Tàu đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông. Ảnh: Anh Trọng.

Ban Quản lý dự án đường sắt vừa có văn bản báo cáo Bộ Giao thông Vận tải về việc điều chỉnh kế hoạch chạy thử tàu đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông từ tháng 10/2017 lùi đến 2/9/2018. Tiến độ mới được tổng thầu EPC (Công ty hữu hạn Tập đoàn Cục 6 đường sắt Trung Quốc) lập và đã được đơn vị tư vấn giám sát thẩm tra.

Đại diện Ban Quản lý dự án đường sắt cho biết, sau đó với thời gian chạy thử từ 3 đến 6 tháng, nếu không gặp trục trặc thì dự án đủ điều kiện để đưa vận hành khai thác thương mại từ tháng 11/2018. Theo lý giải có 2 nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên.

Thứ nhất: Khó khăn về nguồn vốn giải ngân. 

Cụ thể, kể từ đầu tháng 12/2016, giải ngân của khoản vay ưu đãi bên mua 250 triệu USD liên tục gặp vướng mắc do kế hoạch vốn nước ngoài trong năm 2016 cho dự án bị hết, phải chờ kế hoạch vốn của năm 2017. 

Việc gia hạn thời gian rút vốn (hết hạn vào ngày 31/12/2016) của khoản vay bị kéo dài do vướng mắc về các điều khoản gia hạn; trong khi đó, Hiệp định vay bổ sung 250,62 triệu USD cho dự án mặc dù đã được ký kết từ ngày 11/5/2017 nhưng lại chưa thể giải ngân do các bên vẫn chưa thống nhất được ý kiến pháp lý, là điều kiện để khoản vay có hiệu lực. 

Vì các yếu tố trên, công tác giải ngân cho dự án từ đầu năm 2017 đến tháng 9/2017, chỉ được khoảng 10 triệu USD cho xây lắp. Ngoài ra, dự án vẫn đang giẫm chân tại mốc hoàn thành 90% khối lượng phần xây dựng cơ bản hạ tầng gồm: Kết cấu cầu cạn; nhà ga; công trình kiến trúc trong khu depot; đường ray...

Thứ hai: Do năng lực quản lý điều hành của tổng thầu còn hạn chế, lực lượng mỏng, thiếu kinh nghiệm dẫn đến công tác thiết kế, thi công, lập hồ sơ nghiệm thu thanh toán, hoàn công... rất chậm trễ, thiếu khoa học. 

Xuất hiện tình trạng các nhà thầu phụ thiếu niềm tin vào Tổng thầu do không được giải quyết một cách thấu đáo, hợp lý các vướng mắc trong quá trình thực hiện Hợp đồng thầu phụ. Dẫn đến việc phối hợp thực hiện công tác thi công, lập và hoàn thiện hồ sơ hoàn công không đúng theo kế hoạch.

Việc thanh toán của Tổng thầu cho các nhà thầu phụ cũng rất chậm trễ dẫn đến các nhà thầu phụ thiếu vốn thi công.

Toàn cảnh dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông.

Ngoài ra việc lựa chọn, ký kết hợp đồng thầu phụ Tổng thầu thực hiện rất chậm, đến nay vẫn còn một số hạng mục Tổng thầu vẫn chưa lựa chọn được nhà thầu phụ thi công. Gần đây Tổng thầu mới tiến hành lập lại tiến độ thi công các hạng mục còn lại của Dự án với mốc thời gian hoàn thành các hạng mục chính như:

Công tác xây dựng cơ bản nhà ga dự kiến hoàn thành vào tháng 3/2018; hoàn thành đường ray cũng trong tháng này; phần trang trí kiến trúc depot, hệ thống thiết bị, căn chỉnh hệ thống đơn dự kiến hoàn thành vào tháng 4/2018; đến tháng 5/2018 sẽ nghiệm thu hệ thống, đào tạo thao tác thiết bị.

Như vậy, tính đến nay, dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông đã lùi tiến độ 3 lần (tháng 9/2016, 31/12/2016 và lần gần nhất là tháng 10/2017).

Dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông được Bộ Giao thông vận tải khởi công ngày 10/10/2011, với tổng mức đầu tư 552,86 triệu USD bao gồm vốn vay ODA của Chính phủ Trung Quốc và vốn đối ứng của Chính phủ Việt Nam.

Đến đầu năm 2014 dự án được các bên liên quan đề xuất điều chỉnh tổng mức đầu tư từ 522,86 triệu USD lên 868,04 triệu USD, tăng 315,18 triệu USD so với tổng mức đầu tư ban đầu.

Chính phủ đã đồng ý vay bổ sung 250,62 triệu USD từ phía Trung Quốc nhằm để bố trí cho phần lớn tổng mức đầu tư tăng thêm của dự án, phần còn lại sẽ bố trí từ vốn đối ứng của Việt Nam.