Ẩm thực

“Cách quê, cách quán nhớ tương Cự Đà”

Tịnh An • 07:24 19/09/2025

Nằm bên bờ sông Nhuệ, thôn Cự Đà, xã Cự Khê, huyện Thanh Oai, Hà Nội (nay thuộc xã Bình Minh, TP Hà Nội) từ xa xưa đã nổi danh với nghề thủ công làm miến và làm tương. Qua bao thăng trầm của thời gian, tương Cự Đà đã trở thành một sản vật nổi tiếng của vùng ven đô Hà Nội.

“Cách sông, cách nước thì thương,
Cách quê, cách quán nhớ tương Cự Đà”

Xưa kia, hầu như nhà nào ở Cự Đà cũng làm tương để ăn, rồi mang đi bán trong vùng, thậm chí ra cả phố cổ Hà Nội. Cũng như nhiều nghề thủ công khác, làm tương Cự Đà là cả một nghệ thuật, đòi hỏi sự kỳ công, tỉ mỉ và lòng kiên trì trong từng công đoạn, từ chọn gạo, ủ mốc, chọn đậu, nấu nước đậu đến trộn và ủ tương.

phoi-tuong.jpg

Gạo làm mốc phải là gạo nếp hoa vàng, ngâm qua đêm, đồ xôi thật dẻo, rồi trải ra nong nia để lên men tự nhiên. Khi xôi lên men thì đổ vào rá đem chiêu sạch. Mốc sau khi chiêu sạch để ráo nước rồi đem ủ chừng 4 - 5 hôm. Trong thời gian ủ, mỗi hôm phải đảo mốc một lần. Mốc tốt có màu vàng sậm, thơm như rượu nếp, là thứ quyết định đến mùi vị và chất lượng của tương.

Muốn làm tương ngon thì cũng phải chọn đậu tương loại ngon (chắc hạt, đều màu). Đậu đem về được đãi sạch, phơi ráo nước rồi rang nhỏ lửa sao cho vàng đều, sau đó đem xay càng nhỏ càng tốt. Ngâm đậu bằng nước lã, đun thật kỹ, để nguội rồi mới đem đổ vào chum ngâm ở chỗ thoáng mát.

Hằng ngày, người làm tương phải vớt bọt, quấy đều. Khi nào nước đậu lắng xuống, trong suốt, nếm có vị dịu ngọt thì phải “ngả tương” ngay. Lúc đó mới đem trộn lẫn mốc đã ủ chín ngẫu, lượng muối vừa vị, thêm một lượng men đem xay cho sánh mịn rồi mang phơi nắng.

Tương mới ngả chưa lên màu đẹp nhưng vị đã ngọt. Tương ngả lâu được nắng mới thật đậm đà. Thứ tương ấy, mộc mạc mà gắn bó, bình dị mà khó quên như chính con người nơi miền quê dân dã.
Tùy mùa vụ mà người dân chọn thời điểm làm tương thích hợp. Xưa kia, người Cự Đà chỉ làm vào mùa nắng từ tháng Ba đến tháng Tám âm lịch, nay nhờ kinh nghiệm tích lũy nên có thể làm quanh năm, kể cả mùa rét. Chỉ cần điều chỉnh thời gian làm mốc hay ủ đậu là có thể cho ra những mẻ tương thơm ngon, đậm đà.

Làm tương Cự Đà không chỉ là công việc lao động thuần túy mà còn là hành trình gìn giữ và nối truyền một di sản quý giá. Dẫu ngày nay số hộ còn làm tương ở Cự Đà không nhiều như trước nhưng hương vị đặc trưng cùng những bí quyết gia truyền của nghề truyền thống nơi đây vẫn âm thầm lan tỏa, góp phần tạo nên sự phong phú của ẩm thực Hà thành./.

Bài liên quan
  • Nghề làm giò chả ở Tân Ước
    Tân Ước là một xã chiêm trũng ở phía Đông Nam huyện Thanh Oai, cách quốc lộ 22 khoảng 3km, nổi tiếng với nghề làm giò chả - đặc sản gắn với tên gọi truyền thống giò chả Ước Lễ, nay quen gọi là giò chả Tân Ước.
(0) Bình luận
  • Hà Nội sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa Ẩm thực Quốc tế
    Lễ hội Văn hóa Ẩm thực Hà Nội (Hanoi Global Culinary Festival) sẽ diễn ra từ ngày 27/11 đến 29/11/2026 tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm Việt Nam (VEC). Sự kiện quy tụ nhiều phân khu ẩm thực đặc sắc, các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, thi tài và kết nối quốc tế nhằm quảng bá hình ảnh Thủ đô...
  • Chuẩn bị ra mắt Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Hà Nội
    Ban Vận động thành lập Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực thành phố Hà Nội có nhiệm vụ vận động tổ chức, công dân đăng ký tham gia Hiệp hội và hoàn chỉnh hồ sơ xin phép thành lập Hiệp hội gửi cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép thành lập Hiệp hội theo quy định của pháp luật.
  • Một Hà Nội hoài niệm với phở gánh
    Tôi sinh ra ở một làng quê nghèo miền Trung, nơi có cát trắng, gió Lào. Trong những năm tháng tuổi thơ, tôi chưa một lần rời khỏi lũy tre làng. Đến tuổi trưởng thành, kháng chiến toàn quốc bùng nổ, tôi làm việc ở chiến khu Việt Bắc. Rồi một ngày tháng Mười năm 1954, tôi được về công tác tại Hà Nội. Đêm trước ngày vào nội đô, lòng tôi xốn xang, không sao chợp mắt.
  • “Vua” thịt nướng Nhật Bản Yakiniku King sắp ra mắt tại Hà Nội
    Ngày 30/10/2026, Yakiniku King khai trương nhà hàng đầu tiên tại Việt Nam ở 13 Hàng Gai, Hà Nội. Thực khách Thủ đô sẽ được thưởng thức hương thịt nướng Nhật Bản với 5 tuyệt phẩm bò thượng hạng với thực đơn hơn 150 món ăn không giới hạn và trải nghiệm dịch vụ phục vụ ngay tại bàn chỉ trong 3 phút sau khi gọi món.
  • Nước chấm Việt Nam được xếp thứ 3 trong danh sách 34 loại nước chấm ngon nhất thế giới
    Không đơn thuần là thành phần phụ trên mâm cơm, những chén nước chấm nhỏ bé từ lâu đã trở thành "linh hồn" định hình nên chiều sâu cho văn hóa ẩm thực Việt Nam. Bảng xếp hạng cập nhật giữa tháng 9/2026 của chuyên trang TasteAtlas một lần nữa khẳng định điều đó khi tôn vinh nước chấm Việt ở vị trí thứ 3 trong top 34 loại nước chấm ngon nhất thế giới với 4,3/5 điểm, đồng thời xướng tên mắm nêm ở vị trí thứ 15 (3,9/5 điểm).
  • Chè lam Thạch Xá - thức quà quê dân dã của xứ Đoài
    Nhắc đến ẩm thực xứ Đoài, nhiều người nhớ ngay đến chè lam, đặc sản thơm dẻo của làng Thạch Xá, huyện Thạch Thất (nay thuộc xã Tây Phương, TP Hà Nội). Trải qua thời gian, chè lam Thạch Xá vẫn giữ nguyên hương vị truyền thống, trở thành thức quà quen thuộc với người dân và du khách gần xa.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Để “Ngày Văn hóa Việt Nam” trở thành dấu ấn thương hiệu của Thủ đô
    Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội sẽ tổ chức thường niên chuỗi sự kiện “Ngày Văn hóa Việt Nam” vào dịp 24/11 gắn liền với các ngày lễ lớn tháng 11 nhằm xây dựng dấu ấn thương hiệu đặc trưng cho Thủ đô. Mở đầu bằng tuần lễ sôi động tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm cùng 126 xã, phường vào năm 2026, chương trình huy động sự phối hợp đồng bộ từ giáo dục, bảo tàng đến ứng dụng công nghệ số và phát triển sản phẩm thủ công sáng tạo...
  • Tọa đàm Nghệ thuật liên ngành: Kết nối thực hành sáng tạo với chiến lược đào tạo đương đại
    Chiều 16/11, tại trụ sở Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Thành phố Hà Nội, số 19 phố Hàng Buồm (Hà Nội), diễn ra Tọa đàm “Nghệ thuật liên ngành: Kết nối thực hành sáng tạo với chiến lược đào tạo đương đại”.
  • Workshop “Màu của nắng” và hành trình làm sống dậy di sản của nghệ sĩ Bo Bi
    Ẩn mình trên tầng hai của khu thương mại sầm uất, đình Hoa Lộc Thị, nơi thờ tự Ông tổ nghề nhuộm những ngày này bỗng bừng lên rực rỡ. Nằm trong chuỗi hoạt động của Tuần lễ Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop tơ lụa “Màu của nắng” không chỉ mang đến lăng kính thị giác mới mẻ, mà còn là nỗ lực đầy tâm huyết của người nghệ sĩ nhằm đánh thức trầm tích văn hóa ngàn năm trên đất kinh kỳ.
  • Xã Hòa Xá lan tỏa giá trị Ngày hội đại đoàn kết gắn với chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam
    Thông tin từ UBND xã Hòa Xá (TP Hà Nội), 12/12 thôn trên địa bàn xã đã hoàn thành tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11). Đặc biệt, tối 18/11, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hòa Xá tổ chức đêm văn nghệ Chào mừng kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026).
  • 4 bước đăng ký thành công vé chương trình nghệ thuật đặc biệt "Muôn sắc Việt Nam"
    Chương trình nghệ thuật đặc biệt "Muôn sắc Việt Nam" chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 được tổ chức tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình, Hà Nội. Chương trình có sự tham gia của khoảng 3.000 nghệ sĩ, diễn viên, dự kiến thu hút khoảng 50.000 khán giả, trong đó dành 38.000 vé miễn phí phục vụ công chúng.
Đừng bỏ lỡ
“Cách quê, cách quán nhớ tương Cự Đà”
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO