Xã Ô Diên (Hà Nội): Xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp Thành phố đối với Đền Chính Khí

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Phạm Hồng Hoàn khẳng định, việc đền Chính Khí - công trình tín ngưỡng tiêu biểu gắn với vùng đất cổ Hạ Mỗ, được xếp hạng di tích cấp Thành phố là kết quả của quá trình gìn giữ, bảo vệ di sản bền bỉ của nhiều thế hệ người dân xã Ô Diên. Đồng thời nhấn mạnh, trong thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục tăng cường công tác quản lý, tu bổ, tôn tạo di tích; đẩy mạnh giáo dục truyền thống lịch sử yêu nước, tinh thần đoàn kết cho các thế hệ mai sau, góp phần xây dựng đời sống văn hóa cơ sở và phát triển quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Đền Chính Khí tọa lạc tại cụm dân cư số 2, thôn Hạ Mỗ, xã Ô Diên. Đây là vùng đất cổ có bề dày lịch sử hàng nghìn năm, từng là trung tâm của thành cổ Ô Diên - kinh đô của Nhà nước Vạn Xuân vào thế kỷ VI. Tương truyền, Đền Chính Khí là nơi thờ vị hoàng tử của Hậu Lý Nam Đế - Lý Phật Tử và 4 vị Đại vương là Vương tôn nhà Tiền Lý gồm: Diêm La Phật Tử đại vương; Hy Minh Dũng Nghị đại vương; Nhã Lang linh ứng đại vương và Biệt súy Phổ Đỉnh đại vương, những nhân vật lịch sử gắn liền với công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc. Năm 603, trong cuộc kháng chiến chống quân Tuỳ, Lý Phật Tử đã tổ chức lực lượng phòng thủ tại các trọng điểm trong đó có thành Ô Diên. Trải qua nhiều biến cố lịch sử, đặc biệt trong các thời kỳ kháng chiến chống giặc ngoại xâm, đền từng bị phá dỡ theo chủ trương “tiêu thổ kháng chiến”. Tuy nhiên, với lòng thành kính và ý thức gìn giữ di sản, nhân dân địa phương đã phục dựng, tôn tạo và bảo tồn ngôi đền, gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống cho đến ngày nay.

Hiện nay, đền còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị như bia đá “Hậu bị ký” dựng năm Thành Thái thứ 10 (1898), ba bát hương gốm thời Nguyễn, hệ thống câu đối, hòm sắc, hương án gỗ,… Đặc biệt, tấm bia “Hậu bị ký” không chỉ cung cấp tư liệu về quá trình tồn tại của di tích mà còn ghi lại sự kiện cộng đồng cư dân giúp đỡ người An Lão Thị khi mới đến định cư, thể hiện truyền thống cố kết cộng đồng, đạo lý nhân nghĩa của người dân Hạ Mỗ.

Theo ký ức của người dân địa phương, đền được xây dựng từ đầu thế kỷ XIX với quy mô khá bề thế, kiến trúc chính hình chữ Đinh gồm Đại bái và Hậu cung. Năm 1947, thực hiện chủ trương tiêu thổ kháng chiến, nhân dân đã dỡ bỏ công trình để ngăn chặn thực dân Pháp lợi dụng chiếm đóng.

Hòa bình lập lại, người dân chung sức dựng lại đền trên nền cũ với quy mô nhỏ hơn. Trải qua nhiều lần tu bổ, tôn tạo, hiện nay, di tích gồm các hạng mục: Nghi môn, đền chính hình chữ Nhất dọc và hai dãy tả vu, hưu vu mang phong cách kiến trúc truyền thống.

Không chỉ có giá trị lịch sử, đền Chính Khí còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng dân cư địa phương. Hằng năm, vào ngày mùng 7 tháng Giêng, lễ hội làng được tổ chức trang trọng, tái hiện các huyền thoại về thành cổ Ô Diên và các nhân vật lịch sử thời Vạn Xuân, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp tinh thần đoàn kết và gìn giữ phong tục tập quán.

Xuất phát từ những giá trị tiêu biểu nêu trên, căn cứ đề nghị của chính quyền và nhân dân Hạ Mỗ năm 2025, UBND thành phố Hà Nội đã quyết định xếp hạng đền Chính Khí là Di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố theo quy định của Luật Di sản văn hóa.

Việc đón nhận Bằng xếp hạng không chỉ là niềm vinh dự của nhân dân xã Ô Diên mà còn là động lực để địa phương tiếp tục gìn giữ, phát huy giá trị di tích, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân, góp phần làm giàu thêm truyền thống văn hiến của Thủ đô./.