Văn hóa – Di sản

Độc đáo nghi thức rước kiệu tại Lễ hội Đền thờ Hai Bà Trưng

Hải Truyền • 09:54 15/02/2024

Lễ hội Đền thờ Hai Bà Trưng (huyện Mê Linh, TP Hà Nội) được tổ chức vào ngày mùng 6 tháng Giêng âm lịch hàng năm là hoạt động văn hóa tâm linh nhằm tưởng nhớ, tri ân công đức của hai vị nữ Anh hùng dân tộc Trưng Trắc và Trưng Nhị cùng các tướng lĩnh dưới quyền trong cuộc khởi nghĩa đánh đổ ách thống trị của nhà Đông Hán, giành lại nền độc lập dân tộc vào những năm 40 - 43 sau Công Nguyên.

snapedit_1707755154954.png
Hình ảnh đoàn rước kiệu tại Lễ hội Đền thờ Hai Bà Trưng.

Lễ hội Đền Hai Bà Trưng năm Giáp Thìn sẽ được tổ chức từ ngày mùng 6 đến ngày mùng 8 tháng Giêng tại khu di tích quốc gia dặc biệt Đền Hai Bà Trưng huyện Mê Linh. Lễ hội được tổ chức theo nghi thức Nhà nước và truyền thống địa phương gồm phần Lễ và phần Hội.

Trước đó, vào sáng ngày mùng 4 tháng Giêng, lễ "Tế trình" và nghi thức rước kiệu Hai Bà Trưng từ Đền thờ Hai Bà đến Đình làng Hạ Lôi sẽ được long trọng tổ chức theo truyền thống địa phương.

Ông Nguyễn Đình Thanh, Trưởng Ban lễ tân nghi lễ của Lễ hội cho biết, rước kiệu là nghi thức đặc biệt quan trọng đã trở thành định lệ trong phần Lễ. Tất cả sẽ có 5 cỗ kiệu, xuất phát từ Đền thờ Hai Bà Trưng có 3 cỗ gồm kiệu văn, kiệu Bà Trưng Trắc và kiệu Bà Trưng Nhị; xuất phát từ Đình làng Hạ Lôi có 2 cỗ gồm kiệu Thánh Cốt Tung và kiệu Tứ vị Thành Hoàng làng.

dsc03550.jpg
Chính giữa là hình ảnh kiệu văn tại sân Đền thờ Hai Bà.

Đặc biệt, nghi thức rước kiệu trong Lễ hội Đền thờ Hai Bà Trưng có phần “giao kiệu” mang ý nghĩa: nội gia tỷ muội, ngoại quốc quân thần (ở trong nhà là chị em, khi việc nước là vua tôi).

Theo đó, sau Lễ tế tại Đền thờ Hai Bà Trưng, từ trong sân Đền, kiệu văn sẽ được rước đi đầu rồi đến kiệu Bà Trưng Trắc đi trước, kiệu Bà Trưng Nhị đi sau; khi ra khỏi cổng Đền, kiệu Bà Trưng Trắc dừng lại phía bên phải đường để kiệu bà Trưng Nhị tiến lên đi trước (giao kiệu lần thứ nhất trong ngày mùng 4).

dsc03545.jpg
Ông Nguyễn Đình Thanh, Trưởng Ban lễ tân nghi lễ của Lễ hội Đền thờ Hai Bà Trưng bên cạnh cỗ kiệu của Thánh Cốt Tung tại sân Đền thờ Hai Bà.

Cùng thời điểm này, xuất phát bên phía Đình làng Hạ Lôi, đoàn rước kiệu Thánh Cốt Tung và Tứ vị Thành Hoàng làng cũng xuất phát và đi đến ngã tư cổng Đền để nghênh đón kiệu Hai Bà (với ý nghĩa: nghênh đón Hai Bà đi kinh lý về thăm quê hương). Khi đoàn rước kiệu về đến cổng Đình làng Hạ Lôi thì kiệu bà Trưng Nhị dừng lại phía bên phải đường để kiệu bà Trưng Trắc đi vào sân Đình trước (giao kiệu lần hai trong ngày mùng 4).

dsc03547.jpg
Cỗ kiệu của bà Trưng Trắc tại sân Đền thờ Hai Bà.

Đi hộ giá Hai Bà có các đội nghi trương gồm: cờ lệnh, đội cờ ngũ hành, đội cờ tứ linh, đội cờ thần tàn lọng, đội gươm trường bát bửu, đội nữ binh hộ giá, hai voi trắng, ngựa hồng, ngựa bạch… cùng các đội múa xênh tiền, đội múa lân vừa đi vừa múa trong tiếng nhạc lễ cung đình của dàn nhạc bát âm, hòa trong tiếng trống, tiếng chiêng, rộn rã, linh thiêng.

Sau khi đoàn rước kiệu đã tề tựu theo thứ tự tại sân Đình làng Hạ Lôi, ảnh chân dung Hai Bà, bài vị của Thánh Cốt Tung và Tứ vị Thành hoàng làng được rước đặt trên nhang án của Đình làng. Dân làng sẽ tổ chức tế lễ tại đình làng Hạ Lôi từ chiều ngày mùng 4 đến hết ngày mùng 5 với ý nghĩa là để chào đón Hai Bà Trưng về thăm quê hương.

dsc03548.jpg
Cỗ kiệu của bà Trưng Nhị tại sân Đền thờ Hai Bà.

Sáng ngày mùng 6 tháng Giêng, nghi thức rước kiệu được cử hành ngược lại, từ Đình làng Hạ Lôi về Đền thờ Hai Bà Trưng. Thứ tự các cỗ kiệu trong đoàn rước lại được sắp xếp như lễ rước từ Đền thờ Hai Bà sang Đình làng. Từ sân Đình làng đi ra, kiệu bà Trưng Trắc đi trước, kiệu bà Trưng Nhị đi sau; ra khỏi cổng Đình làng, kiệu bà Trưng Trắc dừng lại phía bên phải để kiệu bà Trưng Nhị tiến lên đi trước (giao kiệu lần thứ nhất trong ngày mùng 6).

Khi đoàn rước kiệu về đến cổng Đền thờ Hai Bà, kiệu bà Trưng Nhị dừng lại để kiệu bà Trưng Trắc tiến lên vào sân Đền trước (giao kiệu lần thứ hai trong ngày mùng 6).

Trong quá trình lễ rước kiệu, nhiều lần đội hình rước kiệu dừng lại, thực hiện động tác đổi vai nâng kiệu qua đầu ba lần cả năm cỗ kiệu. Động tác đổi vai nâng kiệu qua đầu của năm cỗ kiệu được thực hiện không đồng thời mà tiếp nối nhau, nên nếu nhìn tổng thể sẽ thấy hình ảnh các cỗ kiệu nhấp nhô giữa đội hình cờ súy, tựa như thân hình một con rồng đang uốn lượn, hòa quyện trong tiếng trống, tiếng chiêng của dàn nhạc bát âm cung đình rộn rã và uy linh. Đặc biệt, đội rước kiệu đều là đồng nam, đồng nữ được chọn từ các cháu đang là học sinh ở cấp học THPT trong xã.

Việc "giao kiệu" trong lễ rước kiệu là một nghi thức đặc sắc, độc đáo chỉ có tại lễ rước kiệu Lễ hội Đền Hai Bà Trưng./.

Bài liên quan
  • Hai Bà Trưng – hai nữ anh hùng đầu tiên của dân tộc
    Trưng Trắc, Trưng Nhị là hai chị em sinh đôi, cha là Hùng Định, Lạc tướng Mê Linh, mẹ là Trần Thị Đoan. Sử nước ta đều viết bà Man Thiện là mẹ của Hai Bà Trưng, quê ở phía dưới ngã ba Bạch Hạc. Hai Bà sinh tại xóm Đường, trang Cổ Lai. Hùng Định mất sớm, bà Đoan nuôi dạy con gái theo tinh thần thượng võ, mượn những người tài giỏi về dạy văn võ cho hai con gái.
(0) Bình luận
  • Xã Nội Bài: Khánh thành công trình tu bổ di tích nghệ thuật đền, chùa Thanh Nhàn
    Ngày 14/11, Đảng ủy - HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nội Bài (Hà Nội) long trọng tổ chức Lễ khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo đền, chùa Thanh Nhàn và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Dự buổi lễ có Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong và đồng chí Đinh Văn Khóa, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội .
  • Quốc Tử Giám - 950 năm dấu ấn lịch sử và giá trị trường tồn của quốc học Việt Nam
    Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho việc học tập, xem trọng việc đào tạo và trọng dụng nhân tài để xây dựng quốc gia. Ra đời vào năm 1076 tại kinh đô Thăng Long, Quốc Tử Giám chính là dấu mốc mang tính bước ngoặt của nền giáo dục Đại Việt. Di tích và tư liệu lưu giữ tại quần thể Văn Miếu - Quốc Tử Giám đến nay đã trở thành những biểu tượng tiêu biểu, minh chứng cho bề dày truyền thống văn hiến của đất nước.
  • Triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”: Đề cao giá trị đạo học và tình yêu quê hương đất nước
    Sáng nay 10/11, tại không gian văn hóa vườn hoa đền Bà Kiệu bên hồ Hoàn Kiếm (phường Hoàn Kiếm), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám long trọng tổ chức khai mạc triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long”. Sự kiện là hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026).
  • Hà Nội: Công nhận 46 không gian văn hóa sáng tạo và khai trương Không gian văn hóa Lũng Trăng
    Tối 8-11, tại Đồi Ba Thang, thôn Yên Bình 1, xã Yên Xuân, Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức Lễ trao quyết định công nhận 46 Không gian văn hóa sáng tạo Hà Nội năm 2026 và khai trương không gian văn hóa Lũng Trăng. Nằm dưới chân núi Viên Nam, giữa không gian thiên nhiên của vùng đất Mường Yên Xuân, Lũng Trăng ra đời mở ra một không gian giao thoa giữa thiên nhiên, nghệ thuật và văn hóa bản địa.
  • Hai di sản tư liệu Việt Nam góp thêm dấu ấn trong kho tàng Ký ức thế giới
    “Văn bia Phố Hiến” (Hưng Yên) và “Ma nhai trên núi Non Nước” (Ninh Bình) vừa được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nâng tổng số di sản tư liệu của Việt Nam được UNESCO ghi danh lên 13.
  • Đình Tường Phiêu- từ di sản độc đáo đến câu chuyện phát huy giá trị
    Tại Di tích quốc gia đặc biệt đình Tường Phiêu (xã Phúc Thọ, TP Hà Nội), bài toán phát triển kinh tế di sản gắn với bảo tồn, lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử đang có những chuyển biến tích cực. Chính quyền địa phương đang gắn kết các giá trị độc nhất vô nhị tại đình Tường Phiêu với làng nghề hoa cây cảnh truyền thống, giáo dục di sản ở địa phương để chung sức phát triển du lịch văn hóa Hà Nội.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thúc đẩy phát huy tiềm năng không gian đô thị thông qua các ý tưởng sáng tạo
    Sáng ngày 15/11/2026, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội đã diễn ra Lễ trao giải Cuộc thi “Thiết kế Không gian Sáng tạo Hà Nội 2026” với chủ đề “Hà Nội – Đánh thức không gian đô thị” do Tạp chí Kiến trúc – Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức trong khuôn khổ Chương trình Phát triển Hạ tầng sáng tạo thuộc Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026.
  • “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”: Bồi đắp lòng yêu nước, khơi dậy sức mạnh đoàn kết
    Nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam (18/11/1930 - 18/11/2026), tối ngày 14/11, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội đã tổ chức chương trình chính luận nghệ thuật đặc biệt mang tên “Hà Nội - Triệu trái tim, một niềm tin”.
  • Chuyện "Nghề và Nghệ" kể bên hồ Hoàn Kiếm
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Hội chợ Sáng tạo “Nghề và Nghệ” trên tuyến phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã đưa những giá trị thủ công lâu đời bước ra khỏi không gian làng nghề, trực tiếp "đối thoại" với đông đảo du khách trong và ngoài nước.
  • Đưa nghệ thuật xiếc và tạp kỹ đến gần hơn với công chúng
    Tối 15/11, tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ, chương trình “Âm nhạc cộng đồng” do Nhà hát Nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Hà Nội thực hiện đã giới thiệu nhiều tiết mục biểu diễn đặc sắc. Với sự kết hợp giữa kỹ thuật xiếc, ảo thuật và những màn diễn vui nhộn mang đến điểm hẹn nghệ thuật hấp dẫn, góp phần làm phong phú không gian văn hóa Hồ Gươm.
  • “Lụa Đào Nhuộm Dáng” - Khi thời trang hòa nhịp cùng phố phường Hà Nội
    Chiều 15/11, tuyến phố Tràng Tiền (Hà Nội) trở thành sàn diễn thời trang đầy sắc màu nghệ thuật với sự tham gia của 5 đơn vị giáo dục: Đại học Công nghiệp & Thương mại Hà Nội, Đại học Mở Hà Nội, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Mỹ thuật Công nghiệp và Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương.
Đừng bỏ lỡ
Độc đáo nghi thức rước kiệu tại Lễ hội Đền thờ Hai Bà Trưng
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO