừng lại phía bên phải đường để kiệu bà Trưng Trắc đi vào sân Đình trước (giao kiệu lần hai trong ngày mùng 4).

dsc03547.jpg
Cỗ kiệu của bà Trưng Trắc tại sân Đền thờ Hai Bà.

Đi hộ giá Hai Bà có các đội nghi trương gồm: cờ lệnh, đội cờ ngũ hành, đội cờ tứ linh, đội cờ thần tàn lọng, đội gươm trường bát bửu, đội nữ binh hộ giá, hai voi trắng, ngựa hồng, ngựa bạch… cùng các đội múa xênh tiền, đội múa lân vừa đi vừa múa trong tiếng nhạc lễ cung đình của dàn nhạc bát âm, hòa trong tiếng trống, tiếng chiêng, rộn rã, linh thiêng.

Sau khi đoàn rước kiệu đã tề tựu theo thứ tự tại sân Đình làng Hạ Lôi, ảnh chân dung Hai Bà, bài vị của Thánh Cốt Tung và Tứ vị Thành hoàng làng được rước đặt trên nhang án của Đình làng. Dân làng sẽ tổ chức tế lễ tại đình làng Hạ Lôi từ chiều ngày mùng 4 đến hết ngày mùng 5 với ý nghĩa là để chào đón Hai Bà Trưng về thăm quê hương.

dsc03548.jpg
Cỗ kiệu của bà Trưng Nhị tại sân Đền thờ Hai Bà.

Sáng ngày mùng 6 tháng Giêng, nghi thức rước kiệu được cử hành ngược lại, từ Đình làng Hạ Lôi về Đền thờ Hai Bà Trưng. Thứ tự các cỗ kiệu trong đoàn rước lại được sắp xếp như lễ rước từ Đền thờ Hai Bà sang Đình làng. Từ sân Đình làng đi ra, kiệu bà Trưng Trắc đi trước, kiệu bà Trưng Nhị đi sau; ra khỏi cổng Đình làng, kiệu bà Trưng Trắc dừng lại phía bên phải để kiệu bà Trưng Nhị tiến lên đi trước (giao kiệu lần thứ nhất trong ngày mùng 6).

Khi đoàn rước kiệu về đến cổng Đền thờ Hai Bà, kiệu bà Trưng Nhị dừng lại để kiệu bà Trưng Trắc tiến lên vào sân Đền trước (giao kiệu lần thứ hai trong ngày mùng 6).

Trong quá trình lễ rước kiệu, nhiều lần đội hình rước kiệu dừng lại, thực hiện động tác đổi vai nâng kiệu qua đầu ba lần cả năm cỗ kiệu. Động tác đổi vai nâng kiệu qua đầu của năm cỗ kiệu được thực hiện không đồng thời mà tiếp nối nhau, nên nếu nhìn tổng thể sẽ thấy hình ảnh các cỗ kiệu nhấp nhô giữa đội hình cờ súy, tựa như thân hình một con rồng đang uốn lượn, hòa quyện trong tiếng trống, tiếng chiêng của dàn nhạc bát âm cung đình rộn rã và uy linh. Đặc biệt, đội rước kiệu đều là đồng nam, đồng nữ được chọn từ các cháu đang là học sinh ở cấp học THPT trong xã.

Việc "giao kiệu" trong lễ rước kiệu là một nghi thức đặc sắc, độc đáo chỉ có tại lễ rước kiệu Lễ hội Đền Hai Bà Trưng./.

Bài liên quan
  • Hai Bà Trưng – hai nữ anh hùng đầu tiên của dân tộc
    Trưng Trắc, Trưng Nhị là hai chị em sinh đôi, cha là Hùng Định, Lạc tướng Mê Linh, mẹ là Trần Thị Đoan. Sử nước ta đều viết bà Man Thiện là mẹ của Hai Bà Trưng, quê ở phía dưới ngã ba Bạch Hạc. Hai Bà sinh tại xóm Đường, trang Cổ Lai. Hùng Định mất sớm, bà Đoan nuôi dạy con gái theo tinh thần thượng võ, mượn những người tài giỏi về dạy văn võ cho hai con gái.
(0) Bình luận
  • Quốc Tử Giám - 950 năm dấu ấn lịch sử và giá trị trường tồn của quốc học Việt Nam
    Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho việc học tập, xem trọng việc đào tạo và trọng dụng nhân tài để xây dựng quốc gia. Ra đời vào năm 1076 tại kinh đô Thăng Long, Quốc Tử Giám chính là dấu mốc mang tính bước ngoặt của nền giáo dục Đại Việt. Di tích và tư liệu lưu giữ tại quần thể Văn Miếu - Quốc Tử Giám đến nay đã trở thành những biểu tượng tiêu biểu, minh chứng cho bề dày truyền thống văn hiến của đất nước.
  • Triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”: Đề cao giá trị đạo học và tình yêu quê hương đất nước
    Sáng nay 10/11, tại không gian văn hóa vườn hoa đền Bà Kiệu bên hồ Hoàn Kiếm (phường Hoàn Kiếm), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám long trọng tổ chức khai mạc triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”. Sự kiện là hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026).
  • Hà Nội: Công nhận 46 không gian văn hóa sáng tạo và khai trương Không gian văn hóa Lũng Trăng
    Tối 8-11, tại Đồi Ba Thang, thôn Yên Bình 1, xã Yên Xuân, Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức Lễ trao quyết định công nhận 46 Không gian văn hóa sáng tạo Hà Nội năm 2026 và khai trương không gian văn hóa Lũng Trăng. Nằm dưới chân núi Viên Nam, giữa không gian thiên nhiên của vùng đất Mường Yên Xuân, Lũng Trăng ra đời mở ra một không gian giao thoa giữa thiên nhiên, nghệ thuật và văn hóa bản địa.
  • Hai di sản tư liệu Việt Nam góp thêm dấu ấn trong kho tàng Ký ức thế giới
    “Văn bia Phố Hiến” (Hưng Yên) và “Ma nhai trên núi Non Nước” (Ninh Bình) vừa được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nâng tổng số di sản tư liệu của Việt Nam được UNESCO ghi danh lên 13.
  • Đình Tường Phiêu- từ di sản độc đáo đến câu chuyện phát huy giá trị
    Tại Di tích quốc gia đặc biệt đình Tường Phiêu (xã Phúc Thọ, TP Hà Nội), bài toán phát triển kinh tế di sản gắn với bảo tồn, lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử đang có những chuyển biến tích cực. Chính quyền địa phương đang gắn kết các giá trị độc nhất vô nhị tại đình Tường Phiêu với làng nghề hoa cây cảnh truyền thống, giáo dục di sản ở địa phương để chung sức phát triển du lịch văn hóa Hà Nội.
  • Hà Nội sẵn sàng cho Festival làng nghề toàn cầu lần thứ nhất
    UBND Thành phố Hà Nội vừa có chỉ đạo tổ chức Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất, năm 2026, diễn ra từ giữa tháng 11/2026 tại Hoàng thành Thăng Long. Sự kiện quy tụ khoảng 200 đại biểu, nghệ nhân quốc tế với nhiều hoạt động trọng tâm như Lễ Khai mạc, Hội nghị xúc tiến đầu tư, Hội thi sản phẩm thủ công Châu Á – Thái Bình Dương và các tour trải nghiệm làng nghề.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
Đừng bỏ lỡ
  • [Video] Hà Nội mở rộng không gian sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
    Tối 13/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Hội Kiến trúc sư Việt Nam tổ chức khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề "Kinh tế sáng tạo", đồng thời chính thức ra mắt nền tảng số văn hoá - du lịch HanoiGo.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Đi thăm cha mẹ (Kỳ 2)
    Nàng cất lời, giọng có chút trách móc. Cũng phải thôi. Từ ngày cưới đến giờ đã nửa năm, vài lần nàng nhắc Khun đi thăm cha mẹ. Người già trong họ cũng bảo: “Mày lấy con gái người ta về lạy tạ tổ tiên nhận làm con nhà này rồi thì cũng phải đi lạy tạ cha mẹ nó chứ”...
  • Sau gần 1.000 năm, quyết sách lập Quốc Tử Giám vẫn vẹn nguyên giá trị
    Qua quá trình nghiên cứu, GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học - Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) khẳng định, việc lập Quốc Tử Giám năm 1076, cùng với việc dựng Văn Miếu năm 1070 và mở khoa thi năm 1075, là một quyết sách thể hiện tầm nhìn chiến lược của các vị Vua nhà Lý. Đối chiếu với quyết sách lập Quốc Tử Giám và sự kế thừa qua các triều đại, có thể rút ra những bài học cho các quyết sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục và nhân tài trong giai đoạn mới.
  • Đánh thức di sản, mở "đường băng" cho kinh tế sáng tạo Thủ đô
    Ngày 13/11, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” sẽ chính thức khai mạc, mở ra 16 ngày hoạt động sôi nổi trên địa bàn Thủ đô. Vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện văn hóa, nghệ thuật thường niên, Lễ hội hướng tới kết nối di sản, tri thức nghề, thiết kế và thị trường, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị, đưa nguồn lực văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế của Hà Nội.
  • Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam cùng ý nghĩa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân, từ năm 2003, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11). Ngày hội từng bước trở thành hoạt động chính trị - xã hội có ý nghĩa thiết thực, được tổ chức rộng khắp tại các khu dân cư, góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ, các tầng lớp Nhân dân và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
  • Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội
    PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu - Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trước hết nằm ở ý nghĩa lịch sử của một thiết chế giáo dục; hệ thống tư liệu phản ánh lịch sử khoa cử và hình thành tầng lớp trí thức; khả năng giáo dục về truyền thống văn hóa và ở những biểu tượng có vị trí sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Những giá trị ấy tạo nên một nguồn vốn văn hóa đặc biệt.
  • Ý nghĩa chiến lược của việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam
    Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, xác lập ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa và dấu ấn đặc biệt, tạo động lực để văn hóa thấm sâu vào đời sống, trở thành sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
  • Món quà âm nhạc đặc biệt dành tặng thầy cô của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung
    Nhân dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2026, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung vừa cho ra mắt hai sáng tác mới mang tên “Lời tri ân” và “Ơn thầy cô mến thương”. Hai tác phẩm khắc họa trọn vẹn hình ảnh người thầy qua lăng kính của sự trải nghiệm trưởng thành và cả thế giới trong sáng của tuổi học trò.
  • [Video] Khẳng định giá trị di sản Quốc Tử Giám trong kiến tạo sức mạnh mềm quốc gia
    Chào mừng kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, chiều 11/11, tại sân Bái Đường, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Thủ đô Hà Nội), Thông tấn xã Việt Nam phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa”.
  • Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất: Cơ sở để xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới
    Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra ngày 24/11/1946 có ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định vị trí, vai trò, sứ mệnh của văn hóa trong sự nghiệp cách mạng và tương lai của dân tộc, đặt ra những vấn đề có ý nghĩa nền tảng đối với việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong điều kiện mới.
Độc đáo nghi thức rước kiệu tại Lễ hội Đền thờ Hai Bà Trưng
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO